Gallbladder Stones: ਪਿੱਤੇ ਦੀ ਪੱਥਰੀ ਕਿਉਂ ਬਣਦੀ ਹੈ? ਜਾਣੋ ਕਾਰਨ, ਲੱਛਣ, ਜਾਂਚ ਤੇ ਬਚਾਅ ਦੇ ਸੌਖੇ ਤਰੀਕੇ

ਪਿੱਤੇ ਦੀ ਥੈਲੀ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਥੈਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਲੀਵਰ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਹੇਠਾਂ ਸਥਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੱਤੇ ਨੂੰ ਸਟੋਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਚਰਬੀ ਨੂੰ ਹਜ਼ਮ ਕਰਨ ’ਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ, ਜਦੋਂ ਇਸ ਪਿੱਤ ’ਚ ਕੋਲੈਸਟ੍ਰੋਲ, ਬਿਲੀਰੂਬਿਨ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦਾ ਸੰਤੁਲਨ ਵਿਗੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਛੋਟੇ, ਸਖ਼ਤ ਕਣ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿੱਤੇ ਦੀ ਪੱਥਰੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਿੱਤੇ ਦੀ ਪੱਥਰੀ ਇੱਕ ਆਮ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ। ਛੋਟੀਆਂ ਪੱਥਰੀਆਂ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਲੱਛਣ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਤੇ ਉਹ ਹੋਰ ਟੈਸਟਾਂ ਦੌਰਾਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜਦੋਂ ਪੱਥਰੀ ਪਿੱਤ ਦੀ ਨਲੀ ’ਚ ਫਸ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਗੰਭੀਰ ਦਰਦ ਤੇ ਹੋਰ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ : Punjab Weather: ਕਈ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ’ਚ ਗਰਜ ਨਾਲ ਭਾਰੀ ਮੀਂਹ ਦੀ ਚੇਤਾਵਨੀ, ਜਾਣੋ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਹਾਲ

ਕਿਉਂ ਬਣਦੀ ਹੈ ਪਿੱਤੇ ਦੀ ਪੱਥਰੀ?

ਪਿੱਤੇ ਦੇ ਰਸ ’ਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ’ਤੇ ਕੋਲੈਸਟ੍ਰੋਲ, ਬਿਲੀਰੂਬਿਨ ਤੇ ਹੋਰ ਪਦਾਰਥ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਤੁਲਨ ’ਚ ਗੜਬੜੀ ਪੱਥਰੀ ਬਣਨ ਦੇ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਪਿੱਤੇ ’ਚ ਉੱਚ ਕੋਲੈਸਟ੍ਰੋਲ

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪਿੱਤੇ ਦੀ ਪੱਥਰੀ ਕੋਲੈਸਟ੍ਰੋਲ ਪੱਥਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਪਿੱਤੇ ’ਚ ਕੋਲੈਸਟ੍ਰੋਲ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਘੁਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ, ਤਾਂ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਆਖਰ ’ਚ ਪੱਥਰੀ ਬਣਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੇ ਹਨ।

ਪਿੱਤੇ ਦੀ ਥੈਲੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਾਲੀ ਨਾ ਹੋਣਾ

ਜੇ ਪਿੱਤੇ ਦੀ ਥੈਲੀ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ ’ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਾਲੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਿੱਤ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਇਕੱਠਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤੇ ਗਾੜ੍ਹਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਿੱਤੇ ਦੀ ਪੱਥਰੀ ਬਣਨ ਦਾ ਜੋਖਮ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਬਿਲੀਰੂਬਿਨ ਵਧਣਾ

ਕੁਝ ਜਿਗਰ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਤੇ ਹੋਰ ਸਥਿਤੀਆਂ ਸਰੀਰ ’ਚ ਬਿਲੀਰੂਬਿਨ ਦੇ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਪਿੱਤੇ ਦੀ ਪੱਥਰੀ ਬਣਨ ਦੇ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਵੀ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮੋਟਾਪਾ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਭਾਰ ਘਟਾਉਣਾ, ਤੇ ਕੁਝ ਖਾਸ ਖੁਰਾਕ ਦੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਵੀ ਪਿੱਤੇ ਦੀ ਪੱਥਰੀ ਦੇ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।

ਪਿੱਤੇ ਦੀ ਪੱਥਰੀ ਦੇ ਕੀ ਲੱਛਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ?

ਪਿੱਤੇ ਦੀ ਪੱਥਰੀ ਵਾਲੇ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਲੱਛਣਾਂ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਪੱਥਰੀ ਪਿੱਤ ਦੀ ਨਲੀ ਨੂੰ ਰੋਕਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਅਚਾਨਕ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।

ਸੰਭਾਵੀ ਲੱਛਣਾਂ ’ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:

• ਉੱਪਰਲੇ ਸੱਜੇ ਪੇਟ ’ਚ ਤੇਜ਼ ਜਾਂ ਨਿਰੰਤਰ ਦਰਦ।
• ਪਿੱਠ ਜਾਂ ਸੱਜੇ ਮੋਢੇ ਤੱਕ ਫੈਲਣ ਵਾਲਾ ਦਰਦ।
• ਮਤਲੀ ਜਾਂ ਉਲਟੀਆਂ।
• ਖਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੇਟ ’ਚ ਦਰਦ ਜਾਂ ਭਾਰੀਪਨ।
• ਪੇਟ ਫੁੱਲਣਾ ਤੇ ਬਦਹਜ਼ਮੀ।
• ਬੁਖਾਰ ਜਾਂ ਠੰਢ ਲੱਗਣਾ।
• ਅੱਖਾਂ ਜਾਂ ਚਮੜੀ ਦਾ ਪੀਲਾ ਹੋਣਾ।
• ਗੂੜ੍ਹਾ ਪਿਸ਼ਾਬ।

ਜੇਕਰ ਪੇਟ ’ਚ ਗੰਭੀਰ ਦਰਦ ਬੁਖਾਰ, ਉਲਟੀਆਂ, ਜਾਂ ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਚਮੜੀ ਦੇ ਪੀਲੇ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਯ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ’ਚ, ਤੁਰੰਤ ਡਾਕਟਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।

ਪਿੱਤੇ ਦੀ ਪੱਥਰੀ ਦਾ ਪਤਾ ਕਿਵੇਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ?

ਪਿੱਤੇ ਦੀ ਪੱਥਰੀ ਦਾ ਪਤਾ ਲਾਉਣ ਲਈ, ਡਾਕਟਰ ਮਰੀਜ਼ ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਤੇ ਡਾਕਟਰੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਟੈਸਟ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪੇਟ ਦਾ ਅਲਟਰਾਸਾਊਂਡ ਪਿੱਤੇ ਦੀ ਪੱਥਰੀ ਦਾ ਪਤਾ ਲਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਟੈਸਟ ਹੈ। ਇਹ ਪੱਥਰੀ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਤੇ ਪਿੱਤੇ ਦੀ ਥੈਲੀ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਡਾਕਟਰ ਖੂਨ ਦੇ ਟੈਸਟ ਜਾਂ ਹੋਰ ਇਮੇਜਿੰਗ ਟੈਸਟਾਂ ਦੀ ਵੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜੇਕਰ ਪਿੱਤ ਨਲੀ ’ਚ ਰੁਕਾਵਟ ਜਾਂ ਲਾਗ ਦਾ ਸ਼ੱਕ ਹੋਵੇ।

ਪਿੱਤੇ ਦੀ ਪੱਥਰੀ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ?

ਹਰ ਪਿੱਤੇ ਦੀ ਪੱਥਰੀ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਖੁਰਾਕ ’ਚ ਬਦਲਾਅ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇੱਕ ਸਿਹਤਮੰਦ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਅਪਣਾਉਣ ਨਾਲ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ’ਚ ਮਦਦ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।

• ਤਲੇ ਹੋਏ ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਚਰਬੀ ਵਾਲੇ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਕਰੋ।
• ਆਪਣੀ ਖੁਰਾਕ ’ਚ ਫਲ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਤੇ ਫਾਈਬਰ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਭੋਜਨ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰੋ।
• ਨਿਯਮਤ ਸਰੀਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀ ਤੇ ਕਸਰਤ ਕਰੋ।
• ਇੱਕ ਸਿਹਤਮੰਦ ਭਾਰ ਸੀਮਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੋ।
• ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਭਾਰ ਘਟਾਉਣ ਤੋਂ ਬਚੋ।
• ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਭੋਜਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਨਾ ਜਾਓ।
• ਸੰਤੁਲਿਤ ਤੇ ਨਿਯਮਤ ਭੋਜਨ ਖਾਓ।

ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਦੋਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ?

ਜੇ ਉੱਪਰਲੇ ਸੱਜੇ ਪੇਟ ’ਚ ਗੰਭੀਰ ਦਰਦ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਬੁਖਾਰ, ਲਗਾਤਾਰ ਉਲਟੀਆਂ, ਪੀਲੀਆ, ਗੂੜ੍ਹਾ ਪਿਸ਼ਾਬ ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰੋ। ਇਹ ਪਿੱਤ ਨਲੀ ’ਚ ਰੁਕਾਵਟ ਜਾਂ ਹੋਰ ਪੇਚੀਦਗੀਆਂ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਬੇਦਾਅਵਾ : ਇਹ ਲੇਖ ਆਮ ਸਿਹਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਹੈ। ਡਾਕਟਰੀ ਸਲਾਹ, ਨਿਦਾਨ, ਜਾਂ ਇਲਾਜ ਦੀ ਥਾਂ ਨਾ ਲਓ। ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਿੱਤੇ ਦੀ ਪੱਥਰੀ ਦੇ ਲੱਛਣ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰੋ ਤੇ ਢੁਕਵੀਂ ਸਲਾਹ ਲਓ।