ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦਰਮਿਆਨ ਵਪਾਰਕ ਸੰਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਵਾਧਾ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਦੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਲੋਕਤੰਤਰਿਕ ਰਾਸ਼ਟਰਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੁੰਦੇ ਰਣਨੀਤਿਕ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ–ਭਾਰਤ ਵਪਾਰ ਸਮਝੌਤਾ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਇਕੱਲੇ ਕਰਾਰ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗੱਲਾਂਬਾਤਾਂ, ਸਮਝੌਤਿਆਂ ਅਤੇ ਖੇਤਰ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਹਿਮਤੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਢਾਂਚਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਕਸਦ ਦੋ-ਪੱਖੀ ਵਪਾਰ, ਨਿਵੇਸ਼ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਸਹਿਯੋਗ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣਾ ਹੈ।
MSG Maha Rahmokaram Month: ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸਾਧ-ਸੰਗਤ ਕਦੋਂ ਤੋਂ ਸਾਡੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੀ ਹੋਵੇਗੀ!
ਗਲੋਬਲ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆ ਰਹੇ ਬਦਲਾਅ ਅਤੇ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ, ਅਮਰੀਕਾ–ਭਾਰਤ ਵਪਾਰਕ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧ ਗਈ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਵਪਾਰਕ ਭਾਈਵਾਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਭਾਰਤ ਅਮਰੀਕਾ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਹੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਸਾਮਾਨ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਾ ਵਪਾਰ ਹਰ ਸਾਲ ਸੈਂਕੜੇ ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਾਧਾ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਆਪਸੀ ਹਿੱਤਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ- ਅਮਰੀਕਾ ਲਈ ਭਾਰਤ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਦਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਹੈ। India America Relations
ਜਦੋਂਕਿ ਭਾਰਤ ਲਈ ਅਮਰੀਕਾ ਨਿਵੇਸ਼, ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਉੱਚ-ਮੁੱਲ ਵਾਲੇ ਨਿਰਯਾਤਾਂ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਰੋਤ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਦਵਾਈਆਂ, ਕੱਪੜੇ, ਹੀਰੇ-ਗਹਿਣੇ, ਜਾਣਕਾਰੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਸੇਵਾਵਾਂ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉਤਪਾਦ ਅਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਸਾਮਾਨ ਨਿਰਯਾਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼, ਰੱਖਿਆ ਸਾਮਾਨ, ਊਰਜਾ ਉਤਪਾਦ, ਮੈਡੀਕਲ ਉਪਕਰਨ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਨਿਰਯਾਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਵਪਾਰਕ ਸਮਝੌਤੇ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਦਾ ਮਕਸਦ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਦਲਾ-ਬਦਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆ ਰਹੀਆਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਅਤੇ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਵਪਾਰਕ ਮਾਹੌਲ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਹੈ। India America Relations
ਅਮਰੀਕਾ–ਭਾਰਤ ਵਪਾਰ ਸਮਝੌਤੇ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਨਿਆਂਸੰਗਤ ਅਤੇ ਸੰਤੁਲਿਤ ਵਪਾਰ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ। ਦੋਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵੱਲੋਂ ਟੈਰਿਫ਼ਾਂ, ਬਾਜ਼ਾਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਅਤੇ ਸੰਚਾਲਨ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਸਬੰਧੀ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਜਤਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਅਮਰੀਕਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉਤਪਾਦਾਂ, ਡੇਅਰੀ, ਮੈਡੀਕਲ ਉਪਕਰਨਾਂ ਅਤੇ ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਟੈਰਿਫ਼ਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਆਇਆ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਭਾਰਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਈਟੀ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਖੇਤਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰਾਂ ਲਈ ਆਸਾਨ ਪਹੁੰਚ ਅਤੇ ਨਿਰਯਾਤਾਂ ਉੱਤੇ ਲੱਗੀਆਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਘਟਾਉਣ ਦੀ ਮੰਗ ਰੱਖੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਟੀਚਾ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ। India America Relations
ਕੋਰੋਨਾ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿ ਅਹਿਮ ਉਤਪਾਦਾਂ ਲਈ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਉੱਤੇ ਅਤਿ-ਨਿਰਭਰਤਾ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸੈਮੀਕੰਡਕਟਰ, ਦਵਾਈਆਂ, ਸਾਫ਼ ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਖਣਿੱਜਾਂ ਵਰਗੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗ ਰਾਹੀਂ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨਾਂ ਨੂੰ ਮੋਕਲਾ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ–ਭਾਰਤ ਵਪਾਰ ਸਮਝੌਤਾ ਸਿਰਫ਼ ਆਰਥਿਕ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਰਣਨੀਤਿਕ ਮਹੱਤਤਾ ਵੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ ਖੇਤਰੀ ਸਥਿਰਤਾ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਨਿਯਮ-ਆਧਾਰਿਤ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। India America Relations
ਆਰਥਿਕ ਸਹਿਯੋਗ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਕੂਟਨੀਤਿਕ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਇੰਡੋ-ਪੈਸੀਫਿਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ। ਤਰੱਕੀ ਦੇ ਬਾਵਜ਼ੂਦ ਕਈ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਅਜੇ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਟੈਰਿਫ਼ ਵਿਵਾਦ, ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਅਤੇ ਬੌਧਿਕ ਸੰਪੱਤੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਸਬੰਧੀ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਕਈ ਵਾਰ ਗੱਲਬਾਤ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਕਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਆਪਣੇ ਘਰੇਲੂ ਉਦਯੋਗਾਂ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਕੁਝ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਣ ਵਿੱਚ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਰਤਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਵਧੇਰੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਪਹੁੰਚ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਪਾਲਣਾ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਡਾਟਾ ਸਥਾਨੀਕਰਨ ਨੀਤੀਆਂ ਵੀ ਅਸਹਿਮਤੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹਨ।
ਭਾਰਤ ਡਾਟਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਸਰਹੱਦਾਂ ਪਾਰ ਡਾਟਾ ਦੇ ਮੁਕਤ ਪ੍ਰਵਾਹ ਦਾ ਸਮੱਰਥਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਅੰਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਸੀ ਭਰੋਸੇ ਅਤੇ ਸਮਝੌਤੇ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਅਮਰੀਕਾ–ਭਾਰਤ ਵਪਾਰ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਲਾਭ ਬੇਹੱਦ ਵੱਡੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਲਈ ਇਹ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼, ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਸਿਰਜਣਾ, ਆਧੁਨਿਕ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਅਤੇ ਗਲੋਬਲ ਮੁੱਲ ਲੜੀਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਅਮਰੀਕਾ ਲਈ ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਖ਼ਪਤਕਾਰ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਅਤੇ ਉੱਭਰਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਭਾਈਵਾਲ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਨਵਿਆਉਦਯੋਗ ਊਰਜਾ, ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਵਾਹਨ, ਬਣਾਵਟੀ ਬੁੱਧੀ (ਏਆਈ), ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਉਤਪਾਦਨ ਵਰਗੇ ਖੇਤਰ ਦੋਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਵੱਡੇ ਮੌਕੇ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਾਂਝੇ ਉੱਦਮ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਨਵੀਨਤਾ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। India America Relations
ਅਮਰੀਕਾ–ਭਾਰਤ ਵਪਾਰ ਸਮਝੌਤਾ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਆਰਥਿਕ ਸਹਿਮਤੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਾਂਝੇ ਲੋਕਤੰਤਰਿਕ ਮੁੱਲਾਂ ਤੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਰਣਨੀਤਿਕ ਹਿੱਤਾਂ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੁੰਦੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਕੁਝ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਪਰ ਲਗਾਤਾਰ ਸੰਵਾਦ ਅਤੇ ਸਹਿਯੋਗ ਰਾਹੀਂ ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ ਇੱਕ ਐਸਾ ਵਪਾਰਕ ਢਾਂਚਾ ਤਿਆਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜੋ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੋਵੇ। ਗਲੋਬਲ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਦੇ ਬਦਲਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵਿੱਚ, ਅਮਰੀਕਾ–ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਵਪਾਰਕ ਸੰਬੰਧ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਸਥਿਰਤਾ, ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
(ਇਹ ਲੇਖਕ ਦੇ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਹਨ)
ਜਸਵਿੰਦਰ ਪਾਲ ਸ਼ਰਮਾ
