ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਸਤੂ ਵਸ਼ੇਸ਼ ਦੀ ਕਿਸੇ ਗਲਤ ਕੰਮ ਲਈ ਵਰਤੋਂ ਹੋਣ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਉਸ ’ਤੇ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਚਾਰਾ ਨਹੀਂ ਬਚਦਾ। ਇਸੇ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਆਰਬੀਆਈ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ 5 ਰੁਪਏ ਦਾ ਸਿੱਕਾ ਬੰਦ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਦੱਸ ਦਈਏ ਕਿ ਪੁਰਾਣਾ 5 ਰੁਪਏ ਦਾ ਸਿੱਕਾ ਮੋਟਾ ਤੇ ਟਿਕਾਊ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਹੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਸਤੂ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਮੰਦੇ ਭਾਗੀਂ ਉਸੇ ਧਾਤੂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਲੇਡ ਵਰਗੀ ਨਜਾਇਜ਼ ਵਸਤੂ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਧਾਤੂ ਦੀ ਇਸ ਨਜਾਇਜ ਵਰਤੋਂ ਨੇ ਆਰਬੀਆਈ ਦੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਨੂੰ ਇਹ ਸਖ਼ਤ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਰ ਹੋਣਾ ਪਿਆ। (Rbi News)
ਪੰਜ ਰੁਪਏ ਦੇ ਮੋਟੇ ਸਿੱਕੇ ਨਜਾਇਜ਼ ਰੂਪ ’ਚ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਰਗੇ ਗੁਆਂਢੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ’ਚ ਤਸਕਰੀ ਹੋਣ ਲੱਗੇ। ਉੱਥੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਿੱਕਿਆਂ ਨੂੰ ਪਿੰਘਲਾ ਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ’ਚੋਂ ਧਾਤੂ ਕੱਢੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਜੋ ਬਲੇਡ ਬਣਾਉਣ ’ਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਪੰਜ ਰੁਪਏ ਦੇ ਸਿੱਕੇ ਨਾਲ 6 ਬਲੇਡ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਹਰੇਕ ਬਲੇਡ ਦੀ ਕੀਮਤ 2 ਰੁਪਏ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਆਰਬੀਆਈ ਨੂੰ ਇਸ ਨਜਾਇਜ਼ ਗਤੀਵਿਧੀ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਅਤੇ ਸਿੱਕਿਆਂ ਦੀ ਇਸ ਨਜਾਇਜ਼ ਗਤੀਵਿਧੀ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਆਰਬੀਆਈ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਕਦਮ ਚੁੱਕਣੇ ਪਏ। ਪੰਜ ਰੁਪਏ ਦੇ ਮੋਟੇ ਸਿੱਕੇ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦਾ ਆਰਬੀਆਈ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਇਸ ਦੀ ਧਾਤੂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਨਜਾਇਜ਼ ਗਤੀਵਿਧੀ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਅਤੇ ਸਿੱਕਿਆਂ ਦੀ ਇਸ ਨਜਾਇਜ਼ ਗਤੀਵਿਧੀ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਆਰਬੀਆਈ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਕਦਮ ਚੁੱਕਣੇ ਪਏ। ਪੰਜ ਰੁਪਏ ਦੇ ਮੋਟੇ ਸਿੱਕੇ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦਾ ਆਰਬੀਆਈ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਇਸ ਦੀ ਧਾਤੂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਨਜਾਇਜ਼ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ’ਤੇ ਰੋਕ ਲਾਉਣ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸੀ। (Rbi News)
Also Read : ਤੜਕੇ ਨੂੰ ਲੱਗੀ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦੀ ‘ਅੱਗ’
ਇਸ ਨਜਾਇਜ਼ ਗਤੀਵਿਧੀ ’ਤੇ ਰੋਕ ਲਾਉਣ ਲਈ ਆਰਬੀਆਈ ਨੇ ਪੰਜ ਰੁਪਏ ਦੇ ਮੋਟੇ ਸਿੱਕੇ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਅਚਾਨਕ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਨਾਂਲ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਡਿਜਾਈਨ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ’ਚ ਇੱਕ ਪਤਲੀ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਧਾਤੂ ਸੰਰਚਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀ। ਪਤਲੇ ਸਿੱਕੇ ’ਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਮੱਗਰੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਜਾਇਜ਼ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਲਈ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਅਤੇ ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੁਦਰਾ ਨੂੰ ਤੋੜਨਾ ਲਗਭਗ ਨਾਮੁਮਕਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
5 ਰੁਪਏ ਦੇ ਮੋਟੇ ਸਿੱਕੇ ਬਜ਼ਾਰ ’ਚ ਆਉਣ ਨਾਲ ਬਜ਼ਾਰ ’ਚ ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਬਦਲਾਅ ਹੋਇਆ। ਜੋ ਕਿ ਅਜੇ ਵੀ ਚੱਲਣ ’ਚ ਪਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਆਰਬੀਆਈ ਦੇ ਇਸ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਨਾਲ ਇਸ ਦੀ ਉਪਲੱਬਧਤਾ ’ਚ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਪਤਲਾ ਛੋਟਾ ਇਸ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ’ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਿਆ ਅਤੇ ਜੋ ਪ੍ਰਚੱਲਣ’ਚ 5 ਰੁਪਏ ਦੇ ਸਿੱਕੇ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਰੂਪ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਾਲਸਾਜੀ ਅਤੇ ਨਜਾਇਜ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ’ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾਉਣ ਲਈ ਆਰਬੀਆਈ ਨਿਯਮਿਤ ਰੂਪ ’ਚ ਮੁਦਰਾ ਨੂੰ ਸੋਧਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ’ਚ ਡਿਜ਼ਾਈਨ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਹੂਲਤਾਂ ਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਸਿੱਕਿਆਂ ਅਤੇ ਨੋਟਾਂ ਦੀ ਸੰਰਚਨਾ ’ਚ ਬਦਲਾਅ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
