Pakistan China Missile Alliance: ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸਬੰਧ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਉਤਾਰ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਵਾਲੇ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਗੈਰ-ਨਾਟੋ ਸਹਿਯੋਗੀ ਸੀ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਅੱਜ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਵਧਦੀ ਪਰਮਾਣੂ ਅਤੇ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਸਮਰੱਥਾ ਅਮਰੀਕੀ ਰੱਖਿਆ ਮਾਹਿਰਾਂ ਲਈ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵੱਡਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਕੋਲ ਅੱਜ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਹੇ ਪਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਭੰਡਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਖੇਤਰੀ ਸੀਮਾਵਾਂ ਤੱਕ ਮਹਿਦੂਦ ਨਹੀਂ ਰਹੀ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਦਾ ਘੇਰਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਿੱਤਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨ ਲੱਗਾ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਤਿੰਨ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਦੀ ਮੱਦਦ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਸਫ਼ਰ ਹੁਣ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਤਕਨੀਕ ਦੇ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਪੜਾਅ ’ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। Pakistan China Missile Alliance

ਇਹ ਖਬਰ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ : Iran US Israel War: ਰਿਪੋਰਟ, ਈਰਾਨ ’ਚ ਜੰਗ ਲਈ 10 ਲੱਖ ਫੌਜੀ ਤਿਆਰ, ਫੌਜ ’ਚ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਭਰਤੀ ਤੇਜ਼

ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਰੂ ਸਮਰੱਥਾ ਬਹੁਤ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ‘ਅਬਾਬੀਲ’ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ‘ਮਲਟੀਪਲ ਇੰਡੀਪੈਂਡੈਂਟਲੀ ਟਾਰਗੇਟੇਬਲ ਰੀ-ਐਂਟਰੀ ਵਹੀਕਲ’ ਤਕਨੀਕ ਨਾਲ ਲੈੱਸ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਭਾਵ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਹੀ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਦੇ ਉੱਪਰ ਕਈ ਪਰਮਾਣੂ ਬੰਬ ਲਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਜਾਂ ਫੌਜੀ ਅੱਡਿਆਂ ’ਤੇ ਸਟੀਕ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਲਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਅਮਰੀਕਾ ਲਈ ਇਹ ਤਕਨੀਕ ਇਸ ਲਈ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮੌਜੂਦਾ ਐਂਟੀ-ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਡਿਫੈਂਸ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਝਕਾਣੀ ਦੇ ਕੇ ਫੇਲ੍ਹ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। Pakistan China Missile Alliance

ਦੂਰ ਤੱਕ ਮਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਵਿੱਚ ‘ਸ਼ਾਹੀਨ-3’ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹਥਿਆਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਰੇਂਜ 2,750 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੱਕ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਅੰਡੇਮਾਨ-ਨਿਕੋਬਾਰ ਟਾਪੂਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ, ਪਰ ਅਮਰੀਕੀ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੀ ਰੇਂਜ ਵਿੱਚ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਅਤੇ ਮੱਧ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਕਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜੀ ਅੱਡੇ ਵੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਠੋਸ ਬਾਲਣ ’ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਜੰਗੀ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਸੰਭਲਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ।

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ‘ਬਾਬਰ’ ਕਰੂਜ਼ ਮਿਜ਼ਾਈਲ, ਜੋ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ‘ਟੋਮਾਹਾਕ’ ਵਾਂਗ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਬਹੁਤ ਨੇੜੇ ਰਹਿ ਕੇ ਉੱਡਦੀ ਹੈ, ਰਡਾਰਾਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰਹਿ ਕੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਾਹਿਰ ਹੈ। ਅਮਰੀਕੀ ਖੁਫੀਆ ਏਜੰਸੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਸੀਆਈਏ ਅਤੇ ਡੀਆਈਏ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਗੰਭੀਰ ਚਿੰਤਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਿਆਸੀ ਬੇਯਕੀਨੀ ਹੈ। ਅਮਰੀਕੀ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੇਕਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸੱਤਾ ਕਿਸੇ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਵਾਲੇ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਹੱਥ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਮਰੀਕਾ ਜਾਂ ਉਸ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਣ ਲਈ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। Pakistan China Missile Alliance

‘ਇਨਸਾਈਡਰ ਥਰੈਟ’ (ਅੰਦਰੂਨੀ ਖ਼ਤਰਾ) ਅਧੀਨ ਡਾ. ਏਕਿਊ ਖਾਨ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚੌਕਸ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਕੋਈ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਅਧਿਕਾਰੀ ਜਾਂ ਵਿਗਿਆਨੀ ਗੁਪਤ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਦੇ ਹੱਥ ਨਾ ਦੇ ਦੇਵੇ। ‘ਨਸਰ’ ਵਰਗੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ, ਜੋ ਕਿ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਬਾਰੇ ਵੀ ਡਰ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਲਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਹੇਠਲੇ ਪੱਧਰ ਦੇ ਫੀਲਡ ਕਮਾਂਡਰਾਂ ਕੋਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ‘ਲੂਜ਼ ਕੰਟਰੋਲ’ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਮੰਨਦਾ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੀਨ ਦਾ ਰਣਨੀਤਕ ਹੱਥ ਅਮਰੀਕਾ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਹੈ।

ਅਮਰੀਕਾ ਇਸ ਨੂੰ ਚੀਨ ਦੀ ਉਸ ਵੱਡੀ ਰਣਨੀਤੀ ਵਜੋਂ ਦੇਖਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਹਿੰਦ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਚੀਨ ਵੱਲੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਹਾਈਟੈਕ ਡਰੋਨ ਅਤੇ ਪਣਡੁੱਬੀ ਤੋਂ ਚਲਾਈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ‘ਬਾਬਰ-3’ ਵਰਗੀ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਅਮਰੀਕੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਫੌਜ ਲਈ ਵੱਡਾ ਖ਼ਤਰਾ ਪੈਦਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਖ਼ਤਰਿਆਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ 2024-2025 ਦੌਰਾਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਸਪਲਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਈ ਕੰਪਨੀਆਂ ’ਤੇ ਸਖ਼ਤ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲਾਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰਣਨੀਤਕ ਭਾਈਵਾਲ ਵਜੋਂ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ, ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਭਾਵੇਂ ਸਿੱਧੀ ਜੰਗ ਦਾ ਕਾਰਨ ਨਾ ਬਣਨ, ਪਰ ਇਹ ਅਮਰੀਕੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਨੀਤੀ ਲਈ ਇੱਕ ਪੱਕੀ ਸਿਰਦਰਦੀ ਬਣ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੇਖਣਾ ਦਿਲਚਸਪ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਚੀਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੋਂ ਦੂਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹੜੇ ਨਵੇਂ ਕੂਟਨੀਤਕ ਕਦਮ ਚੁੱਕਦਾ ਹੈ। Pakistan China Missile Alliance

(ਇਹ ਲੇਖਕ ਦੇ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਹਨ)
ਡਾ. ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਲਾਲ