ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਸ਼ਾਮਲ

Follow us

11 C
Chandigarh
Monday, January 19, 2026
More
    Home Breaking News Medical Stude...

    Medical Students: ਭਾਰਤੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਡਾਕਟਰ ਬਣਨ ਲਈ ਦੇਸ਼ ਛੱਡਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਨਾ ਹੋਣ

    Medical Students
    Medical Students: ਭਾਰਤੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਡਾਕਟਰ ਬਣਨ ਲਈ ਦੇਸ਼ ਛੱਡਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਨਾ ਹੋਣ

    Medical Students: ਭਾਰਤ ਛੱਡਣ ਵਾਲੇ ਮੈਡੀਕਲ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਹਰ ਸਾਲ 30 ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਨੈਸ਼ਨਲ ਮੈਡੀਕਲ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੈਡੀਕਲ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਫ਼ 16 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੈਡੀਕਲ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਟੈਸਟ ਪਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਝਹਹਣ ਮੁਕਾਬਲੇ, ਉੱਚ ਟਿਊਸ਼ਨ ਫੀਸਾਂ ਤੇ ਘਰੇਲੂ ਸੀਟਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸਿੱਖਿਆ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਘੱਟ ਟਿਊਸ਼ਨ ਲਾਗਤਾਂ, ਸੁਚਾਰੂ ਦਾਖਲਾ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਤੇ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਡਿਗਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ ਮਨਪਸੰਦ ਯਾਤਰਾ ਸਥਾਨ ਹਨ। ਭਾਰਤੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਆਸਾਨ ਅਰਜ਼ੀ ਤੇ ਦਾਖਲਾ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਕਾਰਨ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਡੀਕਲ ਕੋਰਸਾਂ ਨੂੰ ਤਰਜ਼ੀਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। Medical Students

    ਹਰ ਸਾਲ ਟਿਊਸ਼ਨ ’ਤੇ ਲਗਭਗ ਦੋ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਖਰਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕੋਈ ਕੈਪੀਟੇਸ਼ਨ ਫੀਸ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ ਅਤੇ ਮੈਡੀਕਲ ਕੌਂਸਲ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੁਆਰਾ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹਨ। ਚੰਗੀ ਵਿੱਦਿਅਕ ਗੁਣਵੱਤਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਡਿਗਰੀਆਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਰਹੱਦਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹਨ। ਘਰੇਲੂ ਸੀਟਾਂ ਲਈ ਤਿੱਖੀ ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ੀ ਕਾਰਨ ਭਾਰਤੀ ਮੈਡੀਕਲ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਛੱਡ ਰਹੇ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਖ਼ਤ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੇ ਕਾਰਨ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕਲਪਾਂ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਕਸਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਡਾਕਟਰੀ ਨਿਯਮ ਢਿੱਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

    ਇਹ ਖਬਰ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ : Russia-Ukraine war: ਅਮਨ ਦੀ ਆਸ ਜਾਗੀ

    ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹਰ 22 ਬਿਨੈਕਾਰਾਂ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਮੈਡੀਕਲ ਸੀਟ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਹਰ ਸਾਲ 20 ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਚੀਨ, ਰੂਸ ਅਤੇ ਯੂਕਰੇਨ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਡੀਕਲ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਦੀ ਅਸਮਾਨ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਰੁਜ਼ਗਾਰਯੋਗਤਾ ਤੇ ਯੋਗਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟਾਂ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੈਡੀਕਲ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪਾਸ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਇੱਕ ਇੰਟਰਨਸ਼ਿਪ ਪੂਰੀ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੈਡੀਕਲ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦੇਣ ਵਾਲੇ 32,000 ਭਾਰਤੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਫ਼ 4,000 ਹੀ ਯੋਗਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕੇ। Medical Students

    ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਤੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਲਈ, ਕੁਝ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਟਿਊਸ਼ਨ ਲਾਗਤਾਂ, ਅਸਥਿਰ ਆਰਥਿਕਤਾਵਾਂ ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਖਤਰੇ ਬੋਝ ਹਨ। ਰੂਸ ਅਤੇ ਯੂਕਰੇਨ ਵਿਚਕਾਰ ਟਕਰਾਅ ਨੇ 24,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਭਾਰਤੀ ਮੈਡੀਕਲ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਬੇਘਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਵਿੱਤੀ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਭਵਿੱਖ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਵਧੇਰੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਡਾਕਟਰੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨਾ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉੱਥੇ ਬਿਹਤਰ ਮੌਕੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾ ਬਦਲਾਅ ਮੈਡੀਕਲ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਘਰੇਲੂ ਮੰਗ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਮੈਡੀਕਲ ਸੀਟਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧਾਉਣਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਰ੍ਹੇ 10,000 ਹੋਰ ਮੈਡੀਕਲ ਸੀਟਾਂ ਜੋੜੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ। Medical Students

    ਜਿਸ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਟੀਚਾ 75,000 ਵਾਧੂ ਸੀਟਾਂ ਦਾ ਹੈ। ਪੱਛੜੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਕਿਫਾਇਤੀ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਨਵੇਂ ਸਰਕਾਰੀ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਖੁੱਲ੍ਹਣ ਤੇ ਟੀਅਰ-2 ਅਤੇ ਟੀਅਰ-3 ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਏਮਜ਼ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਡਾਕਟਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਵਧੀ ਹੈ। ਉੱਚ-ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਾਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਵਾਜ਼ਬ ਲਾਗਤਾਂ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਨਿੱਜੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਕੈਰੇਬੀਅਨ ਅਤੇ ਮਨੀਪਾਲ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਮੈਡੀਕਲ ਸਾਇੰਸਜ਼ (ਨੇਪਾਲ) ਵਰਗੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਜਨਤਕ-ਨਿੱਜੀ, ਭਾਈਵਾਲੀ ਮਾਡਲ ਦੇ ਤਹਿਤ ਘਰੇਲੂ ਤੌਰ ’ਤੇ ਵਿਕਾਸ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। Medical Students

    ਵਧੇਰੇ ਖੁੱਲ੍ਹੀਆਂ ਦਾਖਲਾ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਤੇ ਮਲਟੀਪਲ ਐਂਟਰੀ ਰੂਟਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਕੇ ਝਹਹਣ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਚੋਣ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਮੈਡੀਕਲ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਬ੍ਰਿਜ ਕੋਰਸ ਅਤੇ ਵਿਕਲਪਕ ਦਾਖਲਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੈਂਪਸਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਆਈਆਈਟੀ ਅਤੇ ਮਨੀਪਾਲ ਗਰੁੱਪ ਦਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿਸਥਾਰ ਇੱਕ ਮਾਡਲ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਮੈਡੀਕਲ ਸਕੂਲ ਭਾਰਤੀ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਤਹਿਤ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਡਾਕਟਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਤੇ ਇੰਟਰਨਸ਼ਿਪਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਸਾਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਸੁਧਾਰ ਲਾਗੂ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। Medical Students

    ਜੋ ਉੱਚ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਾਲੀ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਦੀ ਗਾਰੰਟੀ ਦੇਣ। ਭਾਰਤੀ ਡਾਕਟਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਲਿਆਉਣ ਤੇ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਜ਼ਮੀ ਇੰਟਰਨਸ਼ਿਪ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਤੇ ਵਿਹਾਰਕ ਹੁਨਰਾਂ ’ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇਣ ਲਈ, ਯੋਗਤਾ-ਅਧਾਰਤ ਮੈਡੀਕਲ ਸਿੱਖਿਆ (ੳੲਜਹ) ਪਾਠਕ੍ਰਮ 2019 ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਤਿ-ਆਧੁਨਿਕ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾਵਾਂ, ਕਲੀਨਿਕਲ ਅਨੁਭਵ, ਅਤੇ ਮੈਡੀਕਲ ਫੈਕਲਟੀ ਸਿਖਲਾਈ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਏਮਜ਼ ਅਤੇ ਐਨਐਮਸੀ ਸੁਧਾਰਾਂ ਲਈ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜਾਂ ਲਈ ਆਧੁਨਿਕ ਸਿਮੂਲੇਸ਼ਨ ਲੈਬਾਂ ਤੇ ਈ-ਲਰਨਿੰਗ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।

    ਇੱਕਸਾਰਤਾ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਮੈਡੀਕਲ ਸਕੂਲਾਂ ਦਾ ਨਿਯਮਤ ਮੁਲਾਂਕਣ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਝਜੳ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਨੈਸ਼ਨਲ ਐਗਜ਼ਿਟ ਟੈਸਟ (ਝਹਧਣ), ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਦੋਵਾਂ ਤੋਂ ਮੈਡੀਕਲ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟਾਂ ਲਈ ਲਾਇਸੈਂਸ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਮਿਆਰੀ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰੀ ਤੇ ਪੇਂਡੂ ਦੋਵਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਹਤਰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ, ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਨ ਅਤੇ ਉੱਚ ਉਜਰਤਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸਵਾਸਥ ਸੁਰੱਖਿਆ ਯੋਜਨਾ (ਟਜਢਢਨ) ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਪੱਛੜੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਏਮਜ਼ ਵਰਗੇ ਸੰਸਥਾਨ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨਾ ਹੈ। Medical Students

    ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਈ-ਸੰਜੀਵਨੀ ਟੈਲੀਮੈਡੀਸਨ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਕਾਰਨ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਸਪੁਰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਹੋਇਆ ਹੈੈ। ਮੈਡੀਕਲ ਸੀਟਾਂ ਵਧਾਉਣ, ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਕਾਲਜ ਟਿਊਸ਼ਨ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਤੇ ਐਫਐਮਜੀ ਏਕੀਕਰਨ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਤਿੰਨ-ਪੱਖੀ ਰਣਨੀਤੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਫੈਕਲਟੀ ਮਿਆਰਾਂ ਅਤੇ ਮੈਡੀਕਲ ਸੀਟਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਸੰਬੰਧੀ ਝਜੳ 2023 ਦੇ ਸੁਧਾਰ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਕਦਮ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਡਾਕਟਰਾਂ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਲੋੜ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜੋ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਨ। Medical Students

    ਕੌਸ਼ੱਲਿਆ ਭਵਨ, ਬਾਰਵਾ (ਸਿਵਾਨੀ) ਭਿਵਾਨੀ, ਹਰਿਆਣਾ
    ਮੋ. 94665-26148
    ਡਾ. ਸੱਤਿਆਵਾਨ ਸੌਰਭ

    LEAVE A REPLY

    Please enter your comment!
    Please enter your name here