ਕਣਕ ਦੀ ਚੰਗੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਬਿਜਾਈ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹਰਿਆਣਾ ’ਚ ਝੋਨੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਣਕ ਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਬਿਜਾਈ ਦੀ ਤਾਰੀਖ, ਖੇਤ ਦੀ ਨਮੀ, ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਖੇਤਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਉਚਿਤ ਕਿਸਮ ਦਾ ਚੋਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਬੀਜ ਇਲਾਜ, ਸਹੀ ਬੀਜ ਦਰ, ਸੰਤੁਲਿਤ ਖਾਦ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਨਦੀਨ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਪਣਾਉਣ ਨਾਲ ਫਸਲ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਬਿਹਤਰ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਪਜ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਖਤਰਾ ਘਟਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਣਕ ਦੀ ਬਿਜਾਈ ਵਿੱਚ ਨਾ ਕਰੋ ਦੇਰੀ: ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਝੋਨੇ ਦੀ ਕਟਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਣਕ ਦੀ ਖੇਤੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਅਕਤੂਬਰ ਦਾ ਆਖਰੀ ਹਫ਼ਤਾ ਖੇਤ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਬਿਜਾਈ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਅਹਿਮ ਸਮਾਂ ਹੈ।
ਚੌਧਰੀ ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਹਰਿਆਣਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਹਿਸਾਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਿੰਚਿਤ ਅਤੇ ਉਪਜਾਊ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚ ਅਗੇਤੀ ਬਿਜਾਈ ਲਈ ਡਬਲਿਊਐੱਚ 1270, ਪੀਬੀਡਬਲਿਊ 872, ਡੀਬੀਡਬਲਿਊ 327 ਅਤੇ ਡੀਬੀਡਬਲਿਊ 303 ਵਰਗੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ’ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਸਮੇਂ ’ਤੇ ਬਿਜਾਈ ਲਈ ਡਬਲਿਊਐੱਚ 1105, ਪੀਬੀਡਬਲਿਊ 826 ਅਤੇ ਐੱਚਡੀ 3086 ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕਿਸਮ ਚੁਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਬੰਧਤ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਖੇਤਰ, ਬਿਜਾਈ ਦੇ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀਆਂ ਨਵੀਨਤਮ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।ਕਿਸਾਨ ਇਹ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਉੱਨਤ ਕਿਸਮ ਦਾ ਬੀਜ ਵਰਤਣ ਨਾਲ ਹੀ ਬਿਹਤਰ ਉਤਪਾਦਨ ਯਕੀਨੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਖੇਤ ਦੀ ਤਿਆਰੀ, ਬੀਜ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ, ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਬਿਜਾਈ, ਸਿੰਚਾਈ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਕ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਸੰਤੁਲਨ ਵੀ ਫਸਲ ਦੀ ਵਾਧਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕਠੀਆ ਕਣਕ ਉਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸ ਦੀ ਕਿਸਮ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਬਿਜਾਈ ਦਾ ਸਮਾਂ ਤੈਅ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫਸਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸੁਰੱਖਿਆ: ਬਿਜਾਈ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬੀਜ ਦੀ ਸਫ਼ਾਈ, ਛਾਂਟੀ ਅਤੇ ਰੋਗ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ’ਤੇ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸਲਾਹ ’ਚ ਬੀਜ ਰਾਹੀਂ ਪੈਦਾ ਰੋਗਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਲਈ ਬੀਜ ਇਲਾਜ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ। ਇਸ ਬਚਾਅ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਦਵਾਈ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਰੋਗ, ਬੀਜ ਦੀ ਕਿਸਮ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦ ਦੇ ਲੇਬਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਤੈਅ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇੱਕੋ ਦਵਾਈ ਨੂੰ ਹਰ ਰੋਗ ਲਈ ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ ਮੰਨਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਕਰਨਾਲ ਬੰਟ ਵਰਗੇ ਰੋਗਾਂ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਲਈ ਵੀ ਸਥਾਨਕ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮਾਹਿਰ ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨਾ ਬਿਹਤਰ ਰਹੇਗਾ। ਬੀਜ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਅਤੇ ਬਿਜਾਈ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਸਬੰਧ ਬੂਟਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਵਿਕਾਸ ਨਾਲ ਹੈ। ਮੁਹੱਈਆ ਸਲਾਹ ਵਿੱਚ ਆਮ ਬਿਜਾਈ ਲਈ 40 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਬੀਜ ਪ੍ਰਤੀ ਏਕੜ ਅਤੇ ਮੋਟੇ ਦਾਣਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਲਈ 50 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਪ੍ਰਤੀ ਏਕੜ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ। ਦੇਰ ਨਾਲ ਬਿਜਾਈ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਬੀਜ ਦਰ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਪਰ ਅਸਲ ਮਾਤਰਾ ਕਿਸਮ, ਬੀਜ ਦੇ ਅਕਾਰ ਅਤੇ ਪੁੰਗਰਨ ਸਮਰੱਥਾ ਦੇ ਅਧਾਰ ’ਤੇ ਤੈਅ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਬੀਜ ਅਤੇ ਖਾਦ ਡਰਿੱਲ ਨਾਲ ਬਿਜਾਈ ਕਰਨ ’ਤੇ ਬੀਜ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਡੂੰਘਾਈ ਅਤੇ ਸਹੀ ਦੂਰੀ ’ਤੇ ਪਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਆਮ ਕਿਸਮਾਂ ਲਈ ਲਗਭਗ 5 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਅਤੇ ਲੰਬੀਆਂ ਵਧਣ ਵਾਲੀ ਸੀ-306 ਲਈ 6 ਤੋਂ 7 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਡੂੰਘਾਈ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਤਾਰਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਲਗਭਗ 20 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਦੂਰੀ ਰੱਖਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਜਾਂਚ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਤੈਅ ਕਰੋ ਮਾਤਰਾ
ਕਣਕ ਦੀ ਫਸਲ ਵਿੱਚ ਨਾਈਟਰੋਜਨ, ਫਾਸਫੋਰਸ, ਪੋਟਾਸ਼ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਕ ਦੀ ਲੋੜ ਖੇਤ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਫਸਲ ਦੀਆਂ ਹਾਲਤਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਬਦਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਖਾਦ ਪਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਾਉਣਾ ਲਾਹੇਵੰਦ ਹੈ। ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵੱਲੋਂ ਦੱਸੀ ਗਈ ਮਾਤਰਾ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਓ ਕਿ ਉਹ ਸਬੰਧਤ ਕਿਸਮ, ਸਿੰਚਾਈ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਖੇਤ ਲਈ ਦੱਸੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀ ਹੋਵੇ। ਨਾਈਟਰੋਜਨ ਦੀ ਪੂਰੀ ਮਾਤਰਾ ਇੱਕੋ ਵਾਰ ਦੇਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੇਣ ਨਾਲ ਫਸਲ ਦੀ ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਪੋਸ਼ਣ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਮੁਹੱਈਆ ਸਲਾਹ ਵਿੱਚ ਬੌਣੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਲਈ ਸੇਂਜੂ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਨਾਈਟਰੋਜਨ ਬਿਜਾਈ ਦੇ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਪਹਿਲੀ ਸਿੰਚਾਈ ’ਤੇ ਦੇਣ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਖਾਦ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਡੂੰੰਘਾਈ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਰਤੀ ਗਈਆਂ ਖਾਦਾਂ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਪੈਕੇਜ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਲੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਾਈਟਰੋਜਨ ਦੇਣ ਨਾਲ ਬੇਲੋੜਾ ਖਰਚਾ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਸਲ ਦੇ ਡਿੱਗਣ ਵਰਗੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਖਤਰਾ ਵੀ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸੰਦੀਪ ਸਿੰਹਮਾਰ, ਹਿਸਾਰ
ਇਹ ਵੀ ਪਡ੍ਹੋ : Raja Warring News: ਰਾਜਾ ਵੜਿੰਗ ਦੇ ਸਬਸਿਡੀ ਵਾਲੇ ਬਿਆਨ ’ਤੇ ਗਰਮਾਈ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਿਆਸਤ, ਆਪ ਆਗੂ ਭਖੇ
