India Earth Observation: ਭਾਰਤ ਵੱਲੋਂ ਧਰਤੀ ਨਿਰੀਖਣ ਖੇਤਰ ’ਚ ਚੁੱਕਿਆ ਗਿਆ ਪਹਿਲਾ ਕਦਮ

ਧਰਤੀ ਨਿਰੀਖਣ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਹੁਣ ਸ਼ਾਸਨ, ਆਫ਼ਤ ਰਾਹਤ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਵਾਤਾਵਰਨ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਾਧਨ ਬਣ ਗਏ ਹਨ। ਇਹ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ, ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਬਾਰੇ ਰਿਮੋਟ ਸੈਂਸਿੰਗ ਡੇਟਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮੱਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਖੋਜੀਆਂ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ। ਭਾਰਤ ਦਾ ਧਰਤੀ ਨਿਰੀਖਣ ਮਿਸ਼ਨ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਖਢਛਥ-ਕ17 ’ਤੇ ਹਞਢ-05 ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਇਸ ਦੀਆਂ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵੱਲ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਦਮ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ’ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਭੂ-ਸਮਕਾਲੀ ਔਰਬਿਟ ਤੋਂ ਚਿੱਤਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਇਸ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਭਾਰਤੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨਿਰੀਖਣ ਨੂੰ ਸਮਰੱਥ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਹਞਢ-05 ਦਾ ਲਾਂਚ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਰਿਮੋਟ ਸੈਂਸਿੰਗ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤਬਦੀਲੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਨਿਰੀਖਣ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਔਰਬਿਟ (ਛਹਞ) ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸੈਟੇਲਾਈਟਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਉਪਯੋਗ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਬਹੁਤ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਚਿੱਤਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਗੇ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ : Amritsar Crime News Today: ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਦੋ ਵਿਅਕਤੀ 5 ਕਿਲੋ ਆਈਸੀਈ ਅਤੇ 3 ਅਧੁਨਿਕ ਪਿਸਤੌਲਾਂ ਸਮੇਤ ਕੀਤੇ ਕਾਬੂ

ਪਰ ਆਪਣੇ ਔਰਬਿਟ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਇਹ ਨਿਯਮਤ ਅੰਤਰਾਲਾਂ ’ਤੇ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਖਾਸ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਲੰਘਣਗੇ। ਇਹ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ’ਤੇ ਕਵਰੇਜ ਲਈ ਬਹੁਤ ਉਪਯੋਗੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬਦਲਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵੀ ਉਪਯੋਗੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਭੂ-ਸਿੰਕ੍ਰੋਨਸ ਇਮੇਜਿੰਗ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਦੁਆਰਾ ਪੂਰਕ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਖੇਤਰ ਦਾ ਨਿਰੀਖਣ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਮਰੱਥਾ ਭਾਰਤ ਵਰਗੇ ਵਿਭਿੰਨ ਅਤੇ ਆਫ਼ਤ-ਸੰਭਾਵੀ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਕੁਦਰਤੀ ਆਫ਼ਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਚੱਕਰਵਾਤ, ਹੜ੍ਹ, ਜ਼ਮੀਨ ਖਿਸਕਣਾ ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਅਕਸਰ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਆਫ਼ਤ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਚਿਤਾਵਨੀ, ਤੇਜ਼ ਮੁਲਾਂਕਣ ਤੇ ਨਿਰੰਤਰ ਨਿਗਰਾਨੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਚਿੱਤਰ ਹੜ੍ਹਾਂ ਦੌਰਾਨ ਡੁੱਬੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਮੈਪਿੰਗ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੱਦਦਗਾਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਸੜੇ ਹੋਏ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਵਿੱਚ ਨਿਯਮਤ ਨਿਗਰਾਨੀ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਨਿਗਰਾਨੀ ਚੱਕਰਵਾਤਾਂ ਦੌਰਾਨ ਬਦਲਦੇ ਮੌਸਮ ਦੇ ਪੈਟਰਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੱਦਦ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਪਰ ਇਮੇਜਰੀ ਤਾਂ ਹੀ ਕੀਮਤੀ ਹੈ ਜੇਕਰ ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਹੁਨਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਉਪਯੋਗੀ ਉਤਪਾਦ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਲਈ ਨਿਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਭਾਰਤ ਲਈ ਅਸਲ ਚੁਣੌਤੀ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਨਿਰੀਖਣਾਂ ਨੂੰ ਆਫ਼ਤ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਅਨਿੱਖੜਵਾਂ ਅੰਗ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕਾਂ, ਆਫ਼ਤ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਏਜੰਸੀਆਂ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਅਸਲ-ਸਮੇਂ, ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਦੇਸ਼ ਡੇਟਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਫੈਸਲਾ ਲੈਣ ਵਿਚਕਾਰ ਪਾੜੇ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਏਆਈ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਧਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੋਰ ਵੀ ਕੁਸ਼ਲ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕ ਸੈਟੇਲਾਈਟਾਂ ਦੁਆਰਾ ਭੇਜੇ ਗਏ ਡੇਟਾ ਦੀ ਭਾਰੀ ਮਾਤਰਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਸਿਰਫ਼ ਹੱਥੀਂ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਏਆਈ-ਅਧਾਰਿਤ ਸਿਸਟਮ ਤਸਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰੋਸੈੱਸ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਵਿਗਾੜਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਮੁਲਾਂਕਣ, ਆਫ਼ਤ ਮੈਪਿੰਗ ਤੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਨਿਗਰਾਨੀ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮੱਦਦ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਹੱਥੀਂ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ’ਤੇ ਬਿਤਾਏ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਵਾਤਾਵਰਨ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ ਵੀ ਨਿਰੰਤਰ ਨਿਰੀਖਣ ਦੇ ਫਾਇਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸ਼ਹਿਰੀਕਰਨ, ਭੂਮੀ-ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ, ਜੰਗਲਾਂ ਤੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ’ਤੇ ਵਧਦਾ ਦਬਾਅ, ਅਤੇ ਜਲ ਸਰੋਤਾਂ ’ਤੇ ਵਧਦੇ ਤਣਾਅ ਵਿੱਚੋਂ ਗੁਜ਼ਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਨਿਗਰਾਨੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਬਨਸਪਤੀ ਪਰਿਵਰਤਨ, ਗਿੱਲੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ, ਜਲ ਸਰੋਤਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਵਾਤਾਵਰਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੀ ਨਿਯਮਤ ਤੌਰ ’ਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸਥਾਈ ਡੇਟਾਸੈੱਟ ਨੀਤੀ-ਘਾੜਿਆਂ ਤੇ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਰੁਝਾਨਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਾਉਣ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਵਾਤਾਵਰਨ ਸੰਬੰਧੀ ਫੈਸਲੇ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਮੱਦਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਹਿੱਤਾਂ ਲਈ ਸੈਟੇਲਾਈਟ-ਅਧਾਰਤ ਨਿਰੀਖਣ ਵੀ ਬਹੁਤ ਰਣਨੀਤਿਕ ਮਹੱਤਵ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਦੀ ਲੰਮੀ ਤੱਟ ਰੇਖਾ ਅਤੇ ਹਿੰਦ ਮਹਾਸਾਗਰ ਖੇਤਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਵਾਤਾਵਰਨ ਪ੍ਰਤੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਵਧਾਉਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। India Earth Observation

ਸਮੁੰਦਰੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ਬਦਲਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਬਾਰੇ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਨਿਗਰਾਨੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਨਿਗਰਾਨੀ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਞ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਰਣਨੀਤਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਾਤਾਵਰਨ ਵਿੱਚ, ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਅਤੇ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇੱਕ ਰਣਨੀਤਕ ਸੰਪੱਤੀ ਬਣ ਗਈ ਹੈ। ਨਿਰੰਤਰ ਇਮੇਜਿੰਗ ਸਥਿਤੀ ਸੰਬੰਧੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਹਵਾਈ, ਜ਼ਮੀਨੀ-ਅਧਾਰਤ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੁਲਾੜ-ਅਧਾਰਤ ਨਿਗਰਾਨੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ’ਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਿਰਭਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਿਭਿੰਨ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਤਾਰਾਮੰਡਲ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੋ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾ ਸਕੇ ਭਾਵੇਂ ਇੱਕ ਖਾਸ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਉਪਲੱਬਧ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਲਈ, ਇੱਕ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਧਰਤੀ ਨਿਰੀਖਣ (ਹਞ) ਈਕੋਸਿਸਟਮ ਬਣਾਉਣਾ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਦੀ ਕੁੰਜੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਹਞਢ-05 ਤੋਂ ਡੇਟਾ ਨੂੰ ਹੋਰ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੈਟੇਲਾਈਟ, ਮੌਸਮ ਵਿਗਿਆਨ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਤੇ ਆਫ਼ਤ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। India Earth Observation

ਆਰਟੀਫੀਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ (ਏਆਈ) ਟੂਲਸ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਕੇ ਚਿੱਤਰ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤੇ ਫੈਸਲੇ ਲੈਣ ਲਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਉਪਲੱਬਧ ਕਰਵਾਈ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਅਗਲਾ ਕਦਮ ਭਾਰਤ ਲਈ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਸੈਂਸਰਾਂ, ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ, ਸੰਚਾਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਤੇ ਡੇਟਾ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਹਞਢ-05 ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਪੁਲਾੜ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਹੋਰ ਕਦਮ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਧਰਤੀ ਦੇ ਨਿਰੀਖਣ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਿਸਾਲੀ ਤਬਦੀਲੀ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ’ਤੇ ਨਿਰੀਖਣ ਤੋਂ ਨਿਰੰਤਰ ਨਿਰੀਖਣ ਵੱਲ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਦੀ ਅੰਤਿਮ ਮਹੱਤਤਾ ਇਸ ਗੱਲ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰੇਗੀ ਕਿ ਇਹ ਜੋ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਵਾਤਾਵਰਨ ਪ੍ਰਬੰਧਨ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਆਫ਼ਤ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਤੇ ਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਸਿਰਫ਼ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਚਿੱਤਰ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਰੇ ਜਾਣ ਤੇ ਇੱਕ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਅਤੇ ਟਿਕਾਊ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਦੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਸਕੇ। ਇਸ ਤਬਦੀਲੀ ਵਿੱਚ, ਹਞਢ-05 ਇੱਕ ਸੂਚਿਤ, ਤਿਆਰ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਅਨਮੋਲ ਹਿੱਸਾ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

(ਇਹ ਲੇਖਕ ਦੇ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਹਨ)
ਡਾ. ਪ੍ਰਿਅੰਕਾ ਸੌਰਭ