ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ। ਭਾਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸ ’ਚ ਵੀਰਤਾ ਤੇ ਦਿ੍ਰੜ੍ਹ ਪ੍ਰਤਿੱਗਿਆ ਲਈ ਮਹਾਰਾਣਾ ਪ੍ਰਤਾਪ (Maharana Pratap) ਅਮਰ ਹਨ। ਉਹ ਉਦੈਪੁਰ, ਮੇਵਾੜ ’ਚ ਸਿਸੋਦੀਆ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਜਾ ਸਨ। ਉਹ ਤਾਰੀਖ਼ ਧੰਨ ਹੈ ਜਦੋਂ ਮੇਵਾੜ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ’ਤੇ ਮੇਵਾੜ ਮੁਕਟ ਮਣੀ ਰਾਣਾ ਪ੍ਰਤਾਪ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਇਕੱਲੇ ਅਜਿਹੇ ਵੀਰ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਅਕਬਰ ਦੀ ਅਧੀਨ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਮੰਨੀ ਸੀ। ਉਹ ਹਿੰਦੂ ਕੁਲ ਦੇ ਗੌਰਵ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਦ ’ਚ ਸਦਾ ਯਤਨਸ਼ੀਲ ਰਹੇ। 7 ਫੁੱਟ 5 ਇੰਚ ਲੰਬਾਈ, 110 ਕਿੱਲੋ ਵਜ਼ਨ, 81 ਕਿੱਲੋ ਦਾ ਭਾਰਾ ਭਾਲਾ ਅਤੇ ਛਾਤੀ ’ਤੇ 72 ਕਿੱਲੋ ਦਾ ਕਵਚ। ਦੁਸ਼ਮਣ ਵੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯੁੱਧ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਦੇ ਕਾਇਲ ਸਨ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਗਲ ਸ਼ਾਸਕ ਅਕਬਰ ਦਾ ਵੀ ਹੰਕਾਰ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। 30 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਲਗਾਤਾਰ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਅਕਬਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੰਦੀ ਨਹੀਂ ਬਣਾ ਸਕਿਆ ਸੀ। ਅਜਿਹੇ ਵੀਰ ਯੋਧਾ ਮਹਾਰਾਣਾ ਪ੍ਰਤਾਪ ਦੀ 9 ਮਈ ਭਾਵ ਅੱਜ ਜਯੰਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਮੌਕੇ ’ਤੇ ਪੂਜਨੀਕ ਗੁਰੂ ਸੰਤ ਡਾ. ਗੁਰਮੀਤ ਰਾਮ ਰਹੀਮ ਸਿੰਘ ਜੀ ਇੰਸਾਂ ਦੀ ਬੇਟੀ ਹਨੀਪ੍ਰੀਤ ਇੰਸਾਂ ਨੇ ਵੀਰ ਯੋਧਾ ਮਹਾਰਾਣਾ ਪ੍ਰਤਾਪ (Maharana Pratap) ਦੀ ਜਯੰਤੀ ’ਤੇ ਟਵੀਟ ਕਰ ਕੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਮਾਤਭੂਮੀ ਦੇ ਸੱਚੇ ਸਪੂਤ, ਸ਼ੌਰਿਅਤਾ, ਸਾਹਸ ਤੇ ਸਮਰਪਨ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ, ਵੀਰ ਸ੍ਰੋਮਣੀ ਮਹਾਰਾਣਾ ਪ੍ਰਤਾਪ ਜੀ ਦੀ ਜਯੰਤੀ ’ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੋਟਿਨ-ਕੋਟਿ ਨਮਨ।
ਮਹਾਂਰਾਣਾ ਪ੍ਰਤਾਪ (Maharana Pratap) ਦੇ ਜਨਮ ਤੇ ਜੀਵਨ ’ਤੇ ਚਾਨਣਾ
ਮਹਾਰਾਣਾ ਪ੍ਰਤਾਪ ਦੇ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਦੇ ਸਵਾਲ ’ਤੇ ਦੋ ਵਿਚਾਰ ਹਨ। ਪਹਿਲਾ ਮਹਾਰਾਣਾ ਪ੍ਰਤਾਪ ਦਾ ਜਨਮ ਕੁੰਭਲਗੜ੍ਹ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਮਹਾਰਾਣਾ ਉਦੈ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਜੈਵੰਤਾਬਾਈ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕੁੰਭਲਗੜ੍ਹ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪਾਲੀ ਮਹਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਮਹਾਰਾਣਾ ਪ੍ਰਤਾਪ ਦੀ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਂਅ ਜੈਵੰਤਾ ਬਾਈ ਸੀ, ਜੋ ਪਾਲੀ ਦੇ ਸੋਂਗਾਰਾ ਅਖੈਰਾਜ ਦੀ ਧੀ ਸੀ।
ਮਹਾਰਾਣਾ ਪ੍ਰਤਾਪ (Maharana Pratap) ਦਾ ਬਚਪਨ ਭੀਲ ਸਮਾਜ ਨਾਲ ਬੀਤਿਆ, ਉਹ ਭੀਲਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਾਰਸਲ ਆਰਟ ਸਿੱਖਦੇ ਸਨ, ਭੀਲ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਕਿਕਾ ਕਹਿ ਕੇ ਬੁਲਾਉਂਦੇ ਸਨ, ਇਸ ਲਈ ਭੀਲ ਮਹਾਰਾਣਾ ਨੂੰ ਕੀਕਾ ਕਹਿ ਕੇ ਬੁਲਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਲੇਖਕ ਵਿਜੇ ਨਾਹਰ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਹਿੰਦੂਵਾ ਸੂਰਜ ਮਹਾਰਾਣਾ ਪ੍ਰਤਾਪ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਤਾਪ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਉਦੈ ਸਿੰਘ ਯੁੱਧ ਅਤੇ ਅਸੁਰੱਖਿਆ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਕੁੰਭਲਗੜ੍ਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਜੋਧਪੁਰ ਦਾ ਸਕਤੀਸਾਲੀ ਰਾਠੌਰੀ ਰਾਜਾ ਰਾਜਾ ਮਾਲਦੇਵ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸਕਤੀਸਾਲੀ ਸੀ। ਅਤੇ ਜੈਵੰਤਾ ਬਾਈ ਦਾ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਪਾਲੀ ਦਾ ਸਾਸਕ ਸੋਂਗਾਰਾ ਅਖੇਰਾਜ ਮਾਲਦੇਵ ਦਾ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਜਗੀਰਦਾਰ ਅਤੇ ਜਰਨੈਲ ਸੀ।
ਰਾਜਦੂਤ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ | Maharana Pratap
ਮਹਾਰਾਣਾ ਪ੍ਰਤਾਪ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਦਿਲਚਸਪ ਤੱਥ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਅਕਬਰ ਪ੍ਰਤਾਪ ਨੂੰ ਬਿਨਾ ਜੰਗ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਅਧੀਨ ਲਿਆਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਅਕਬਰ ਨੇ ਪ੍ਰਤਾਪ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਚਾਰ ਰਾਜਦੂਤ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜਲਾਲ ਖਾਨ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸਤੰਬਰ 1572 ਵਿਚ ਪ੍ਰਤਾਪ ਦੇ ਡੇਰੇ ਵਿਚ ਗਿਆ। ਇਸ ਸਿਲਸਿਲੇ ਵਿੱਚ ਸ. ਮਾਨਸਿੰਘ (1573 ਈ. ਵਿੱਚ), ਭਗਵਾਨਦਾਸ (ਸਤੰਬਰ, 1573 ਈ.) ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਟੋਡਰਮਲ (ਦਸੰਬਰ, 1573 ਈ.) ਪ੍ਰਤਾਪ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਪਹੁੰਚੇ, ਪਰ ਰਾਣਾ ਪ੍ਰਤਾਪ ਨੇ ਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਾਸ ਕੀਤਾ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਣਾ ਪ੍ਰਤਾਪ ਨੇ ਮੁਗਲਾਂ ਦੀ ਸਰਦਾਰੀ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਹਲਦੀ ਘਾਟੀ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਲੜਾਈ ਹੋਈ।
