Iran US Tensions: ਤਹਿਰਾਨ (ਏਜੰਸੀ)। ਈਰਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ’ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸੰਸਦ ਸਪੀਕਰ ਮੁਹੰਮਦ ਬਾਘੇਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਥਿਤੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ ਵਿਗੜ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਫੌਜ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿਆਰ ਹੈ। ਸ਼ਨਿੱਚਰਵਾਰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਇੱਕ ਬਿਆਨ ’ਚ, ਗਾਲਿਬਾਫ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇਕਰ ਈਰਾਨੀ ਜਹਾਜ਼ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਤੋਂ ਲੰਘਣ ’ਚ ਅਸਮਰੱਥ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਲੰਘਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।

ਉਸਨੇ ਈਰਾਨੀ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਦੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਨਾਕਾਬੰਦੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਗਲਤ ਤੇ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਵਾਲਾ ਫੈਸਲਾ ਦੱਸਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਕਦਮ ਖੇਤਰ ’ਚ ਤਣਾਅ ਵਧਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਗਾਲਿਬਾਫ ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਵਿੱਚ ਮਾਈਨ-ਸਫਾਈ ਵਰਗੀ ਕੋਈ ਵੀ ਕਾਰਵਾਈ ਜੰਗਬੰਦੀ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਮੰਨੀ ਜਾਵੇਗੀ ਤੇ ਇਸ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਉਸਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਈਰਾਨ ਗੱਲਬਾਤ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨਹੀਂ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਉਸਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸਰੋਤਾਂ ਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਬਾਵਜੂਦ, ਇਹ ਈਰਾਨ ਵਿਰੁੱਧ ਰਣਨੀਤਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੈ।

Read Also : ਮੁਫ਼ਤ ਦਿਲ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਨਿਵਾਰਨ ਕੈਂਪ ’ਚ 318 ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੇ ਉਠਾਇਆ ਲਾਭ

ਪਿਛਲੇ 24 ਘੰਟਿਆਂ ਦੇ 5 ਵੱਡੇ ਅਪਡੇਟਸ

1. ਭਾਰਤੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ’ਤੇ ਗੋਲੀਬਾਰੀ : ਈਰਾਨ ਨੇ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ’ਚ ਦੋ ਭਾਰਤੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ’ਤੇ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਕੀਤੀ। 14 ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ, ਤੇ 13 ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਰਾਜਦੂਤ ਨੂੰ ਤਲਬ ਕੀਤਾ ਤੇ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ।
2. ਹੋਰਮੂਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਫਿਰ ਬੰਦ : ਈਰਾਨ ਨੇ ਜਲਡਮਰੂ ਨੂੰ ਫਿਰ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਅਮਰੀਕਾ ’ਤੇ ਜੰਗਬੰਦੀ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਨ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ।
3. ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ 26 ਮਿਲੀਅਨ ਬੈਰਲ ਤੇਲ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ : ਸਪਲਾਈ ਸੰਕਟ ਵਿਚਕਾਰ, ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਭੰਡਾਰਾਂ ਤੋਂ 26 ਮਿਲੀਅਨ ਬੈਰਲ ਤੇਲ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ।
4. ਅਮਰੀਕਾ-ਈਰਾਨ ਗੱਲਬਾਤ ਦਾ ਅਗਲਾ ਦੌਰ ਸੰਭਵ ਹੈ : ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਗੱਲਬਾਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਦੋਵਾਂ ਧਿਰਾਂ ਨੇ ਅਜੇ ਤੱਕ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ ’ਤੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਹੈ।
5. ਟਰੰਪ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਨਾਕਾਬੰਦੀ ਜਾਰੀ ਰਹੇਗੀ : ਟਰੰਪ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇੱਕ ਸਮਝੌਤਾ ਨੇੜੇ ਹੈ, ਪਰ ਈਰਾਨ ’ਤੇ ਜਲਡਮਰੂ ਨਾਕਾਬੰਦੀ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਹੇਗੀ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਕੋਈ ਸਮਝੌਤਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ।

ਈਰਾਨ ਨੇ ਹੋਰਮੂਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਨੂੰ ਕੀਤਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੰਦ

ਈਰਾਨ ਨੇ ਹੋਰਮੂਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਦੇ ਰੈਵੋਲਿਊਸ਼ਨਰੀ ਗਾਰਡ ਜਲ ਸੈਨਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤਾ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਬੰਦ ਰਹੇਗਾ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਅਮਰੀਕਾ ਨਾਕਾਬੰਦੀ ਨਹੀਂ ਹਟਾਉਂਦਾ। ਪਹਿਲਾਂ, ਈਰਾਨ ਨੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਫੀਸ ਤੇ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਾਲ ਲੰਘਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ, ਸਖ਼ਤ ਰੁਖ਼ ਅਪਣਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਇਸਨੇ ਇਸਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਜਲ ਸੈਨਾ ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਈਰਾਨ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਕਾਬੰਦੀ ਉਸ ਦੀ ਜੰਗਬੰਦੀ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਕਦਮ ਜਵਾਬ ’ਚ ਹੈ।

ਈਰਾਨ ਦਾ ਵੀ ਵੱਡਾ ਜਵਾਬ, ਕਿਹਾ-ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀ ਕੋਈ ਉਮੀਦ ਨਹੀਂ

US Iran Conflict: ਤਹਿਰਾਨ (ਏਜੰਸੀ)। ਅੱਜ ਅਮਰੀਕਾ-ਇਜ਼ਰਾਈਲ-ਈਰਾਨ ਯੁੱਧ ਦਾ 27ਵਾਂ ਦਿਨ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਈਰਾਨ ਨੂੰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ’ਤੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਉਹ ਆਤਮ ਸਮਰਪਣ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਗੰਭੀਰ ਹਮਲੇ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ। ਵ੍ਰਾਈਟ ਹਾਊਸ ਦੀ ਬੁਲਾਰਨ ਕੈਰੋਲੀਨ ਲੇਵਿਟ ਨੇ ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਟਰੰਪ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਪ੍ਰਤੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੰਭੀਰ ਹਨ ਤੇ ਜੇਕਰ ਈਰਾਨ ਪਾਲਣਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ਹੋਰ ਵੀ ਸਖ਼ਤ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰੇਗਾ।

ਇਹ ਖਬਰ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ : Bangladesh Bus Accident: ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ’ਚ ਬੱਸ ਨਦੀ ’ਚ ਡਿੱਗੀ, 23 ਮੌਤਾਂ

ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਈਰਾਨ ਨੇ ਅਮਰੀਕੀ ਜੰਗਬੰਦੀ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਨੂੰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ’ਤੇ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਟਰੰਪ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ’ਤੇ ਯੁੱਧ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਅਮਰੀਕੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ’ਤੇ ਕੋਈ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਈਰਾਨੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਅੱਬਾਸ ਅਰਾਘਚੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਸਮੇਂ ਕੋਈ ਅਸਲ ਗੱਲਬਾਤ ਨਹੀਂ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਹ ਵੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੁਝ ਦੇਸ਼ ਵਿਚੋਲਗੀ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਇਸ ਨੂੰ ਗੱਲਬਾਤ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀ ਕੋਈ ਉਮੀਦ ਨਹੀਂ ਹੈ। US Iran Conflict

ਈਰਾਨ ਨੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਤੋਂ ਲੰਘਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ

ਈਰਾਨ ਨੇ ਭਾਰਤ, ਚੀਨ, ਰੂਸ, ਇਰਾਕ ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਮੇਤ ਦੋਸਤਾਨਾ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਤੋਂ ਲੰਘਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੁੰਬਈ ’ਚ ਈਰਾਨੀ ਕੌਂਸਲੇਟ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ। ਕੌਂਸਲੇਟ ਨੇ ਰਿਪੋਰਟ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਈਰਾਨ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਅੱਬਾਸ ਅਰਾਘਚੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ‘ਦੋਸਤ ਦੇਸ਼ਾਂ’ ਨੂੰ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੰਦ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਰਸਤਾ ਸਿਰਫ਼ ਈਰਾਨ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਬੰਦ ਹੈ। ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸ਼ਰਤਾਂ ਅਧੀਨ ਲੰਘਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। US Iran Conflict

ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਦੇ ਖੁੱਲ੍ਹਣ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਲਈ 5 ਵੱਡੇ ਫਾਇਦੇ… | US Iran Conflict

• ਭਾਰਤ ਆਪਣੀਆਂ ਤੇਲ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਦਾ ਲਗਭਗ 85 ਫੀਸਦੀ ਆਯਾਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ 55-60 ਫੀਸਦੀ ਖਾੜੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਹੋਰਮੁਜ਼ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰੁਕਾਵਟ ਹੈ।
• ਭਾਰਤ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਲਗਭਗ 5 ਮਿਲੀਅਨ ਬੈਰਲ ਤੇਲ ਦੀ ਖਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਪਲਾਈ ਨਿਰਵਿਘਨ ਜਾਰੀ ਰਹੇਗੀ।
• ਯੁੱਧ ਕਾਰਨ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ $100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਜਲਡਮਰੂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਖੋਲ੍ਹਣ ਨਾਲ ਕੀਮਤਾਂ ਸਥਿਰ ਹੋ ਜਾਣਗੀਆਂ।
• ਤਣਾਅ ਦੌਰਾਨ, ਜਹਾਜ਼ ਬੀਮਾ 2-3 ਗੁਣਾ ਵਧ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਜਦੋਂ ਰਸਤਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ, ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਖਰਚੇ ਘੱਟ ਜਾਣਗੇ।
• ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਜਹਾਜ਼ ਹੁਣ ਲਗਭਗ 5 ਤੋਂ 10 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੇ ਹਨ।

Iran Trump Relations: ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਟਕਰਾਅ ਸਰਹੱਦਾਂ ਜਾਂ ਸਰੋਤਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ; ਇਹ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾਵਾਂ, ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਸੰਤੁਲਨ ਤੇ ਨੈਤਿਕਤਾ ਦੀ ਵੀ ਪਰਖ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਰਾਨ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚਕਾਰ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਟਕਰਾਅ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਟਕਰਾਅ ਹੈ, ਜੋ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ’ਤੇ ਨਵੇਂ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਉੱਭਰਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਟਕਰਾਅ ਜਿਸ ਤੀਬਰਤਾ ਅਤੇ ਹਮਲਾਵਰਤਾ ਨਾਲ ਉੱਭਰਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਨੂੰ ਸੀਤ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਯੁੱਗ ਦੀ ਅਸਥਿਰਤਾ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।

ਇਹ ਖਬਰ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ : Arthritis Camp: ਸੇਵਾ ਦੇ ਮਹਾਂਕੁੰਭ ਦਾ 6ਵਾਂ ਦਿਨ- ਗਠੀਆ ਰੋਗੀਆਂ ਨੇ ਕਰਾਈ ਜਾਂਚ ਤੇ ਦਰਦ ਤੋਂ ਪਾਈ ਰਾਹਤ

1979 ਦੀ ਇਸਲਾਮੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਤੋਂ ਹੀ ਇਰਾਨ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਰਣਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਇਰਾਨ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰ-ਰਾਜ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਵਿਕਲਪਿਕ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਮਾਡਲ ਵਜੋਂ ਦੇਖਦਾ ਸੀ- ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਮਾਡਲ ਜੋ ਪੱਛਮੀ ਸਰਦਾਰੀ, ਇਜ਼ਰਾਈਲ-ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਨੀਤੀ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਸਾਮਰਾਜਵਾਦੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਆਰਥਿਕ ਪਾਬੰਦੀਆਂ, ਕੂਟਨੀਤਕ ਅਸਥਿਰਤਾ ਅਤੇ ਇਰਾਨ ’ਤੇ ਫੌਜੀ ਦਬਾਅ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਅਮਰੀਕੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਨੀਤੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਦੇ ਅਧੀਨ, ਇਹ ਨੀਤੀ ਹੋਰ ਵੀ ਸਖ਼ਤ, ਅਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਟਕਰਾਅ ਵਾਲੀ ਬਣ ਗਈ।

ਇਰਾਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ 2015 ਦੇ ਪਰਮਾਣੂ ਸਮਝੌਤੇ (ਙੳਟਞਅ) ਤੋਂ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਇੱਕਪਾਸੜ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣ ਨੇ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਕੂਟਨੀਤਕ ਅਸੰਤੁਲਨ ਦੀ ਉਦਾਹਰਨ ਦਿੱਤੀ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਵੀ ਦਰਸਾਇਆ ਕਿ ਟਰੰਪ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਹਿਮਤੀ ਤੇ ਬਹੁਪੱਖੀਵਾਦ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਤਿਆਰ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਰਾਨ ’ਤੇ ‘ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਬਾਅ ਨੀਤੀ’ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਿਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਇਰਾਨੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਗੋਡਿਆਂ ਭਾਰ ਕਰਨਾ ਤੇ ਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਬਗਾਵਤ ਵੱਲ ਧੱਕਣਾ ਸੀ। ਪਰ ਇਤਿਹਾਸ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦਬਾਅ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਾਰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ। Iran Trump Relations

ਕਈ ਵਾਰ, ਇਹ ਵਿਰੋਧ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਰਾਨ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਬਿਲਕੁਲ ਇਹੀ ਹੋਇਆ। ਆਰਥਿਕ ਤੰਗੀ, ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਲੱਗ-ਥਲੱਗਤਾ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਇਰਾਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਹੋਂਦ, ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਤੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਪਛਾਣ ਬਣਾਈ ਰੱਖੀ। ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿ ਇਰਾਨ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਸਿਰਫ਼ ਅਮਰੀਕੀ ਨੀਤੀਆਂ ਦਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਚੋਣਵੇਂ ਦੇਸ਼ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਜੱਜ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ‘ਜੋ ਬੀਜੋਗੇ, ਉਹੀ ਵੱਢੋਗੇ’ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਨੈਤਿਕ ਸਿਧਾਂਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। Iran Trump Relations

ਸਗੋਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ’ਤੇ ਵੀ ਡੂੰਘਾਈ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ- ਇਰਾਕ, ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ, ਲੀਬੀਆ ਤੇ ਸੀਰੀਆ ਵਿੱਚ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਅਮਰੀਕੀ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਨੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅਰਾਜਕਤਾ ਲਿਆਂਦੀ, ਸਥਿਰਤਾ ਨਹੀਂ। ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੇ ਨਾਂਅ ’ਤੇ ਸ਼ਾਸਨ ਤਬਦੀਲੀ, ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਂਅ ’ਤੇ ਫੌਜੀ ਹਮਲਾ ਅਤੇ ਅੱਤਵਾਦ ਵਿਰੁੱਧ ਜੰਗ ਦੇ ਨਾਂਅ ’ਤੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ- ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਨੈਤਿਕ ਭਰੋਸੇਯੋਗਤਾ ਨੂੰ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਜਦੋਂ ਇਰਾਨ ਅਮਰੀਕੀ ਦਬਦਬੇ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣਾ ਬਚਾਅ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਸਗੋਂ ਉਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ’ਤੇ ਸਵਾਲ ਉਠਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜੋ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਨਿਆਂ ਮੰਨਦਾ ਹੈ। ਟਰੰਪ ਦੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਨੀਤੀ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਪਹਿਲੂ ਉਸਦਾ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਅਤੇ ਭਾਵੁਕ ਸੁਭਾਅ ਸੀ। ਕੂਟਨੀਤੀ ਗੱਲਬਾਤ ਅਤੇ ਸਬਰ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂਕਿ ਟਰੰਪ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਟਵੀਟ, ਧਮਕੀਆਂ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ’ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਸੀ। ਇਰਾਨੀ ਜਨਰਲ ਕਾਸਿਮ ਸੁਲੇਮਾਨੀ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਇਸੇ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਸੀ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੇ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕੀਤੀ ਬਲਕਿ ਪੂਰੇ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਦੇ ਕੰਢੇ ’ਤੇ ਵੀ ਲਿਆ ਖੜ੍ਹਾ ਕੀਤਾ। Iran Trump Relations

ਇਰਾਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਜਵਾਬ ਨੇ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਹੁਣ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਦੀ ਨੀਤੀ ’ਤੇ ਨਹੀਂ ਚੱਲ ਰਿਹਾ। ਪੱਛਮੀ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਇਰਾਨੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਕਠੋਰ, ਦਮਨਕਾਰੀ ਤੇ ਪੱਛੜੀ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਚਿੱਤਰਣ ਅਧੂਰਾ ਅਤੇ ਪੱਖਪਾਤੀ ਹੈ। ਇਰਾਨੀ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸਾਬਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਬਾਹਰੀ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ, ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਕਿੰਨੀ ਵੀ ਆਕਰਸ਼ਕ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਇਰਾਨ ਵਿੱਚ, ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਦੀ ਗੱਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਲੋਕ ਤੇ ਸਰਕਾਰ ਇੱਕਜੁਟ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਭਾਰਤ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ, ਇਹ ਪੂਰਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਚੇਤਾਵਨੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮੌਕਾ ਦੋਵੇਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਰਾਨ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਰਵਾਇਤੀ ਦੋਸਤ ਰਿਹਾ ਹੈ- ਊਰਜਾ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਖੇਤਰੀ ਸੰਪਰਕ (ਚਾਬਹਾਰ ਬੰਦਰਗਾਹ) ਅਤੇ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਲਈ ਇਸ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨਿਰਵਿਵਾਦ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਮਰੀਕੀ ਦਬਾਅ ਹੇਠ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇਰਾਨ ਤੋਂ ਦੂਰੀ ਬਣਾਉਣਾ ਇਸ ਦੀ ਸੁਤੰਤਰ ਵਿਦੇਸ਼ ਨੀਤੀ ਬਾਰੇ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਸੰਪੰਨ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਤੀਜੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਦੇ ਡਰੋਂ ਆਪਣੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਿੱਤਾਂ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤਾ ਨਾ ਕਰੇ। ਅੱਜ, ਵਿਸ਼ਵ ਰਾਜਨੀਤੀ ਇੱਕ ਤਬਦੀਲੀ ਵਿੱਚੋਂ ਗੁਜ਼ਰ ਰਹੀ ਹੈ।

ਇੱਕ-ਧਰੁਵੀ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਵਸਥਾ ਦੀ ਪਕੜ ਢਿੱਲੀ ਪੈ ਰਹੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਹੁ-ਧਰੁਵਤਾ ਉੱਭਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ, ਇਰਾਨ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼, ਜੋ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਦਬਾਅ ਅਤੇ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਹੇਠ ਹਨ, ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਨਵੇਂ ਸੰਤੁਲਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਵਧਦਾ ਰੂਸ-ਚੀਨ-ਇਰਾਨ ਸਮੀਕਰਨ ਇਸ ਤਬਦੀਲੀ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗੀ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਸਵਾਲ ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਇਰਾਨ ਸਹੀ ਹੈ ਜਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ਗਲਤ ਹੈ। ਅਸਲ ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਵਿਸ਼ਵ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਕਤੀ ਨਿਆਂ ਦਾ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਮਾਪਦੰਡ ਹੋਵੇਗੀ। Iran Trump Relations

ਜਾਂ ਕਿ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਨੂੰਨ, ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਅਤੇ ਸਮਾਨਤਾ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦਾ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਜੇਕਰ ਵੱਡੇ ਰਾਸ਼ਟਰ ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਨਾਲ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਧਮਕੀਆਂ ਦਿੰਦੇ ਰਹਿਣਗੇ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਅਸਥਿਰਤਾ, ਅਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੇ ਵਿਰੋਧ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ। ਇਰਾਨ ਅਤੇ ਟਰੰਪ-ਯੁੱਗ ਦੀ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਸਾਨੂੰ ਸਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਦਮਨ ਸਥਿਰਤਾ ਨਹੀਂ ਲਿਆਉਂਦਾ, ਅਤੇ ਧਮਕੀਆਂ ਸਤਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਮਾਉਂਦੀਆਂ। ਇਤਿਹਾਸ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੱਖ ਪੂਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੀ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ, ਸਵੈ-ਮਾਣ ਤੇ ਜਨਤਕ ਚੇਤਨਾ ਲਈ ਖੜ੍ਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਅਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਇਹ ਜੋ ਬੀਜੋਗੇ, ਉਹੀ ਵੱਢੋਗੇ ਦਾ ਅਸਲ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਰਥ ਹੈ।

(ਇਹ ਲੇਖਕ ਦੇ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਹਨ)
ਡਾ. ਸੱਤਿਆਵਾਨ ਸੌਰਭ