ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਅਤੇ ਬੇਯਕੀਨੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਸਮਾਜ ’ਚ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਮਾਹੌਲ ਬਣ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਤਣਾਅਪੂਰਨ ਅਤੇ ਅਸਥਿਰਤਾ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਵਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਟੈਨਸ਼ਨ ਅਤੇ ਅਸੰਤੋਸ਼ ਵੱਲੋਂ ਖਿੱਚ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਟੈਨਸ਼ਨ ਦਾ ਹੀ ਨਤੀਜਾ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਕਿਸੇ ਦੀ ਵੀ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਪੋਸਟ ’ਤੇ ਨਫਰਤ ਭਰੀ ਅਤੇ ਹਿੰਸਕ ਟਿੱਪਣੀ ਜ਼ਰੀਏ ਨਫਰਤ ਦੇ ਭਾਵ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਰਹੇ ਹਨ। (Social Media)
ਬੇਸ਼ੱਕ ਲੋਕਤੰਤਰ ’ਚ ਸਭ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਕਹਿਣ ਦਾ ਹੱਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੋਸਟ ’ਤੇ ਅਸ਼ਲੀਲ ਕੁਮੈਂਟ ਇਹ ਸੋਚਣ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਸੀਂ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੱਭਿਆ ਸਮਾਜ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਖੁਦ ਨੂੰ ਸਮਝਦੇ ਹਾਂ। ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਪੋਸਟ ’ਤੇ ਕੁਮੈਂਟ ਕਰਨ ਦੀ ਆਦਤ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਨਫਰਤ ਅਤੇ ਅਸਹਿਮਤੀ ਦੇ ਭਾਵ ਨੂੰ ਹੱਲਾਸ਼ੇਰੀ ਮਿਲ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਇੱਕ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਵਿਕਾਰ ਹੈ ਜੋ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਅਕਸਰ ਅਣਦੇਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਹਾਰ ਦਾ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਦਿਲ ’ਤੇ ਕੀ ਅਸਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਨਫਰਤ ਨਾਲ ਭਰੇ ਕੁਮੈਂਟਸ ਨਾਲ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖੁਦ ਦੀ ਛਵੀ ’ਤੇ ਅਸਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਸਮਾਜ ’ਚ ਨਕਾਰਾਤਮਕਤਾ ਨੂੰ ਹੱਲਾਸ਼ੇਰੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। (Social Media)
Social Media
ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ’ਤੇ ਸੱਭਿਆ ਅਤੇ ਸਮਝਦਾਰ ਰਹਿਣਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਮੰਚ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਸਾਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਧਾਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤੇ ਕਰਨ, ਸਹਿਮਤੀ ’ਚ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਉਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਆਪਣੀਆਂ ਗਲਤ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਇਸ ਨਾਲ ਸਿਰਫ਼ ਸਾਡੇ ਖੁਦ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਰੂਪ ਨਾਲ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸਹਿਯੋਗ ਅਤੇ ਸਮੱਰਥਨ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। (Social Media)
ਇੱਕ ਸੱਭਿਆ ਸਮਾਜ ’ਚ ਸਾਨੂੰ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਮੰਚ ’ਤੇ ਬਹਾਦਰ, ਸਹਿਜ਼ ਅਤੇ ਸਮਝਦਾਰ ਰੂਪ ਨਾਲ ਵਿਹਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਜਨਤਕ ਰੂਪ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਰਤਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸਾਨੂੰ ਸਮਾਜਿਕ ਮੀਡੀਆ ’ਤੇ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਅਤੇ ਸੰਵਾਦ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਮਾਜ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ’ਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
Social Media
ਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਭਰੇ ਕੁਮੈਂਟਸ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਸਾਨੂੰ ਸੋਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੇ ਸ਼ਬਦ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਸਰ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੀ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਸਬੰਧਿਤ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ’ਤੇ ਚੌਕਸੀ ਅਤੇ ਸਮਝ ਨਾਲ ਚਰਚਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਸਾਨੂੰ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ’ਤੇ ਸਹੀ ਅਤੇ ਕੀਮਤੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਮਾਜ ’ਚ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਅਤੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨੂੰ ਹੱਲਾਸ਼ੇਰੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸਾਨੂੰ ਚੰਗੀ ਉਦਾਹਰਨ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਮਰੱਥ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਿ ਹੋਰ ਲੋਕ ਸਾਨੂੰ ਫਾਲੋ ਕਰ ਸਕਣ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰ ਸਕਣ।
ਨਿੱਜੀ ਜਾਂ ਸਮਾਜਿਕ ਪੱਧਰ ’ਤੇ, ਹੰਕਾਰ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਹਿਯੋਗ ਅਤੇ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਮੀਡੀਆ ਪੋਸਟ ’ਤੇ ਬੇਵਜ੍ਹਾ ਟਿੱਪਣੀ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਵਿਵਾਦ ਦਾ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਜਾਣਨ, ਸਮਝਣ ਅਤੇ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਿੱਖਿਆ, ਸਮਾਜਿਕ ਉਤਸ਼ਾਹ, ਅਤੇ ਸਾਮੂਹਿਕਤਾ ਇਸ ਵਿਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਬੇਵਜ੍ਹਾ ਟਿੱਪਣੀ
ਹਿੰਸਕ ਵਿਹਾਰ, ਆਕੜ ਅਤੇ ਅਤਿ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਵਰਗੇ ਔਗੁਣਾਂ ਦਾ ਹੋਣਾ ਅਸਲ ਵਿਚ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਖੋਖਲਾ ਬਣਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹੰਕਾਰ ਅਤੇ ਆਕੜ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਵਿਅਕਤੀ ਅਕਸਰ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਬਣਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਮਾਜ ’ਚ ਤਾਲਮੇਲ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰ, ਇਹ ਵੀ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਕਈ ਵਾਰ ਲੋਕ ਬੇਵਜ੍ਹਾ ਟਿੱਪਣੀ ਕਰਨ ’ਚ ਚੂਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਲੋਕ ਹੰਕਾਰ ਅਤੇ ਆਕੜ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲੁਕੇ ਹੋਏ ਅਸਲੀ ਵਿਅਕਤੀਤਵ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੇਖ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਸਮਾਜ ’ਚ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨ ਤੇ ਸੱਚਾਈ ਦੇ ਪੱਖ ’ਚ ਖੜੇ੍ਹ ਹੋਈਏ। ਹੰਕਾਰੀ ਬੋਲਾਂ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਨਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਜਿਹੇ ਬੋਲ ਅਕਸਰ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਵਿਗਾੜ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਸਾਡਾ ਸੁਭਾਅ ਸਾਡੀ ਛਵੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਮਹੱਤਵ ਹੈ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਸੰਵਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ, ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸੁਭਾਅ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਵੱਲ ਖਿੱਚ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਡੀ ਜਿੱਤ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ’ਚ ਮੱਦਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ, ਸਮਝਦਾਰ ਅਤੇ ਹਮਦਰਦੀਪੂਰਨ ਰੂਪ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੁੰਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਅਤੇ ਸਮਝ ਵਧਾ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਹਿਯੋਗ, ਸਾਰਥਿਕਤਾ ਅਤੇ ਹਮਾਇਤ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਅਪਣੱਤ ਦੀ ਭਾਵਨਾ | Social Media
ਪਰ ਇਹ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਅ ਨੂੰ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰੀਏ ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਜਿਆਦਾ ਸਫਲ ਬਣਾਉਣ ’ਚ ਮੱਦਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਅ ਨੂੰ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਅਤੇ ਨਿਰਮ ਰੂਪ ’ਚ ਬਦਲਣ ਲਈ ਯਤਨਸ਼ੀਲ ਰਹੀਏ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਅਤੇ ਸਮਝ ’ਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਆਚਰਣ ਅਤੇ ਵਿਹਾਰ ਜਦੋਂ ਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਦੋਂ ਉਹ ਅਸਲ ਵਿਚ ਸਾਡੀ ਚੌਕਸੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ’ਚ ਅਪਣੱਤ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਦਿਆਲੂ, ਹਮਦਰਦੀ ਭਰੇ, ਤੇ ਹਿਮਾਇਤੀ ਵਿਅਕਤੀਤਵ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ’ਚ ਸਥਿਰਤਾ ਅਤੇ ਆਤਮ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਹੱਲਾਸ਼ੇਰੀ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ। ਹੰਕਾਰ ਮੁਕਤ ਆਚਰਣ ਅਤੇ ਵਿਹਾਰ ਅਸਲ ਵਿਚ ਸਾਡੇ ਸੰਚਾਰ ਦਾ ਜਰੀਆ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਸਮਾਜ ’ਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ’ਚ ਮੱਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਮਨੀਸ਼ ਭਾਟੀਆ
(ਇਹ ਲੇਖਕ ਦੇ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਹਨ)
