Putin India Visit: ਭਾਰਤ-ਰੂਸ ’ਚ ਫਿਰ ਹੋਵੇਗਾ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਸੌਦਾ? S-400 ਤੇ SU-57 ’ਤੇ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ

ਭਾਰਤ-ਰੂਸ ’ਚ ਫਿਰ ਹੋਵੇਗਾ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਸੌਦਾ? ਐਸ-400 ਤੇ ਐਸਯੂੁ-57 ’ਤੇ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ

By Khushdeep Singh

Published On Sep 11, 2026 12:20 PM IST

ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ। ਭਾਰਤ ਤੇ ਰੂਸ ਵਿਚਕਾਰ ਰੱਖਿਆ ਸਹਿਯੋਗ ’ਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗਤੀਵਿਧੀ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਰੂਸੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਪੁਤਿਨ ਦੀ ਭਾਰਤ ਫੇਰੀ ਦੌਰਾਨ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਕਈ ਮੁੱਖ ਰੱਖਿਆ ਸੌਦਿਆਂ ’ਤੇ ਚਰਚਾ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਚਰਚਾ ਹਵਾਈ ਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਤੇ ਫੌਜੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਤੱਕ ਕਈ ਖੇਤਰਾਂ ’ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਐਸ-400 ਸਬੰਧੀ ਵਧ ਸਕਦੀ ਹੈ ਗੱਲਬਾਤ

ਭਾਰਤ ਤੇ ਰੂਸ ਵਿਚਕਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰੱਖਿਆ ਸਹਿਯੋਗ ’ਚ ਐਸ-400 ਹਵਾਈ ਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਰੂਸ ਤੋਂ ਐਸ-400 ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਖਰੀਦ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਭਵਿੱਖ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ, ਵਾਧੂ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ, ਸਪੇਅਰ ਪਾਰਟਸ, ਰੱਖ-ਰਖਾਅ ਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮੁੱਦਿਆਂ ’ਤੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਐਸ-400 ਦੀ ਵਿਲੱਖਣ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਲੰਬੀ ਦੂਰੀ ਦੇ ਹਵਾਈ ਖਤਰਿਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼, ਡਰੋਨ ਤੇ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਾਉਣ ਤੇ ਰੋਕਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਵਾਈ ਰੱਖਿਆ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਐਸਯੂ-57 ਵੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ

ਰੂਸ ਦੇ ਪੰਜਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼, ਐਸਯੂ-57 ’ਤੇ ਵੀ ਭਾਰਤ ’ਚ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਸ ਜਹਾਜ਼ ਬਾਰੇ ਗੱਲਬਾਤ ਅੱਗੇ ਵਧਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਰੱਖਿਆ ਸਬੰਧਾਂ ’ਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਦਮ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਐਸਯੂ-57 ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਐਵੀਓਨਿਕਸ, ਸਟੀਲਥ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਤੇ ਬਹੁ-ਭੂਮਿਕਾ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਇੱਕ ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ ਵਜੋਂ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਲਈ ਅਤਿ-ਆਧੁਨਿਕ ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ’ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

ਐਸਯੂ-30ਐਮਕੇਆਈ ਨੂੰ ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਕਰਨਾ ਵੀ ਇੱਕ ਫੋਕਸ | Putin India Visit

ਭਾਰਤ ਦੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ’ਚ ਐਸਯੂ-30ਐਮਕੇਆਈ ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਕਰਨ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲੜਾਈ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਰੂਸ ਨਾਲ ਸਹਿਯੋਗ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਐਵੀਓਨਿਕਸ, ਹਥਿਆਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ, ਰਾਡਾਰ ਤੇ ਹੋਰ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਬਣਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪੁਰਾਣੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ੀਲਤਾ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ’ਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ : Sri Lanka News: ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ’ਚ ਗ੍ਰਨੇਡ ਹਮਲੇ ’ਚ ਦੋ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਮੌਤ

ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਤੇ ਫੌਜੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਵੀ ਸੰਭਵ

ਭਾਰਤ ਤੇ ਰੂਸ ਵਿਚਕਾਰ ਸਹਿਯੋਗ ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਤੇ ਹਵਾਈ ਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ, ਹੈਲੀਕਾਪਟਰਾਂ, ਫੌਜੀ ਉਪਕਰਣਾਂ, ਸਪੇਅਰ ਪਾਰਟਸ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ’ਚ ਵੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਭਾਈਵਾਲ ਰਹੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਹਾਲਾਤ ’ਚ, ਪੁਤਿਨ ਦੀ ਭਾਰਤ ਫੇਰੀ ਦੌਰਾਨ ਰੱਖਿਆ ਉਤਪਾਦਨ ’ਚ ਸਹਿਯੋਗ ਤੇ ਮੇਕ ਇਨ ਇੰਡੀਆ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਤਹਿਤ ਭਾਰਤ ’ਚ ਫੌਜੀ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਰਗੇ ਮੁੱਦੇ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। Putin India Visit

ਕਿਉਂ ਅਹਿਮ ਹੈ ਪੁਤਿਨ ਦਾ ਭਾਰਤ ਦੌਰਾ?

ਭਾਰਤ ਤੇ ਰੂਸ ਦੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਪੁਰਾਣੇ ਰਣਨੀਤਕ ਸਬੰਧ ਹਨ। ਬਦਲਦੀਆਂ ਗਲੋਬਲ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ, ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ ਰੱਖਿਆ, ਊਰਜਾ, ਪੁਲਾੜ ਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਸਮੇਤ ਕਈ ਖੇਤਰਾਂ ’ਚ ਸਹਿਯੋਗ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਯਤਨਸ਼ੀਲ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਪੁਤਿਨ ਦੀ ਭਾਰਤ ਫੇਰੀ ਦੌਰਾਨ ਰੱਖਿਆ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਸਤਾਵਾਂ ’ਤੇ ਸਹਿਮਤੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਾਲਾਂ ’ਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਫੌਜੀ ਤਿਆਰੀ ਤੇ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਰਣਨੀਤਕ ਸਬੰਧਾਂ ’ਤੇ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਸੰਭਾਵੀ ਰੱਖਿਆ ਸੌਦੇ ਬਾਰੇ ਅੰਤਿਮ ਵੇਰਵੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਐਲਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੋਣਗੇ।