Monsoon Farming: ਮੀਂਹ ’ਚ ਲਾਓ ਫਲਦਾਰ ਬਾਗ, ਜੁਲਾਈ-ਅਗਸਤ ਸਹੀ ਸਮਾਂ

ਮੀਂਹ ਦਾ ਮੌਸਮ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਨਵੀਂ ਬਾਗਬਾਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦਾ ਸੁਨਹਿਰੀ ਮੌਕਾ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ

By Khushdeep Singh

Published On Jul 31, 2026 10:16 AM IST

Monsoon Farming: ਮੀਂਹ ਦਾ ਮੌਸਮ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਨਵੀਂ ਬਾਗਬਾਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦਾ ਸੁਨਹਿਰੀ ਮੌਕਾ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੁਲਾਈ ਅਤੇ ਅਗਸਤ ’ਚ ਮਿੱਟੀ ’ਚ ਲੋੜੀਂਦੀ ਨਮੀ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਫਲਦਾਰ ਬੂਟਿਆਂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਵਿਕਸਿਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਬੂਟਿਆਂ ਨੂੰ ਖੇਤ ’ਚ ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਧਾਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਬਾਗਬਾਨੀ ’ਚ ਸਫਲਤਾ ਲਈ ਬੂਟੇ ਲਾਉਣ ਦੀ ਵਿਧੀ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਮਹੀਂਨ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਕ ਤੱਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਮਿੱਟੀ ਜੜ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫੈਲਣ ’ਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਟੋਇਆਂ ਦੀ ਸਹੀ ਤਿਆਰੀ ਜ਼ਰੂਰੀ | Monsoon Farming

ਫਲਦਾਰ ਬੂਟੇ ਲਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਟੋਏ ਦਾ ਅਕਾਰ ਅਤੇ ਬੂਟਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਦੂਰੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਦੇ ਬੂਟਿਆਂ ਲਈ ਲਗਭਗ 3ਗ3ਗ3 ਫੁੱਟ ਅਕਾਰ ਦੇ ਟੋਏ ਤਿਆਰ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬੂਟਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਕਰੀਬ 10ਗ10 ਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਰੱਖਣਾ ਬਿਹਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਮਰੂਦ ਅਤੇ ਨਿੰਬੂ ਲਈ 2ਗ2ਗ2 ਫੁੱਟ ਦੇ ਟੋਏ ਤੇ ਕਰੀਬ 5-5 ਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਉਚਿਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਧਰ ਪਪੀਤੇ ਲਈ ਡੇਢ ਤੋਂ ਦੋ ਫੁੱਟ ਡੂੰਘਾ ਟੋਇਆ ਕਾਫ਼ੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਟੋਇਆ ਪੁੱਟਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੂੰ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਛੱਡਣਾ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਮਿੱਟੀ ’ਚ ਮੌਜ਼ੂਦ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਕੀੜਿਆਂ ਅਤੇ ਰੋਗਜਨਕ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ’ਚ ਮੱਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਬਾਅਦ ’ਚ ਕੱਢੀ ਗਈ ਮਿੱਟੀ ’ਚ 15 ਤੋਂ 20 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਸੜੀ ਹੋਈ ਗੋਹੇ ਦੀ ਖਾਦ, ਅੱਧਾ ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਨਿੰਮ ਦੀ ਖਲੀ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 50 ਗ੍ਰਾਮ ਸਿੰਗਲ ਸੁਪਰ ਫਾਸਫੇਟ ਮਿਲਾ ਕੇ ਟੋਏ-ਖੱਡੇ ਨੂੰ ਭਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਹਰ ਬੂਟੇ ਲਈ ਵੱਖਰੀ ਦੇਖਭਾਲ | Monsoon Farming

ਅਮਰੂਦ ਦੇ ਬੂਟੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ, ਇਸ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹੀ ਉੱਚੀ ਜਗ੍ਹਾ ’ਤੇ ਲਾਉਣਾ ਬਿਹਤਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਬੂਟਾ ਲਾਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਉਸ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਢੇਰੀ ਨੂੰ ਟੁੱਟਣ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਜੜ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਪਹੁੰਚੇ। ਅੰਬ ਦੇ ਕਲਮੀ ਬੂਟੇ ਲਾਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਖਾਸ ਸਾਵਧਾਨੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਕਲਮ ਵਾਲਾ ਹਿੱਸਾ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਤੋਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 6 ਤੋਂ 8 ਇੰਚ ਉੱਪਰ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਇਹ ਹਿੱਸਾ ਮਿੱਟੀ ’ਚ ਦੱਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉੱਲੀ ਲੱਗਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬੂਟੇ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਲਾ ਕੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਬਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਜੜ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਖਾਲੀ ਥਾਂ ਨਾ ਰਹੇ। ਪਪੀਤੇ ਦੇ ਬੂਟੇ ਤਣਾ ਗਲਣ ਰੋਗ ਪ੍ਰਤੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਚੀ ਥਾਂ ’ਤੇ ਲਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਮੀਂਹ ਦਾ ਪਾਣੀ ਤਣੇ ਦੇ ਕੋਲ ਇਕੱਠਾ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਨਿੰਬੂ ਦੇ ਬੂਟਿਆਂ ’ਚ ਜੜ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰੋਗਾਂ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਮਿੱਟੀ ’ਚ ਨਿੰਮ ਦੀ ਖਲੀ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੂਟਾ ਲਾਉਣ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਹਲਕੀ ਸਿੰਚਾਈ ਕਰਨਾ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।

-ਡੈਸਕ