Grow Early Potatoes: ਡਾ. ਸੰਦੀਪ ਸਿੰਹਮਾਰ। ਆਲੂਆਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਰਸੋਈ ਅਧੂਰੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਆਲੂਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪਕਵਾਨਾਂ ਤੱਕ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਕਵਾਨਾਂ ’ਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਆਲੂ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ’ਤੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ’ਚ ਉਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਖੇਤਰ ਆਲੂ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਢੁਕਵੀਂ ਮਿੱਟੀ ਤੇ ਜਲਵਾਯੂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਆਲੂ ਭਾਰਤ ਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਤੇ ਲਾਭਦਾਇਕ ਭੋਜਨ ਫਸਲ ਹੈ। ਆਲੂ ਠੰਢੇ ਮੌਸਮ ’ਚ ਵਧੀਆ ਪੈਦਾਵਾਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਇਹ ਖਬਰ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ : ਕਿਸੇ ਵੀ ਭੋਜਨ ਉਤਪਾਦ ਦੇ ਨਾਂਅ ਜਾਂ ਬ੍ਰਾਂਡ ’ਚ ਹੁਣ ORS ਸ਼ਬਦ ਵਰਤਣ ’ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ
ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਆਮਦਨ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਰੋਤ ਹਨ। ਚੰਗੀ ਨਿਕਾਸੀ ਵਾਲੀ ਹਲਕੀ ਰੇਤਲੀ ਦੋਮਟ ਮਿੱਟੀ ਆਲੂ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਆਲੂ ਭਾਰੀ ਮਿੱਟੀ ’ਚ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਉੱਗਦੇ। ਆਲੂ ਇੱਕ ਠੰਢੇ ਮੌਸਮ ਦੀ ਫਸਲ ਹੈ, ਤੇ ਔਸਤਨ 17 ਤੋਂ 19 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਤਾਪਮਾਨ ਆਦਰਸ਼ ਹੈ। ਨਮੀ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਨਮੀ ਫਸਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਬੀਜ ਦੀ ਚੋਣ ਤੇ ਬਿਜਾਈ | Grow Early Potatoes
ਆਲੂ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਲਈ ਸਿਹਤਮੰਦ ਤੇ ਬਿਮਾਰੀ-ਮੁਕਤ ਆਲੂ ਦੇ ਬੀਜਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। 25 ਤੋਂ 45 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਦੇ ਬੀਜ ਦੇ ਆਕਾਰ ਵਾਲੇ ਆਲੂ ਆਦਰਸ਼ ਹਨ। ਮੌਸਮ, ਮਿੱਟੀ ਤੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀ ਮੰਗ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰੋ। ਜੇਕਰ ਤਾਜ਼ੀਆਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਉਗਾਉਣ ਲਈ, ਕੁਫ਼ਰੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਤੇ ਕੁਫ਼ਰੀ ਅਗੇਟ ਵਰਗੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੁਫ਼ਰੀ ਚਿਪਸੋਨਾ ਤੇ ਹਿਮਸੋਨਾ ਵਰਗੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਚਿਪਸ ਤੇ ਫਰਾਈਜ਼ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹਨ।
ਆਲੂ ਦੇ ਬੀਜ ਬੀਜਣ ਲਈ ਸਹੀ ਖੇਤ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ’ਚ ਡੂੰਘੀ ਹਲ ਵਾਹੁਣਾ (20-25 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ), ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਪੱਧਰਾ ਕਰਨਾ ਤੇ ਢੁਕਵੀਂ ਖਾਦ ਪਾਉਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਬੀਜ 15-20 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ’ਤੇ ਤੇ ਲਗਭਗ 5-7 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਡੂੰਘਾ ਬੀਜਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਆਧੁਨਿਕ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਆਲੂ ਪਲਾਂਟਰ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਖਾਦ ਤੇ ਬੀਜ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਸਹੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਡੂੰਘਾਈ ’ਤੇ ਵੰਡਣ ’ਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਮਾਂ ਤੇ ਮਿਹਨਤ ਦੀ ਬਚਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਬਿਜਾਈ ਦਾ ਸਰਵੋਤਮ ਸਮਾਂ
ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਆਲੂ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਢੁਕਵਾਂ ਸਮਾਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਨਮੀ ਤੇ ਤਾਪਮਾਨ ਦੋਵੇਂ ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਵਾਧੇ ਲਈ ਅਨੁਕੂਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਆਲੂ ਬੀਜਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਮਾਂ ਅਕਤੂਬਰ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਧ ’ਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਕਤੂਬਰ ’ਚ ਹਲਕਾ ਠੰਢਾ ਮੌਸਮ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਲੂ ਦੇ ਉਗਣ ਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਆਦਰਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮਹੀਨੇ, ਮਿੱਟੀ ਨਮੀ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਪਾਣੀ ਭਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਆਲੂ ਦੇ ਕੰਦਾਂ ਦਾ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਕਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਹਰਿਆਣਾ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ’ਚ ਪਾਣੀ ਭਰਨ ਨਾਲ ਇਸ ਵਾਰ ਆਲੂ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕੁਫ਼ਰੀ ਅਸ਼ੋਕ, ਕੁਫ਼ਰੀ ਸੂਰਿਆ ਤੇ ਕੁਫ਼ਰੀ ਚੰਦਰ ਵਰਗੀਆਂ ਸੁਧਰੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਬੀਜਣ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਝਾੜ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਰੋਧਕ ਸ਼ਕਤੀ ਬਿਹਤਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਫਾਇਦਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਅਕਤੂਬਰ ’ਚ ਬੀਜੀ ਗਈ ਫ਼ਸਲ ਜਲਦੀ ਪੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਆਲੂ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਕੀਮਤਾਂ ਚੰਗੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਜੇਕਰ ਕਿਸਾਨ ਅਕਤੂਬਰ ’ਚ ਆਲੂਆਂ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਤੇ ਆਮਦਨ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਅਨੁਕੂਲ ਮੌਸਮੀ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਉਠਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਸੰਤੁਲਿਤ ਸਿੰਚਾਈ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ
ਆਲੂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਨਿਯਮਤ ਸਿੰਚਾਈ ’ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲੀ ਹਲਕੀ ਸਿੰਚਾਈ ਬੀਜਣ ਤੋਂ 5-7 ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਿੱਟੀ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ 7-15 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਤਰਾਲ ’ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇਣਾ। ਸਹੀ ਨਮੀ ਦੇ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਾਣੀ ਕੰਦਾਂ ਨੂੰ ਸੜ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਘਾਟ ਪੌਦਿਆਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਦੇਸੀ ਖਾਦਾਂ ਵਧੇਰੇ ਲਾਭਦਾਇਕ | Grow Early Potatoes
ਜੈਵਿਕ ਖਾਦਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਜੈਵਿਕ ਖਾਦਾਂ, ਜੈਵਿਕ ਖਾਦਾਂ, ਫਾਸਫੋਰਸ, ਆਦਿ ਦੀ ਸੰਤੁਲਿਤ ਵਰਤੋਂ ਪੌਦਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿਹਤਮੰਦ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਉਪਜ ਵਧਾਉਣ ’ਚ ਮਦਦ ਕਰੇਗੀ। ਖੇਤ ਨੂੰ ਉੱਲੀ ਜਾਂ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਖਤਰਿਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਕੀਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਉੱਲੀਨਾਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ।
ਰੋਗ ਤੇ ਕੀਟ ਪ੍ਰਬੰਧਨ
ਆਲੂਆਂ ਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਵਿੱਚ ਅਗੇਤੇ ਝੁਲਸ ਤੇ ਫ਼ਫ਼ੂੰਦੀ ਵਰਗੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਆਮ ਹਨ, ਤੇ ਨਿਯਮਤ ਛਿੜਕਾਅ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਨਦੀਨਾਂ ਨੂੰ ਫਸਲ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਨਦੀਨਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਓ। ਜੈਵਿਕ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਢੁਕਵੇਂ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਸਥਾਨਕ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਭਾਗ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰੋ।
ਕਟਾਈ ਤੇ ਸਟੋਰੇਜ | Grow Early Potatoes
ਆਲੂਆਂ ਦੀ ਕਟਾਈ ਉਦੋਂ ਕਰੋ ਜਦੋਂ ਪੱਤੇ ਪੀਲੇ ਤੇ ਸੁੱਕਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਣ, ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਬੀਜਣ ਤੋਂ 75-90 ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ। ਕੰਦਾਂ ਨੂੰ ਟੁੱਟਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਵਾਢੀ ਵੇਲੇ ਮਿੱਟੀ ਢਿੱਲੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਵਾਢੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਨਮੀ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਆਲੂਆਂ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਸੁਕਾਓ। ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਠੰਢਾ, ਸੁੱਕਾ ਸਟੋਰੇਜ ਸਥਾਨ ਚੁਣੋ।
ਆਲੂ ਪਲਾਂਟਰ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਦੀ ਵੱਧ ਵਰਤੋਂ
ਆਲੂ ਪਲਾਂਟਰ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਿਜਾਈ ਦੌਰਾਨ ਸਮਾਂ ਬਚਾਉਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਝਾੜ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਖੇਤ ਦੀ ਸਹੀ ਤਿਆਰੀ, ਸਹੀ ਬੀਜ ਚੋਣ, ਤੇ ਸੰਤੁਲਿਤ ਸਿੰਚਾਈ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਬਿਹਤਰ ਪੈਦਾਵਾਰ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਬਿਮਾਰੀ ਤੇ ਕੀਟ ਨਿਯੰਤਰਣ ਉਪਾਅ ਲਾਗੂ ਕਰੋ ਤੇ ਵਾਢੀ ਦੌਰਾਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧਿਆਨ ਰੱਖੋ।
