ਸਰਸਾ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਯੋਧੇ ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਹੜੇ ਆਪਣੀ ਮਾਤ ਭੂਮੀ ਨੂੰ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ’ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਜਾਨਾਂ ਕੁਰਬਾਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ ਹਟੇ। ਮਹਾਰਾਣਾ ਪ੍ਰਤਾਪ (Maharana Pratap) ਦੇਸ਼ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਇਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹਨ। ਜੋ ਕਦੇ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਵਾਪਸ ਲੈਣ ਲਈ ਲਗਾਤਾਰ ਲੜਦੇ ਰਹੇ। ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਝੁਕੇ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੀਮਤ ’ਤੇ ਸਮਝੌਤਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਮਹਾਰਾਣਾ ਪ੍ਰਤਾਪ ਦੀ ਬਰਸੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਹਨ।
ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ’ਤੇ ਦਿਖਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਤਾਰੀਖ ਅਨੁਸਾਰ ਅੱਜ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੇ ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਾਪ ਦੇ ਅਸੂਲਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਸਿਰ ਝੁਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਪੂਜਨੀਕ ਗੁਰੂ ਸੰਤ ਡਾ. ਗੁਰਮੀਤ ਰਾਮ ਰਹੀਮ ਸਿੰਘ ਜੀ ਇੰਸਾਂ ਦੀ ਬੇਟੀ ‘ਰੂਹ ਦੀ’ ਹਨੀਪ੍ਰੀਤ ਇੰਸਾਂ ਨੇ ਟਵੀਟ ਕਰਕੇ ਮਹਾਰਾਣਾ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਦੀ ਬਰਸੀ ਮੌਕੇ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਹਾਦਰੀ ਅਤੇ ਸਵੈਮਾਣ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਭਾਰਤ ਮਾਣ ਨਾਲ ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਬਹਾਦਰ ਯੋਧੇ ਮਹਾਰਾਣਾ ਪ੍ਰਤਾਪ ਜੀ ਦੀ ਬਰਸੀ ’ਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸੱਜਦਾ।
जिनके शौर्य और स्वाभिमान की गाथाएं पूरा हिंदुस्तान गर्व से गाता है, उस वीर योद्धा, महाराणा प्रताप जी की पुण्यतिथि पर शत शत नमन। #MaharanaPratap
— Honeypreet Insan (@insan_honey) January 19, 2023
ਮਹਾਂਰਾਣਾ ਪ੍ਰਤਾਪ (Maharana Pratap) ਦੇ ਜਨਮ ਤੇ ਜੀਵਨ ’ਤੇ ਚਾਨਣਾ
ਮਹਾਰਾਣਾ ਪ੍ਰਤਾਪ ਦੇ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਦੇ ਸਵਾਲ ’ਤੇ ਦੋ ਵਿਚਾਰ ਹਨ। ਪਹਿਲਾ ਮਹਾਰਾਣਾ ਪ੍ਰਤਾਪ ਦਾ ਜਨਮ ਕੁੰਭਲਗੜ੍ਹ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਮਹਾਰਾਣਾ ਉਦੈ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਜੈਵੰਤਾਬਾਈ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕੁੰਭਲਗੜ੍ਹ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪਾਲੀ ਮਹਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਮਹਾਰਾਣਾ ਪ੍ਰਤਾਪ ਦੀ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਂਅ ਜੈਵੰਤਾ ਬਾਈ ਸੀ, ਜੋ ਪਾਲੀ ਦੇ ਸੋਂਗਾਰਾ ਅਖੈਰਾਜ ਦੀ ਧੀ ਸੀ।
ਮਹਾਰਾਣਾ ਪ੍ਰਤਾਪ ਦਾ ਬਚਪਨ ਭੀਲ ਸਮਾਜ ਨਾਲ ਬੀਤਿਆ, ਉਹ ਭੀਲਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਾਰਸਲ ਆਰਟ ਸਿੱਖਦੇ ਸਨ, ਭੀਲ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਕਿਕਾ ਕਹਿ ਕੇ ਬੁਲਾਉਂਦੇ ਸਨ, ਇਸ ਲਈ ਭੀਲ ਮਹਾਰਾਣਾ ਨੂੰ ਕੀਕਾ ਕਹਿ ਕੇ ਬੁਲਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਲੇਖਕ ਵਿਜੇ ਨਾਹਰ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਹਿੰਦੂਵਾ ਸੂਰਜ ਮਹਾਰਾਣਾ ਪ੍ਰਤਾਪ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਤਾਪ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਉਦੈ ਸਿੰਘ ਯੁੱਧ ਅਤੇ ਅਸੁਰੱਖਿਆ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਕੁੰਭਲਗੜ੍ਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਜੋਧਪੁਰ ਦਾ ਸਕਤੀਸਾਲੀ ਰਾਠੌਰੀ ਰਾਜਾ ਰਾਜਾ ਮਾਲਦੇਵ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸਕਤੀਸਾਲੀ ਸੀ। ਅਤੇ ਜੈਵੰਤਾ ਬਾਈ ਦਾ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਪਾਲੀ ਦਾ ਸਾਸਕ ਸੋਂਗਾਰਾ ਅਖੇਰਾਜ ਮਾਲਦੇਵ ਦਾ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਜਗੀਰਦਾਰ ਅਤੇ ਜਰਨੈਲ ਸੀ।
ਰਾਜਦੂਤ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ
ਮਹਾਰਾਣਾ ਪ੍ਰਤਾਪ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਦਿਲਚਸਪ ਤੱਥ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਅਕਬਰ ਪ੍ਰਤਾਪ ਨੂੰ ਬਿਨਾ ਜੰਗ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਅਧੀਨ ਲਿਆਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਅਕਬਰ ਨੇ ਪ੍ਰਤਾਪ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਚਾਰ ਰਾਜਦੂਤ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜਲਾਲ ਖਾਨ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸਤੰਬਰ 1572 ਵਿਚ ਪ੍ਰਤਾਪ ਦੇ ਡੇਰੇ ਵਿਚ ਗਿਆ। ਇਸ ਸਿਲਸਿਲੇ ਵਿੱਚ ਸ. ਮਾਨਸਿੰਘ (1573 ਈ. ਵਿੱਚ), ਭਗਵਾਨਦਾਸ (ਸਤੰਬਰ, 1573 ਈ.) ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਟੋਡਰਮਲ (ਦਸੰਬਰ, 1573 ਈ.) ਪ੍ਰਤਾਪ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਪਹੁੰਚੇ, ਪਰ ਰਾਣਾ ਪ੍ਰਤਾਪ ਨੇ ਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਾਸ ਕੀਤਾ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਣਾ ਪ੍ਰਤਾਪ ਨੇ ਮੁਗਲਾਂ ਦੀ ਸਰਦਾਰੀ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਹਲਦੀ ਘਾਟੀ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਲੜਾਈ ਹੋਈ।
