Adarsh Yuva Gram Sabha: ਪੰਜਾਇਤੀ ਰਾਜ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵੱਲੋਂ ਹੋਰ ਮੰਤਰਾਲਿਆਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ 30 ਅਕਤੂਬਰ 2025 ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਆਦਰਸ਼ ਯੁਵਾ ਗ੍ਰਾਮ ਸਭਾ ਮਾਡਲ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿਚ ਪੰਚਾਇਤੀ ਰਾਜ ਅਤੇ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੇ ਮੁੱਲਾਂ ਬਾਰੇ ਸਮਝ ਪੈਦਾ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਦਰਸ਼ ਅਤੇ ਜਿੰਮੇਵਾਰ ਨਾਗਰਿਕ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ ਆਓ! ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਇਸ ਦੇ ਫਾਇਦਿਆਂ ਬਾਰੇ ਭਾਰਤ ਇੱਕ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਗਣਰਾਜ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਆਤਮਾ ਜਨਤਕ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਸੰਵਿਧਾਨ ਨੇ ਪੇਂਡੂ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਪੰਚਾਇਤੀ ਰਾਜ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਰਾਹੀਂ ਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਨੀਂਹ ਵਿੱਚ ਜੋੜਿਆ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਵਿਡੰਬਨਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਨੌਜਵਾਨ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਊਰਜਾਵਾਨ ਅਤੇ ਰਚਨਾਤਮਕ ਸ਼ਕਤੀ, ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸਥਾਨਕ ਸ਼ਾਸਨ ਤੋਂ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਅਲੱਗ-ਥਲੱਗ ਰਹੇ ਹਨ।
ਇਹ ਖਬਰ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ : Kaithal: ਚੌਂਕੇ-ਚੁੱਲ੍ਹੇ ਦੀ ਜਿੰਮੇਵਾਰੀ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਉੱਠ ਆਪਣੀ ਕਿਸਮਤ ਖੁਦ ਲਿਖ ਰਹੀਆਂ ਹੋਣਹਾਰ ਮਹਿਲਾਵਾਂ
ਇਸ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ, ‘ਆਦਰਸ਼ ਯੁਵਾ ਗ੍ਰਾਮ ਸਭਾ’ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਉਮੀਦ ਵਜੋਂ ਉੱਭਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੇ ਵਿਹਾਰਕ ਪਾਠਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਰਗਰਮ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਵੱਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਿਲ ਸੱਚਮੁੱਚ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਿਰਫ਼ ਦਰਸ਼ਕ ਬਣਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਭਾਗੀਦਾਰ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ, ਉਹ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਪਿੰਡ-ਪੱਧਰ ਦੇ ਫੈਸਲਿਆਂ, ਪੰਚਾਇਤ ਦੇ ਕੰਮਕਾਜ, ਸਮਾਜਿਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਦੇ ਹਨ, ਸਗੋਂ ਆਪਣੇ ਸੁਝਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਵੀ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਲੋਕਤੰਤਰ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਚੋਣ ਤੋਂ ਨਿਰੰਤਰ ਸੰਵਾਦ, ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ ਅਤੇ ਜਵਾਬਦੇਹੀ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤੀ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦਾ ਅਸਲ ਸਾਰ ‘ਜਨਤਕ ਭਾਗੀਦਾਰੀ’ ਹੈ। ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਧਾਰਾ 40 ਅਨੁਸਾਰ, ਰਾਜ ਦਾ ਫਰਜ਼ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਪੰਚਾਇਤਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰੇ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਅਧੂਰਾ ਰਹੇਗਾ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਸਮਾਜ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਆਦਰਸ਼ ਯੁਵਾ ਗ੍ਰਾਮ ਸਭਾ ਇਸ ਪਾੜੇ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪੰਚਾਇਤ ਨੀਤੀਆਂ, ਪਿੰਡ ਵਿਕਾਸ ਯੋਜਨਾਵਾਂ, ਵਿੱਤੀ ਪਾਰਦਰਸ਼ਿਤਾ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਮੁੱਦਿਆਂ ’ਤੇ ਚਰਚਾ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਸਗੋਂ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਲਈ ਡੂੰਘਾ ਸਤਿਕਾਰ ਵੀ ਵਿਕਸਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਕਿਸੇ ਵੀ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਲਈ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਸਮਝ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਉਸ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਦਮ ਹੈ। ਇਹ ਇਹ ਵੀ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਗਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਬਣ ਜਾਵੇ, ਸਗੋਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਵੀ ਬਣੇ।ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਅਤੇ ਜਵਾਬਦੇਹ ਸ਼ਾਸਨ ਸਿਰਫ਼ ਉਦੋਂ ਹੀ ਸੰਭਵ ਹੈ ਜਦੋਂ ਨਾਗਰਿਕ ਇਸ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਆਦਰਸ਼ ਯੁਵਾ ਗ੍ਰਾਮ ਸਭਾ ਇਸ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰੇਰਨਾਦਾਇਕ ਮਾਡਲ ਹੈ। Adarsh Yuva Gram Sabha
ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਪੰਚਾਇਤ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨਾਲ ਬੈਠ ਕੇ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਬਜਟ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਲੋਕ ਭਲਾਈ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਗਤੀ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਲੋਕਤੰਤਰ ਸਿਰਫ਼ ਕਾਗਜ਼ਾਂ ’ਤੇ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਇਹ ਪਹਿਲ ਪਿੰਡ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਨਵੀਨਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਸਮਝ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ, ਨੌਜਵਾਨ ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤਾਂ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਹੱਲ ਸੁਝਾ ਸਕਦੇ ਹਨ- ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਡਿਜੀਟਲ ਰਿਕਾਰਡ ਰੱਖਣ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ, ਨਵੇਂ ਪਾਣੀ ਸੰਭਾਲ ਉਪਾਅ, ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਮਾਡਲ, ਆਦਿ। Adarsh Yuva Gram Sabha
ਇਹ ਵਿਕਾਸ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਅਤੇ ਸਥਿਰਤਾ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਆਦਰਸ਼ ਯੁਵਾ ਗ੍ਰਾਮ ਸਭਾ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਕਿਤਾਬੀ ਗਿਆਨ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੀ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਵਿਹਾਰਕ ਲੋਕਤੰਤਰ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀ ਹੈ। ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਾਮ ਸਭਾ ਦੀਆਂ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ, ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰੇ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਦੇ ਮੌਕੇ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਅਨੁਭਵ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ, ਸੰਚਾਰ ਹੁਨਰ ਅਤੇ ਫੈਸਲਾ ਲੈਣ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਦਰਅਸਲ, ਇਹ ਪਹਿਲ ਨਾਗਰਿਕ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਹਾਰਕ ਰੂਪ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਖੁਦ ਪਿੰਡ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਬਾਰੇ ਫੈਸਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਤਾਂ ਉਹ ‘ਲੋਕਤੰਤਰ’ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ ਕਿਤਾਬਾਂ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਅਨੁਭਵ ਤੋਂ ਸਿੱਖਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਉਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਨੇਤਾ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਨਾਗਰਿਕ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਸਮਾਜਿਕ ਸਦਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਵੱਲ ਕਦਮ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਇਸ ਦੀ ਸਮਾਵੇਸ਼ੀ ਹੈ। ਆਦਰਸ਼ ਯੁਵਾ ਗ੍ਰਾਮ ਸਭਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਰਗਾਂ, ਜਾਤਾਂ ਅਤੇ ਲਿੰਗਾਂ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਈ ਇੱਕ ਸਾਂਝਾ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। Adarsh Yuva Gram Sabha
ਇਹ ਪੇਂਡੂ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਿਕ ਸਦਭਾਵਨਾ ਤੇ ਸਮੂਹਿਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪੇਂਡੂ ਕੁੜੀਆਂ ਲਈ, ਇਹ ਪਹਿਲ ਆਤਮਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਜਨਤਕ ਫੈਸਲੇ ਲੈਣ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤਬਦੀਲੀ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸਮਾਜਿਕ ਰੂੜੀਵਾਦੀ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਵਿੱਚ ਮੱਦਦ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। Adarsh Yuva Gram Sabha
ਉੱਬਾ ਭਵਨ, ਆਰੀਆਨਗਰ, ਹਿਸਾਰ (ਹਰਿਆਣਾ)
ਮੋ. 70153-75570
