Social Media Ethics: ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ’ਤੇ ਹਿੰਸਕ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਦਾ ਫੈਲਾਅ, ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦਾ ਸਵਾਲ

Social Media Ethics: ਪਿਛਲੇ ਦਿਨੀਂ, ਹਾਂਸੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਾਸੂਮ ਬੱਚੇ ਦੇ ਬੇਰਹਿਮੀ ਨਾਲ ਕਤਲ ਅਤੇ ਇੱਕ ਦੁਕਾਨਦਾਰ ਦੀ ਦੁਖਦਾਈ ਹੱਤਿਆ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਵੀਡੀਓ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ’ਤੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਪੋਸਟ ਅਤੇ ਸ਼ੇਅਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਦੀ ਇੱਕ ਝਲਕ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਰੂਹ ਨੂੰ ਕੰਬਾਉਣ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੁਨੇਹਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਕੋਈ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਇਰਾਦਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਸਗੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਦਰਦ, ਡਰ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਬੇਅਰਾਮੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਸਵਾਲ ਉੱਠਣਾ ਸੁਭਾਵਿਕ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ’ਤੇ ਅਜਿਹੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦਾ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਸਾਰ ਜਾਇਜ਼ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੀ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ? ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ, ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਾ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਕੋਈ ਵੀ ਘਟਨਾ ਮਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਇਹ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਪਹਿਲੂ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜਦੋਂ ਇਸੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਤਲ, ਹਾਦਸਿਆਂ ਜਾਂ ਨਿੱਜੀ ਦੁਖਾਂਤਾਂ ਦੀਆਂ ਭਿਆਨਕ ਤਸਵੀਰਾਂ ਫੈਲਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸਨਸਨੀਖੇਜ਼ਤਾ ਵਿੱਚ ਸਪੱਸ਼ਟ ਅੰਤਰ ਹੈ। ਜਦੋਂਕਿ ਕਿਸੇ ਘਟਨਾ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਘਟਨਾ ਦੀਆਂ ਭਿਆਨਕ ਤਸਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕਰਨਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਇਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਬੱਚੇ ਦਾ ਕਤਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਬੇਰਹਿਮੀ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਖ਼ਬਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਦਰਦ, ਅਣਗਿਣਤ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਸੁਪਨੇ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਭਰ ਦਾ ਦੁੱਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਅਜਿਹੇ ਵੀਡੀਓ ਵਾਇਰਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। Social Media Ethics

ਤਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦਾ ਦੁੱਖ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਆਪਣੇ ਅਜ਼ੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਤੋਂ ਦੁਖੀ ਹਨ, ਉਹ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ’ਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਉਹੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੇਖਣ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਮਾਨਸਿਕ ਤਸੀਹੇ ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਸੱਭਿਅਕ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ, ਮ੍ਰਿਤਕ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਵਾਇਰਲ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਕਸਰ ਇਸ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਨੂੰ ਪਛਾੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਦੇ ਵਧਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇ ਨਾਲ, ‘ਵਾਇਰਲ’ ਹੋਣ ਦੀ ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ੀ ਵੀ ਵਧ ਗਈ ਹੈ। ਵਧੇਰੇ ਲਾਈਕਸ, ਵਿਊਜ਼, ਸ਼ੇਅਰ ਅਤੇ ਫਾਲੋਅਰਜ਼ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿੱਚ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਨੈਤਿਕ ਵਿਚਾਰ ਦੇ ਅਜਿਹੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਵਾਰ, ਲੋਕ ਵੀਡੀਓ ਪੋਸਟ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸੱਚਾਈ ਦਿਖਾ ਰਹੇ ਹਨ।

Read Also : Middle East Conflict: ਈਰਾਨ, ਬਹਿਰੀਨ ਤੇ ਕੁਵੈਤ ’ਤੇ ਡਰੋਨ ਤੇ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਨਾਲ ਹਮਲੇ, ਹੋਰਮੁਜ਼ ਬੰਦ

ਜਦੋਂਕਿ ਅਸਲੀਅਤ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਅਣਜਾਣੇ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਕਿਸੇ ਦੁਖਦਾਈ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਤਮਾਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਰਹੇ ਹਨ। ਕਿਸੇ ਦੀ ਮੌਤ ਜਾਂ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਵਰਤਣਾ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਅਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਸਮਾਜਿਕ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਦੇ ਖੋਰੇ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਵੀ ਹੈ।ਅਜਿਹੇ ਵੀਡੀਓ ਮਾਨਸਿਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਹਨ। ਹਿੰਸਕ ਅਤੇ ਖੂਨੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੇਖਣ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ, ਡਰ, ਚਿੰਤਾ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਵਧ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਵਿਅਕਤੀ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਨਾਲ ਜੂਝਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਕਿਸ਼ੋਰਾਂ ’ਤੇ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੋਰ ਵੀ ਗੰਭੀਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਜਾਂ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਡਰੇ ਹੋਏ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਹਿੰਸਾ ਨੂੰ ਆਮ ਵਿਹਾਰ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਦੀ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ ਲਗਭਗ ਅਸੰਭਵ ਹੈ।

ਕਿ ਅਜਿਹੇ ਵੀਡੀਓ ਬਾਲਗਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਰਹਿਣ। ਇਸ ਲਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬੇਕਾਬੂ ਫੈਲਾਅ ਸਮਾਜ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਲਈ ਖ਼ਤਰਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਗੰਭੀਰ ਸਮੱਸਿਆ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਹਿੰਸਕ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਦੇਖਣ ਨਾਲ ਅਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਵਧ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਮਨ ਨੂੰ ਡਰਾਉਂਦੇ ਸਨ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਆਮ ਲੱਗਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਕਤਲ, ਹਾਦਸਿਆਂ ਤੇ ਖੂਨ-ਖਰਾਬੇ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਦੇਖਣਾ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਹਮਦਰਦੀ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮਾਜ ਲਈ ਚੰਗਾ ਸੰਕੇਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇੱਕ ਸਿਹਤਮੰਦ ਸਮਾਜ ਦੀ ਪਛਾਣ ਇਸ ਦੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਲੋਕ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਹਮਦਰਦੀ ਕਰਨਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਸਮਾਜਿਕ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਦੀ ਨੀਂਹ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।ਇਹ ਉਹ ਥਾਂ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਫੇਸਬੁੱਕ, ਇੰਸਟਾਗ੍ਰਾਮ, ਐਕਸ, ਯੂਟਿਊਬ ਅਤੇ ਹੋਰ ਡਿਜੀਟਲ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਕੋਲ ਹਿੰਸਕ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਲਈ ਉੱਨਤ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਬਣਾਉਟੀ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ ਸਾਧਨ ਹਨ। ਫਿਰ ਵੀ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਭਿਆਨਕ ਵੀਡੀਓ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ’ਤੇ ਘੰਟਿਆਂ, ਕਈ ਵਾਰ ਤਾਂ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਵੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਲੱਖਾਂ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਅਸਵੀਕਾਰਨਯੋਗ ਹੈ। ਕਤਲ, ਗੰਭੀਰ ਹਿੰਸਾ, ਜਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਅਪਰਾਧਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਅੱਪਲੋਡ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਸਖ਼ਤ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵੀ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸਿਰਫ਼ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਣਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਸਗੋਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਾਲ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਵੀ ਹੈ। ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਨੈਤਿਕ ਮਿਆਰ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜੋ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ, ਪੀੜਤਾਂ ਦੀ ਨਿੱਜਤਾ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਅਤੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ’ਤੇ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂਕਿ ਕਿਸੇ ਘਟਨਾ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਦੀ ਭਿਆਨਕਤਾ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨਾ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਨਸਨੀਖੇਜ਼ਤਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਿਰਫ਼ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਉਣਾ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਅਤੇ ਆਮ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ ਵੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ।

ਹਿੰਸਕ ਵੀਡੀਓ ਦੇਖਣ ਜਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਲੋਕ ਅਜਿਹੇ ਵੀਡੀਓ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਭੇਜਣਾ ਬੰਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫੈਲਾਅ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਡਿਜੀਟਲ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਸਿਰਫ਼ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਾਲ ਵਰਤਣਾ ਵੀ। ਅੱਜ ਲੋੜ ਹੈ ਕਿ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਮਨੁੱਖਤਾ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਨਾ ਕਿ ਦੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਤਮਾਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਲਈ। ਕਿਸੇ ਦੁਖਦਾਈ ਘਟਨਾ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਡੀ ਪਹਿਲੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਹਮਦਰਦੀ ਅਤੇ ਨਿਆਂ ਦੀ ਮੰਗ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਭਿਆਨਕ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਭੇਜਣਾ। ਕਿਸੇ ਮਾਸੂਮ ਬੱਚੇ ਦਾ ਕਤਲ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਮਾਸੂਮ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਸਮਾਜ ਲਈ ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਆਤਮ-ਨਿਰੀਖਣ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ, ਮਨੋਰੰਜਨ ਜਾਂ ਉਤਸੁਕਤਾ ਦਾ ਨਹੀਂ। Social Media Ethics

(ਇਹ ਲੇਖਕ ਦੇ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਹਨ)
ਡਾ. ਸੱਤਿਆਵਾਨ ਸੌਰਭ