ਸਵਿੱਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਗਾਇ ਪਾਰਮੇਲਿਨ ਦੀ 5 ਤੋਂ 7 ਅਕਤੂਬਰ 2026 ਤੱਕ ਹੋਈ ਭਾਰਤ ਯਾਤਰਾ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇਣ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਹੀ। ਫਰਵਰੀ ਵਿੱਚ ਆਰਟੀਫੀਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ (ਏਆਈ) ਸੰਮੇਲਨ ’ਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੂਜੀ ਭਾਰਤ ਯਾਤਰਾ ਸੀ। ਇਸ ਵਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਵਪਾਰ, ਨਿਵੇਸ਼, ਵਿਗਿਆਨ, ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਪੇਸ਼ੇਵਰਾਂ ਦੇ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣਾ ਸੀ। ਇਹ ਯਾਤਰਾ ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦਰ ਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਖਿੱਚ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ ਨੇ 6 ਅਕਤੂਬਰ 2026 ਨੂੰ ਵਿੱਤੀ ਵਰ੍ਹੇ 2026-27 ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦਰ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਵਧਾ ਕੇ 7.1 ਫ਼ੀਸਦੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਮਜ਼ਬੂਤ ਘਰੇਲੂ ਮੰਗ ਅਤੇ ਨਿਰਯਾਤ ’ਚ ਸੁਧਾਰ ਇਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਆਧਾਰ ਹਨ। ਸਵਿੱਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਵਰਗੇ ਵਿਕਸਿਤ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਆਰਥਿਕ ਸਬੰਧ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ ਇਸ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਥੇ ਉਤਪਾਦਨ, ਤਕਨਾਲੋਜੀ, ਸੇਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ’ਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਵਿਆਪਕ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਹਨ। ਇਸ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਮੁੱਖ ਆਧਾਰ ਭਾਰਤ ਤੇ ਯੂਰਪੀ ਮੁਕਤ ਵਪਾਰ ਸੰਘ ਵਿਚਕਾਰ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਭਾਈਵਾਲੀ ਸਮਝੌਤਾ ਹੈ। 10 ਮਾਰਚ 2024 ਨੂੰ ਸਹੀਬੰਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਇਹ ਸਮਝੌਤਾ 1 ਅਕਤੂਬਰ 2025 ਤੋਂ ਲਾਗੂ ਹੋਇਆ। ਯੂਰਪੀ ਮੁਕਤ ਵਪਾਰ ਸੰਘ ’ਚ ਸਵਿੱਟਜ਼ਰਲੈਂਡ, ਨਾਰਵੇ, ਆਈਸਲੈਂਡ ਤੇ ਲਿਕਟੇਂਸਟਾਈਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸ ਸੰਘ ਨੇ 15 ਸਾਲਾਂ ’ਚ ਭਾਰਤ ’ਚ 100 ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਦੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਤੇ 10 ਲੱਖ ਸਿੱਧੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਮੌਕੇ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦਾ ਟੀਚਾ ਰੱਖਿਆ ਹੈ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ : Punjab News: ਸ਼ਹੀਦ ਏਐੱਸਆਈ ਇਕਬਾਲ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਮਿਲੇਗੀ 2 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ: ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ
ਹੁਣ ਅਸਲ ਚੁਣੌਤੀ ਇਸ ਟੀਚੇ ਨੂੰ ਠੋਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਤੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ’ਚ ਬਦਲਣ ਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 330 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਵਿਸ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਸਬੰਧਾਂ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ’ਚੋਂ ਕਈ ਕੰਪਨੀਆਂ ਉਤਪਾਦਨ ਇਕਾਈਆਂ, ਸਾਂਝੇ ਉੱਦਮ ਅਤੇ ਖੋਜ ਕੇਂਦਰ ਚਲਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਆਵਾਜਾਈ, ਵਿੱਤ, ਦਵਾਈਆਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ, ਜੈਵ-ਤਕਨੀਕ, ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਉਪਕਰਨਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ’ਚ ਸਹਿਯੋਗ ਦੀਆਂ ਕਾਫ਼ੀ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਨਿਵੇਸ਼ ਦੇ ਐਲਾਨਾਂ ਨੂੰ ਅਸਲ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਮੰਨਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਦੇਖਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਕਿੰਨੀ ਪੂੰਜੀ ਭਾਰਤ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਕਿੰਨੇ ਸਥਾਈ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਮੌਕੇ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਨੌਜਵਾਨ ਪੇਸ਼ੇਵਰਾਂ ਦੇ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਸਮਝੌਤਾ ਇਸ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪੱਖ ਹੈ।
ਇਸ ਦੇ ਤਹਿਤ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ ’ਚ ਕੰਮ ਸਿੱਖਣ, ਵਿਹਾਰਕ ਤਜ਼ਰਬਾ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾਈ ਮੁਹਾਰਤ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲੇਗਾ। ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਪ੍ਰਬੰਧ ਅਨੁਸਾਰ ਹਰ ਸਾਲ 300 ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦਾ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਧਾ ਕੇ 500 ਤੱਕ ਕਰਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤਜ਼ਰਬਾ ਮਿਲੇਗਾ ਅਤੇ ਸਵਿਸ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦਾ ਲਾਭ ਉਠਾਉਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲੇਗਾ। ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਖੋਜ ਦੇ ਖੇਤਰ ’ਚ ਸਹਿਯੋਗ ਵੀ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਮਹੱਤਵ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਆਪਣੇ ਕੁੱਲ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦ ਦਾ ਲਗਭਗ 0.7 ਫ਼ੀਸਦੀ ਖੋਜ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ’ਤੇ ਖਰਚ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂਕਿ ਸਵਿੱਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਦਾ ਖਰਚ 3 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ। ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੀਆਂ ਪੂਰਕ ਹਨ।
ਸਵਿੱਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਦਾ ਉੱਨਤ ਖੋਜ ਤਜ਼ਰਬਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਵਿਗਿਆਨਕ ਭਾਈਚਾਰਾ ਮਿਲ ਕੇ ਦਵਾਈਆਂ, ਜੈਵ-ਤਕਨੀਕ, ਸਾਫ਼ ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ’ਚ ਨਵੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਹਾਸਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਸਾਂਝੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ, ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਦੇ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਅਤੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਵਿੱਤੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇਗੀ। ਦਵਾਈਆਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਹਿਯੋਗ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਹਨ। ਸਵਿੱਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਖੋਜ ਅਤੇ ਨਵੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ’ਚ ਮਾਹਿਰ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਭਾਰਤ ਘੱਟ ਲਾਗਤ ’ਚ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਦਵਾਈਆਂ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। Youth Professional Scheme
ਬੌਧਿਕ ਸੰਪੱਤੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਨਿਯਮਾਂ ਬਾਰੇ ਭਾਰਤੀ ਦਵਾਈ ਉਦਯੋਗ ਦੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਸਮਝਣਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨਾਲ ਸਸਤੀਆਂ ਅਤੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਦਵਾਈਆਂ ਤੱਕ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਨਵੀਆਂ ਖੋਜਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਹਿੱਤਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਤੁਲਨ ਬਣਾਉਣਾ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ। ਵਿੱਤੀ ਪਾਰਦਰਸ਼ਿਤਾ ਅਤੇ ਅੱਤਵਾਦ ਦੇ ਵਿੱਤ-ਪੋਸ਼ਣ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਵੀ ਦੁਵੱਲੇ ਸਬੰਧਾਂ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਿਸ਼ੇ ਹਨ। ਸਾਲ 2019 ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਤੇ ਸਵਿੱਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿੱਤੀ ਖਾਤਿਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਾ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਅਣਐਲਾਨੀ ਜਾਇਦਾਦ ਅਤੇ ਟੈਕਸ ਚੋਰੀ ’ਤੇ ਰੋਕ ਲੱਗ ਸਕੇ। Youth Professional Scheme
ਅੱਤਵਾਦ ਦੇ ਵਿੱਤ-ਪੋਸ਼ਣ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਤੇ ਆਪਸੀ ਸਹਿਯੋਗ ਵੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਨੋਇਡਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਸਵਿਸ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਹਾਰਕ ਉਦਾਹਰਨ ਹੈ। ਆਵਾਜਾਈ, ਰੇਲਵੇ, ਸੁਰੰਗਾਂ, ਸਾਫ਼ ਊਰਜਾ ਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ’ਚ ਅਜਿਹੇ ਮੌਕੇ ਭਵਿੱਖ ’ਚ ਹੋਰ ਵਧ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਵੀ ਭਾਰਤ ਲਈ ਸਫ਼ਲਤਾ ਦਾ ਪੈਮਾਨਾ ਨਿਰਯਾਤ ’ਚ ਵਾਧਾ, ਅਸਲ ਨਿਵੇਸ਼ ਤੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਮੌਕੇ ਹੋਣਗੇ। ਸਵਿੱਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਲਈ ਇਹ ਦੇਖਣਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ’ਚ ਕਿੰਨੀ ਸਥਾਈ ਤਰੱਕੀ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਕੋਲ ਸਹਿਯੋਗ ਵਧਾਉਣ ਦੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਾਰਨ ਹਨ। ਹੁਣ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਾਂਝੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ’ਚ ਬਦਲਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
(ਇਹ ਲੇਖਕ ਦੇ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਹਨ)
ਡਾ. ਡੀ. ਕੇ. ਗਿਰੀ
