ਸ਼ੇਰਾਂ ਦੇ ਬਹਾਨੇ ਹੰਗਾਮਾ, ਵਿਰੋਧ ਦੀ ਦਹਿਸ਼ਤ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ
ਅਸ਼ੋਕ ਥੰਮ੍ਹ ਨੂੰ 26 ਜਨਵਰੀ 1950 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਜੋਂ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਸਨ, ਸੰਸਕਿ੍ਰਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਹੈਰਾਨੀ ਹੋਵੇਗੀ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਪਿੱਛੇ ਸੈਂਕੜੇ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਲੰਮਾ ਇਤਿਹਾਸ ਛੁਪਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਤੁਹਾਨੂੰ 273 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿਚ ਤੁਰਨਾ ਪਵੇਗਾ, ਜਦੋਂ ਭਾਰਤ ਉੱਤੇ ਮੌਰੀਆ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਤੀਜੇ ਸ਼ਾਸਕ ਅਸ਼ੋਕ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਾਸਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਉਹ ਦੌਰ ਸੀ ਜਦੋਂ ਅਸ਼ੋਕ ਨੂੰ ਜਾਲਮ ਸ਼ਾਸਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਪਰ ਕਲਿੰਗਾ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਭਿਆਨਕ ਕਤਲੇਆਮ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਸਮਰਾਟ ਅਸ਼ੋਕ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋਇਆ ਤੇ ਮਹਿਲ ਛੱਡ ਕੇ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਲਈ ਸਮਰਾਟ ਅਸ਼ੋਕ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਚਾਰੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ ਗਰਜਦੇ ਅਸ਼ੋਕ ਥੰਮ੍ਹ ਬਣਵਾਏ। ਭਗਵਾਨ ਬੁੱਧ ਨੂੰ ਸ਼ੇਰ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਦਾ ਸਮਾਨਾਰਥੀ, ਨਰਸਿੰਘ ਨਾਂਅ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਬੋਧੀਆਂ ਦੇ 100 ਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਾਰਨਾਥ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਭਗਵਾਨ ਬੁੱਧ ਦੇ ਧੰਮ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਦਹਾੜ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਲਈ ਸ਼ੇਰਾਂ ਦਾ ਮਹੱਤਵ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਸਮਰਾਟ ਅਸ਼ੋਕ ਨੇ ਸਾਰਨਾਥ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਮਾਨ ਥੰਮ੍ਹ ਬਣਵਾਇਆ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਸ਼ੋਕ ਸਤੰਭ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਜੋਂ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਇਸ ਸਮੇਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸੱਤਾਧਾਰੀ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਵਿਚਾਲੇ ਜਬਰਦਸਤ ਹੰਗਾਮਾ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਸੱਤਾਧਾਰੀ ਸਰਕਾਰ ’ਤੇ ਦੋਸ਼ ਲਾ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਕੀਤਾ ਹੈ; ਸਾਡੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚਿੰਨ੍ਹ ਬਾਰੇ? ਇਹ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚਿੰਨ੍ਹ ਲਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਨਵੀਂ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਉੱਤੇ? ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਨਵੇਂ ਸੰਸਦ ਭਵਨ ਦੀ ਛੱਤ ’ਤੇ ਅਸ਼ੋਕਾ ਸਤੰਭ ਵਰਗੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿ੍ਰਤੀ ਲਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਸੰਸਦ ਭਾਰਤ ਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ’ਤੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਇਹ ਉਹੀ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ ਜੋ ਸੰਵਿਧਾਨ ਬਣਾਉਣ ਵੇਲੇ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਸ਼ੇਰ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਪਰ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੇ ਪੁਰਾਣੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਏ ਗਏ ਸ਼ੇਰ ਬਹੁਤ ਸ਼ਾਂਤ ਹਨ ਅਤੇ ਹੁਣ ਨਵਾਂ ਬਣਿਆ ਸ਼ੇਰ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਨਜਰ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤੇ ਇਹ ਭਾਜਪਾ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਦਿਖਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਹੈ। ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਨੇ ਤਿੰਨ ਦੋਸ਼ ਲਾਏ, ਪਹਿਲਾ ਇਹ ਕਿ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੇ ਸਪੀਕਰ ਜਾਂ ਸਾਡੇ ਮਾਣਯੋਗ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ। ਸੱਤਾਧਾਰੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕਰਨਾ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਉਸਦਾ ਦੂਸਰਾ ਇਲਜ਼ਾਮ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨਵੇਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਹਿੰਦੂ ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੇ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਇੱਕ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਦੇਸ਼ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਹਿੰਦੂ ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪੂਜਾ ਕਰਵਾ ਕੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦਾ ਤੀਜਾ ਇਲਜਾਮ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ।
ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦਾ ਇਹ ਵੀ ਇਲਜ਼ਾਮ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸ਼ੇਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਚੋਣ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਾ ਦਿਖਾ ਕੇ ਭਾਜਪਾ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਸ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੇ ਅਮਨ ਪਸੰਦ ਸ਼ੇਰ ਹੁਣ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਨਫਰਤ ਫੈਲਾਉਣ ਦੀ ਤਾਕ ਵਿਚ ਹਨ। ਮੌਲਿਕ ਰਚਨਾ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ’ਤੇ ਕੋਮਲਤਾ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਕਾਲ ’ਚ ਬਣੀ ਮੌਲਿਕ ਰਚਨਾ ਦੀ ਨਕਲ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ’ਤੇ ਮਨੁੱਖ, ਪੁਰਖਿਆਂ ਤੇ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਸਭ ਕੁਝ ਨਿਗਲਣ ਦੀ ਮਨੁੱਖ-ਭੋਗ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਹੈ। ਹਰ ਪ੍ਰਤੀਕ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਅੰਦਰਲੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਆਮ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੀਕਾਂ ਨਾਲ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਸੁਭਾਅ ਕੀ ਹੈ।
ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪਸੰਦ ਤੋਂ ਆਦਮਖੋਰ ਕਿਹਾ। ਕੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਨੂੰ ਸਿਆਸੀ ਮੁੱਦਾ ਬਣਾਉਣਾ ਸਹੀ ਹੈ? ਜੇ ਮੇਰੀ ਨਿੱਜੀ ਰਾਏ ਪੁੱਛੀਏ ਤਾਂ ਸ਼ੇਰਾਂ ਦਾ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਮੂੰਹ ਦਿਖਾਉਣਾ ਕੋਈ ਮਾੜੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਸ਼ੇਰ ਸਾਡੇ ਕੌਮੀ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹਨ। ਸਾਡੀ ਰੂਹ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵੱਸਦੀ ਹੈ ਪਰ ਬਦਲਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਤਰੱਕੀ ਦਿਖਾਉਣੀ ਵੀ ਬਹੁਤ ਜਰੂਰੀ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਅੱਜ ਦੇ ਸਿਆਸੀ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਸਿਰਫ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਦੂਤ ਬਣ ਕੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦੇ। ਅਸੀਂ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਹਾਂ, ਇਸ ਲਈ ਕੌਮ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣਾ ਬਹੁਤ ਜਰੂਰੀ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਹਮਲਾਵਰ ਵਿਦੇਸ਼ ਨੀਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣ ਇਸ ਦੇਸ਼ ਵੱਲ ਦੇਖਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹਜਾਰ ਵਾਰ ਸੋਚੇ।
ਕਿਸੇ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਨਾ ਬਿਲਕੁਲ ਗਲਤ ਹੈ ਇਸ ਚੋਣ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸੁਨੀਲ ਦੇਵੜੇ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਕੋਈ ਦਖਲ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕਿਸੇ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਠੇਕਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਨਵੇਂ ਸੰਸਦ ਭਵਨ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਫੋਅਰ ਦੇ ਸਿਖਰ ’ਤੇ 6.5 ਮੀਟਰ ਉੱਚਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਤੀਕ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਇਸਦਾ ਭਾਰ 9,500 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਹੈ।
ਪ੍ਰਤੀਕ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਦੇਣ ਲਈ ਲਗਭਗ 6,500 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਵਜਨ ਵਾਲੇ ਸਟੀਲ ਦਾ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਢਾਂਚਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਇਮਾਰਤ, ਜੋ ਸੈਂਟਰਲ ਵਿਸਟਾ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦਾ ਮੁੱਖ ਆਕਰਸ਼ਣ ਹੈ, ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਟਾਟਾ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮੂਰਤੀ ਦੇ ਡਿਜਾਈਨਰਾਂ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਹਰ ਵੇਰਵੇ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਸ਼ੇਰ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਉਹੀ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਮਾਮੂਲੀ ਮੱਤਭੇਦ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੀਆਂ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਮੂਰਤੀ ਹੈ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੋਣਾਂ ਤੋਂ ਲਈਆਂ ਗਈਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਮੋ. 70153-75570
ਪਿ੍ਰਅੰਕਾ ‘ਸੌਰਭ’
ਹੋਰ ਅਪਡੇਟ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਨੂੰ Facebook ਅਤੇ Twitter,Instagram, Linkedin , YouTube‘ਤੇ ਫਾਲੋ ਕਰੋ
