2040 ਤੱਕ ਪਹਿਲੇ ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਾੜ ਯਾਤਰੀ ਨੂੰ ਚੰਦਰਮਾ ‘ਤੇ ਭੇਜਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ

ਤਿਰੂਵਨੰਤਪੁਰਮ (ਏਜੰਸੀ)। Chandrayaan-3: ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਾੜ ਖੋਜ ਸੰਗਠਨ (ਇਸਰੋ) ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਐਸ ਸੋਮਨਾਥ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਚੰਦਰਯਾਨ-3 ਚੰਦਰ ਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸਫਲਤਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਸਰੋ 2040 ਤੱਕ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਚੰਦਰਮਾ ‘ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਾੜ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਭੇਜਣ ਦੀ ਆਪਣੀ ਯੋਜਨਾ ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਸੋਮਨਾਥ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸਰੋ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ‘ਗਗਨਯਾਨ’ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਨਾਲ ਪੁਲਾੜ ਖੋਜ ‘ਚ ਅਗਲਾ ਕਦਮ ਚੁੱਕਣਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਹੈ ਕਿ ਦੋ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਾੜ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਲੋਅਰ ਅਰਥ ਆਰਬਿਟ (LEO) ‘ਤੇ ਭੇਜਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਾਪਸ ਭੇਜਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਇੱਕ ਪੂਰਵ-ਨਿਰਧਾਰਤ ਸਾਈਟ ‘ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਜਲ ਖੇਤਰ ’ਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੂਪ ’ਚ ਵਾਪਸ ਭੇਜਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਨੋਰਮਾ ਯੀਅਰਬੁੱਕ 2024 ਲਈ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਲੇਖ ਵਿਚ ਇਹ ਗੱਲ ਕਹੀ।

ਮਿਸ਼ਨ ਲਈ ਚਾਰ ਪਾਇਲਟ ਚੁਣੇ ਗਏ । Chandrayaan-3

ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਦੇ ਚਾਰ ਟੈਸਟ ਪਾਇਲਟਾਂ ਨੂੰ ਮਿਸ਼ਨ ਲਈ ਪੁਲਾੜ ਯਾਤਰੀਆਂ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਲੋਕ ਬੇਂਗਲੁਰੂ ਵਿੱਚ ਪੁਲਾੜ ਯਾਤਰੀ ਸਿਖਲਾਈ ਸਹੂਲਤ (ਏਟੀਐਫ) ਵਿੱਚ ਮਿਸ਼ਨ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਿਖਲਾਈ ਲੈ ਰਹੇ ਹਨ। ਗਗਨਯਾਨ, ਪਹਿਲਾ ਮਨੁੱਖ ਰਹਿਤ ਪੁਲਾੜ ਮਿਸ਼ਨ, ਮੁੱਖ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਦਰਜਾਬੰਦੀ (ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਲਿਜਾਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ) ਲਾਂਚ ਵਾਹਨ (HLVM 3), ਇੱਕ ਕਰੂ ਮੋਡਿਊਲ (CM) ਅਤੇ ਸਰਵਿਸ ਮੋਡੀਊਲ (SM), ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਔਰਬਿਟਲ ਮੋਡੀਊਲ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: Parliament Attack : ਲੋਕ ਸਭਾ ਸਪੀਕਰ ਓਮ ਬਿਰਲਾ ਨੇ ਸੱਦੀ ਸਰਬ ਪਾਰਟੀ ਮੀਟਿੰਗ

ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਏਅਰ ਡ੍ਰੌਪ ਟੈਸਟ, ਪੈਡ ਅਬੋਰਟ ਟੈਸਟ ਅਤੇ ਟੈਸਟ ਵਾਹਨ ਉਡਾਣਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਦੋ ਸਮਾਨ ਗੈਰ-ਕ੍ਰੂਡ ਮਿਸ਼ਨ (G1 ਅਤੇ G2) ਮਾਨਵ ਮਿਸ਼ਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਣਗੇ। CM ਧਰਤੀ ਵਰਗੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਾਲੇ ਚਾਲਕ ਦਲ ਲਈ ਰਹਿਣਯੋਗ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਮੁੜ-ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਸੁਰੱਖਿਆ ਉਪਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਲਈ ਇੱਕ ਕਰੂ ਏਸਕੇਪ ਸਿਸਟਮ (CES) ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ

ਚੰਦਰਯਾਨ-3 ਦੇ ਰਾਕੇਟ ਦਾ ਕੁਝ ਹਿੱਸਾ ਕੰਟਰੋਲ ਤੋਂ ਬਾਹਰ (Chandrayaan-3)

• ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸੀ, ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ

(ਏਜੰਸੀ) ਬੈਂਗਲੁਰੂ। ਚੰਦਰਯਾਨ-3 ਦੇ ਲਾਂਚ ਵਾਹਨ ਐੱਲਵੀਐੱਮ3ਐੱਮ 4 ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਕੰਟਰੋਲ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਹ ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਾੜ ਖੋਜ ਸੰਗਠਨ (ਇਸਰੋ) ਨੇ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਹਿੱਸਾ ਜੋ ਕੰਟਰੋਲ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਲਾਂਚ ਵਾਹਨ ਦਾ ਕ੍ਰਾਇਓਜੇਨਿਕ ਉਪਰਲਾ ਪੜਾਅ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਚੰਦਰਯਾਨ-3 ਨੂੰ 14 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਿਯਤ ਔਰਬਿਟ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਸੀ। ਇਸਰੋ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਹਿੱਸਾ 15 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਦੁਪਹਿਰ 2:42 ਵਜੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਦੇ ਕਾਬੂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਅਜੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਆਖ਼ਰੀ ਜ਼ਮੀਨੀ ਮਾਰਗ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚੋਂ ਨਹੀਂ ਲੰਘਿਆ। (Chandrayaan-3)

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ : AUS Vs SA : ਰੋਮਾਂਚਕ ਮੈਚ ’ਚ ਜਿੱਤਿਆ ਅਸਟਰੇਲੀਆ, ਫਾਈਨਲ ’ਚ ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਹੋਵੇਗੀ ਟੱਕਰ

ਇਸਰੋ ਦੇ ਬਿਆਨ ਅਨੁਸਾਰ ਐੱਨਓਆਰਏਡੀ ਆਈਡੀ 57321 ਨਾਮਕ ਇਹ ਰਾਕੇਟ ਬਾਡੀ ਚੰਦਰਯਾਨ-3 ਦੇ ਲਾਂਚ ਦੇ 124 ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਧਰਤੀ ’ਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ। ਚੰਦਰਯਾਨ-3 ਆਰਬਿਟ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਪਰਲਾ ਪੜਾਅ ਵੀ ਪਾਸੀਵੇਸ਼ਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਿਆ। (Chandrayaan-3)

ਪੈਸੀਵੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ, ਰਾਕੇਟ ਵਿੱਚ ਮੌਜ਼ੂਦ ਪ੍ਰੋਪੇਲੈਂਟ ਅਤੇ ਊਰਜਾ ਸਰੋਤ ਨੂੰ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਪੁਲਾੜ ਵਿੱਚ ਧਮਾਕੇ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਇਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਇੰਟਰ-ਏਜੰਸੀ ਸਪੇਸ ਡੈਬਰਿਸ ਕੋਆਰਡੀਨੇਸ਼ਨ ਏਜੰਸੀ (ਆਈਏਡੀਸੀ) ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਵੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਦੱਸ ਦਈਏ ਕਿ ਚੰਦਰਯਾਨ-3 ਆਪਣੇ ਲਾਂਚ ਦੇ 41ਵੇਂ ਦਿਨ 23 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਚੰਦਰਮਾ ’ਤੇ ਉਤਰਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਚੰਨ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਧਰੁਵ ’ਤੇ ਉਤਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਦੇਸ਼ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ। (Chandrayaan-3)

ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ (ਸੱਚ ਕਹੂੰ ਨਿਊਜ਼)। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨੇ ਅੱਜ ਦੇਸ਼ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਚੰਦਰਯਾਨ 3 ਮਹਾਕਵਿਜ਼ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹੁਣ ਇਸ ਵਿੱਚ 15 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ ‘ਤੇ ਆਪਣੇ ਮਾਸਿਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ‘ਮਨ ਕੀ ਬਾਤ’ ਦੇ 105ਵੇਂ ਐਪੀਸੋਡ ਵਿਚ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਮੋਦੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, ‘ਮਨ ਕੀ ਬਾਤ’ ਦੇ ਇਕ ਹੋਰ ਐਪੀਸੋਡ ਵਿਚ, ਮੈਂ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਲਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਦੇਸ਼ਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਜੀਵਨ ਯਾਤਰਾ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ। , ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ‘ਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੱਤਰ ਅਤੇ ਸੰਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਦੋ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ‘ਤੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾ ਵਿਸ਼ਾ ਚੰਦਰਯਾਨ-3 ਦੀ ਸਫਲ ਲੈਂਡਿੰਗ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਵਿਸ਼ਾ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਜੀ-20 ਦਾ ਸਫਲ ਸੰਗਠਨ ਹੈ। (Chandrayaan 3)

ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਹਰ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ, ਸਮਾਜ ਦੇ ਹਰ ਵਰਗ, ਹਰ ਉਮਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਅਣਗਿਣਤ ਪੱਤਰ ਮਿਲੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਚੰਦਰਯਾਨ-3 ਦਾ ਲੈਂਡਰ ਚੰਦਰਮਾ ‘ਤੇ ਉਤਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ ਤਾਂ ਕਰੋੜਾਂ ਲੋਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਾਧਿਅਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਹਰ ਪਲ ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਦੇਖ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਸਰੋ ਦੇ ਯੂਟਿਊਬ ਲਾਈਵ ਚੈਨਲ ‘ਤੇ ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੂੰ 80 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ‘ਚ ਇਕ ਰਿਕਾਰਡ ਹੈ। ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਰੋੜਾਂ ਭਾਰਤੀਆਂ ਦਾ ਚੰਦਰਯਾਨ-3 ਨਾਲ ਕਿੰਨਾ ਡੂੰਘਾ ਲਗਾਵ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ : Vitamin D Deficiency Symptoms : ਔਰਤਾਂ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਾ ਕਰਨ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਤੁਹਾਡੀ ਸਿਹਤ

ਚੰਦਰਯਾਨ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ‘ਤੇ ਦੇਸ਼ ‘ਚ ਇਨ੍ਹੀਂ ਦਿਨੀਂ ਇਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਚੰਦਰਯਾਨ 3 ਮਹਾਕਵਿਜ਼ ਮੁਕਾਬਲਾ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। MyGov ਪੋਰਟਲ ‘ਤੇ ਕਰਵਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਇਸ ਮੁਕਾਬਲੇ ‘ਚ ਹੁਣ ਤੱਕ 15 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। MyGov ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਵਿਜ਼ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, ‘ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਾਂਗਾ ਕਿ ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਇਸ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਲਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਹੁਣ ਦੇਰ ਨਾ ਕਰੋ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਛੇ ਦਿਨ ਬਾਕੀ ਹਨ। ਇਸ ਕਵਿਜ਼ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਓ।

ਸਾਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਚੰਦਰਮਾ-3 ’ਤੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਚੰਦਰਯਾਨ-3 (chandrayaan-3) ਦੇ ਲੈਂਡਰ ਵਿਕਰਮ ਤੇ ਪ੍ਰਗਿਆਨ ਰੋਵਰ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਜਾਰੀ ਹਨ। ਕੱਲ੍ਹ ਇਸਰੋ ਨੇ ਇੱਕ ਅਪਡੇਟ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਵਿਕਰਮ ਲੈਂਡਰ ਤੇ ਪ੍ਰਗਿਆਨ ਰੋਵਰ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਚਾਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਜਾਗਣ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਪਤਾ ਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ ਪਰ ਅਜੇ ਤੱਕ ਉਸ ਤੋਂ ਕੋਈ ਸੰਕੇਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਪੁਲਾੜ ਏਜੰਸੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਸੰਪਰਕ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਦੇ ਯਤਨ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣਗੇ।

ਪੁਲਾੜ ’ਚ 40 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚੰਦਰਯਾਨ-3 ਲੈਂਡਰ, ਵਿਕਰਮ, 23 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਅਗਿਆਨ ਚੰਦਰ ਦੱਖਣਂ ਧਰੂਵ ’ਤੇ ਉੱਤਰਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਦੇਸ਼ ਬਣ ਗਿਆ। ਚੰਦ ਦੀ ਸਤਹਿ ’ਤੇ ਲੈਂਡਰ ਵਿਕਰਮ ਟਚਡਾਊਨ ਸਥਾਨ, ਸ਼ਿਵ ਸ਼ਕਤੀ ਬਿੰਦੂ ਤੋਂ ਚੰਦ ਦੀ ਸਤਹਿ ’ਤੇ 100 ਮੀਟਰ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੀ ਦੂਰੀ ਪਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰੋਵਰ ਪ੍ਰਗਿਆਨ ਨੂੰ 2 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੂਪ ’ਚ ਪਾਰਕ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸਲੀਪ ਮੋਡ ’ਤੇ ਸੈੱਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਲੈਂਡਿੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੋਂ ਪ੍ਰਗਿਆਨ ਰੋਵਰ ਨੇ ਕਿੰਨੀ ਦੂਰੀ ਤੈਅ ਕੀਤੀ ਹੈ?

ਚੰਦਰਯਾਨ-3 ਲੈਂਡਰ ’ਤੇ ਸਵਾਰ ਵਿਕਰਮ ਲੈਂਡਰ ਪੁਲਾੜ ’ਚ 40 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 23 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਅਗਿਆਨ ਚੰਦਰ ਦੱਖਣੀ ਧਰੂਪ ’ਤੇ ਉੱਤਰਿਆ। ਸ਼ਿਵ ਸ਼ਕਤੀ ਬਿੰਦੂ ਤੋਂ ਚੰਦ ਦੀ ਸਤਿਹ 100 ਮੀਟਰ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੈਅ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 2 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਿਆਨ ਰੋਵਰ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੂਪ ’ਚ ਪਾਰਕ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸਲੀਪ ਮੋਡ ’ਚ ਸੈੱਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਸਾਡੀ ਯੋਜਨਾ ਰੋਵਰ ਨੂੰ ਲਗਭਗ 300-500 ਮੀਟਰ ਤੱਕ ਲੈ ਜਾਣ ਦੀ ਸੀ। ਪਰ ਕੁਝ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ ਰੋਵਰ ਉੱਥੋਂ 105 ਮੀਟਰ ਅੱਗੇ ਵਧ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ। (chandrayaan-3)

ਕੁਝ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਘਟਕਾਂ ਲਈ ਐਨੇ ਵੱਡੇ ਤਾਪਮਾਨ ਰੇਂਜ ’ਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੈ। ਪੁਲਾੜ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸੁਵੇਂਦਰ ਪਟਨਾਇਕ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਚੰਦਰਯਾਨ 3 ਸਫ਼ਲਤਾਪੂਰਵਕ ਉੱਤਰਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਨੇ ਲਗਭਗ 14 ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ 14 ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਸਿਰਫ਼ 14 ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਚੰਦਰਮਾ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਮਾਇਨਸ 250 ਡਿਗਰੀ ਤੱਕ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ : ਸੁਫ਼ਨਿਆਂ ਦੇ ਬੋਝ ਹੇਠ ਦਬ ਰਹੀ ਨੌਜਵਾਨ ਪੀੜ੍ਹੀ

ਇਸ ਲਈ ਸੂਰਜ ਦੇ ਘੰਟਿਆਂ ਜਾਂ ਦਿਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਸਾਰਾ ਡੇਟਾ ਦੇ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ। ਪਟਨਾਇਕ ਹਾਲ ਹੀ ’ਚ ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਪਥਾਨੀ ਸਾਮੰਤ ਤਰਾਮੰਡਲ ਦੇ ਉੱਪਰ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਏ ਹਨ। ਤਾਪਮਾਨ ਦੀ ਐਨੀ ਵੱਡੀ ਰੇਂਜ ’ਚ ਕੁਝ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਘਟਕਾਂ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਉਮੀਦ ਸੀ ਕਿ ਇਹ 14 ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ। ਪਰ ਕੁਝ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਫਿਰ ਤੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਜੇਕਰ ਇਹ ਦੁਬਾਰਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਸਾਡੇ ਲਈ ਵਰਦਾਨ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਉਹੀ ਪ੍ਰਯੋਗ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਕਰਾਂਗੇ। (chandrayaan-3)

ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ। Chandrayaan 3: ਅਮਰੀਕੀ ਪੁਲਾੜ ਏਜੰਸੀ (ਨਾਸਾ) ਨੇ ਚੰਦਰਯਾਨ-3 ਦੇ ਲੈਂਡਰ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਦੱਸਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਫੋਟੋ ਚੰਦ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ’ਚ ਘੁੰਮ ਰਹੇ ਨਾਸਾ ਨੇ ਲੂਨਰ ਐਲਆਰਓ ਨੇ 27 ਅਗਸਤ ਲਈ ਸੀ। ਦੱਸ ਦੇਈਏ ਕਿ ਵਿਕਰਮ ਲੈਂਡਰ 23 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮ 6.4 ਵਜੇ ਚੰਦਰਮਾ ‘ਤੇ ਉਤਰਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸਰੋ ਨੇ 5 ਸਤੰਬਰ ਦੀ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਵਿਕਰਮ ਲੈਂਡਰ ਦੀ 3ਡੀ ਫੋਟੋ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। ISRO ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੋਸਟ ‘ਚ ਲਿਖਿਆ- ਇਸ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਦਾ ਅਸਲੀ ਮਜ਼ਾ ਲਾਲ ਅਤੇ ਨੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ 3D ਗਲਾਸਾਂ ਤੋਂ ਆਵੇਗਾ। ਇਹ ਤਸਵੀਰ ਪ੍ਰਗਿਆਨ ਰੋਵਰ ਨੇ ਲੈਂਡਰ ਤੋਂ 15 ਮੀਟਰ ਦੂਰ ਭਾਵ ਕਰੀਬ 40 ਫੁੱਟ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੋਂ ਖਿੱਚੀ ਹੈ। (Chandrayaan 3)

ਨਾਸਾ ਦੁਆਰਾ ਲਈ ਗਈ ਪਹਿਲੀ ਤਸਵੀਰ | Chandrayaan 3

ਨਾਸਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੋਸਟ ‘ਚ ਲਿਖਿਆ- LRO ਨੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ‘ਤੇ ਚੰਦਰਯਾਨ-3 ਲੈਂਡਰ ਦੀ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਤਸਵੀਰ ਲਈ। ਨਾਸਾ ਨੇ ਤਸਵੀਰ ਵਿੱਚ ਲੈਂਡਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬਕਸੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ – ਲੈਂਡਰ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਜੋ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਿਖਾਈ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ, ਉਹ ਲੈਂਡਰ ਦੇ ਧੂਏਂ ਦੇ ਚੰਦ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ : ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਕੌਰ ਰੰਧਾਵਾ ਨੇ ਰਾਜਾ ਵੜਿੰਗ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਮੁਲਾਕਾਤ

ਦੂਜੀ ਤਸਵੀਰ ਪ੍ਰਗਿਆਨ ਰੋਵਰ ‘ਤੇ ਲੱਗੇ ਦੋ ਨੈਵੀਗੇਸ਼ਨ ਕੈਮਰਿਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਲਈ ਗਈ ਹੈ। ਇਸਰੋ ਨੇ ਕਿਹਾ- ਇਹ 3-ਚੈਨਲ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਹੈ। ਇਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਦੋ ਫੋਟੋਆਂ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਹੈ। ਇੱਕ ਤਸਵੀਰ ਲਾਲ ਚੈਨਲ ‘ਤੇ ਹੈ। ਦੂਜਾ ਬਲੂ ਅਤੇ ਗ੍ਰੀਨ ਚੈਨਲਾਂ ‘ਤੇ ਹੈ। ਇਹ ਤਸਵੀਰ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਸ ਤਸਵੀਰ ਨੂੰ 3ਡੀ ਗਲਾਸ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਵਿਕਰਮ ਲੈਂਡਰ 3ਡੀ ‘ਚ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇਗਾ।

ਸੌਂ ਗਿਆ ਲੈਂਡਰ ਅਤੇ ਰੋਵਰ । Chandrayaan 3

ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਇਸਰੋ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ 4 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਵਿਕਰਮ ਲੈਂਡਰ ਨੂੰ ਸਲੀਪ ਮੋਡ ‘ਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 2 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਿਆਨ ਰੋਵਰ ਨੂੰ ਸਲੀਪ ਮੋਡ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ ਵਿਕਰਮ ਲੈਂਡਰ 22 ਸਤੰਬਰ 2023 ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਜਾਗ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਲੈਂਡਰ ਨੇ ਸਲੀਪ ਮੋਡ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੇਲੋਡ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਚੰਦਰਮਾ ‘ਤੇ ਨਵੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਵਿਕਰਮ ਲੈਂਡਰ ਨੂੰ ਸਲਿਪ ਮੋਡ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਦੀ ਕਮਾਂਡ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਪੇਲੋਡ ਬੰਦ ਹਨ। ਸਿਰਫ ਰਿਸੀਵਰ ਚਾਲੂ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਤੋਂ ਕਮਾਡ ਲੈ ਕੇ ਸਕੇ।

ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ। ਇਸਰੋ ਨੇ ਚੰਦਰਮਾ ’ਤੇ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਦੇਸ਼ ਨੇ ਖੂਬ ਸਲਾਹਿਆ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਈ। ਚੰਦਰਯਾਨ-3 (Chandrayaan-3) ਨੂੰ ਚੰਦ ’ਤੇ ਉੱਤਰੇ 11 ਦਿਨ ਬੀਤ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਚੰਦ ’ਤੇ ਸੂਰਜ ਢਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ 3 ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਰਾਤ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਸਰੋ ਨੇ ਸ਼ਨਿੱਚਰਵਾਰ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਪ੍ਰਗਿਆਨ ਰੋਵਰ ਨੇ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਹੁਣ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੂਪ ’ਚ ਪਾਰਕ ਕਰ ਕੇ ਸਲੀਪ ਮੋਡ ’ਚ ਸੈੱਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਚੰਦ ’ਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ 14 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਇੱਕ ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਐਨੀ ਹੀ ਵੱਡੀ ਰਾਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਰਾਤ ਦੌਰਾਨ ਚੰਦ ਦੇ ਸਾਊਥ ਪੋਲ ’ਤੇ ਤਾਪਮਾਨ ਮਾਈਨਸ 238 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਤੱਕ ਡਿੱਗ ਜਾਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਆਰਟੀਕਲ ’ਚ ਅਸੀਂ ਜਾਣਾਂਗੇ ਵਿਕਰਮ ਤੇ ਪ੍ਰਗਿਆਨ ਐਨੀ ਠੰਢ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਕੇ ਦੁਬਾਰਾ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਸਕਣਗੇ ਜਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲੲਂ ਸੁੱਤੇ ਰਹਿਣਗੇ? (Chandrayaan-3)

ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ’ਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪ੍ਰਗਿਆਨ ਤੇ ਵਿਕਰਮ ਲੈਂਡਰ | Chandrayaan-3

• ਚੰਦਰਯਾਨ-3 (Chandrayaan-3) ਦੇ ਵਿਕਰਤ ਤੇ ਪ੍ਰਗਿਆਨ ਲੈਂਡਰ ’ਚ ਸੋਲਰ ਪੈਨਲ ਲੱਗੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਲੈਂਡਰਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਲੂਨਰ ਡੇ ਭਾਵ ਦਿਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਹੀ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਣਗੇ।
• ਲੂਨਰ ਡੇ ਦੌਰਾਨ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਹਿੱਸੇ ’ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਪੂਰੇ ਮਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਅੰਜਾਮ ਤੱਕ ਪਹੰੁਚਾਉਣ ਲਈ ਬੇਹੱਦ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ 23 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਚੰਦਰਮਾ ’ਤੇ ਲੂਨਰ ਡੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹੀ ਉੱਥੇ ਚੰਦਰਯਾਨ-3 ਦੀ ਸਾਫ਼ਟ ਲੈਂਡਿੰਗ ਕਰਵਾਈ ਹੈ।
• ਇਸਰੋ ਦੇ ਮੁਤਾਬਿਕ ਪ੍ਰਗਿਆਨ ਰੋਵਰ ਨੇ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਹੁਣ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੂਪ ’ਚ ਪਾਰਕ ਕਰ ਕੇ ਸਲੀਪ ਮੋਡ ’ਚ ਸੈੱਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ’ਚ ਲੱਗੇ ਦੋਵੇਂ ਪੈਨਲ ਏਪੀਐੱਕਸਐੱਸ ਤੇ ਐੱਲਆਈਬੀਐੱਸ ਹੁਣ ਬੰਦ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੇਲੋਡ ਤੋਂ ਡਾਟਾ ਲੈਂਡਰ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਧਰਤੀ ਤੱਕ ਪਹੰੁਚਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਚੰਦ ਦੀ ਠੰਢੀ ਰਾਤ ਵਿਕਰਮ ਤੇ ਪ੍ਰਗਿਆਨ ਲਈ ਬੇਹੱਦ ਮੁਸ਼ਕਿਲ

• ਚੰਦਰਮਾ ’ਤੇ ਲੂਨਰ ਡੇ ਭਾਵ 14 ਦਿਨ ਖ਼ਤਮ ਹੁੰਦੇ ਹੀ ਉੱਥੇ ਸੂਰਜ ਢਲਣ ਲੱਗੇਗਾ। ਫਿਰ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਇਸ ਹਿੱਸੇ ’ਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਨ੍ਹੇਰਾ ਛਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਧਰੂਵ ਦੀ ਸਤਹਿ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਘਟ ਕੇ ਮਾਈਨਸ 238 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਤੇੜੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। (Chandrayaan-3)
• ਇੱਥੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਠੰਢ ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਵਿਕਰਮ ਤੇ ਪ੍ਰਗਿਆਨ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦੇਣਗੇ। ਇਸਰੋ ਮੁਤਾਬਿਕ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਵਿਕਰਮ ਤੇ ਪ੍ਰਗਿਆਨ ਹਨ੍ਹੇਰੇ ’ਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਕ੍ਰਿਆਸ਼ੀਲ ਹੋ ਸ਼ਕਦਾ ਹੈ।
• ਚੰਦਰਮਾ ’ਤੇ ਰਾਤ ਭਾਵ ਲੂਨਰ ਨਾਈਟ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿਕਰਮ ਅਤੇ ਪ੍ਰਗਿਆਨ ਦੇ ਲੈਂਡਰ ਦੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹਿ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਬੇਹੱਦ ਘੱਟ ਹੈ। ਲੈਂਡਰ ’ਚ ਲੱਗੀਆਂ ਬੈਟਰੀਆਂ ’ਚ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਹਨ੍ਹੇਰੇ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਸਮਰੱਥਾ ਐਨੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਮਾਈਨਸ 238 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਦੇ ਕਰੀਬ ਤਾਪਮਾਨ ’ਚ ਲੈੀਡਰ ਨੂੰ ਫੰਕਸ਼ਨਲ ਰੱਖ ਸਕੇ।
• ਚੰਦਰਯਾਨ-3 ਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀ ਐੱਮ ਸ੍ਰੀਕਾਂਤ ਮੁਤਾਬਿਕ ਵਿਕਰਮ ਅਤੇ ਪ੍ਰਗਿਆਨ ਦੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਚੰਦ ’ਤੇ ਰਾਤ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਲੈਂਡਰ ਤੇ ਰੋਵਰ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਉਮੀਦ ਵਧ ਗਈ ਹੈ।

ਲੂਨਰ ਨਾਈਟ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੀ ਦੁਬਾਰਾ ਲੈਂਡਰ ਕੰਮ ਕਰਨਗੇ?

ਇਸਰੋ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਲੂਨਰ ਨਾਈਟ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਠੰਢ ’ਚ ਲੈਂਡਰ ਦੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਸਿਸਟਮ ਖ਼ਰਾਬ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਤਾਂ ਦਿਨ ਚੜ੍ਹਦਿਆਂ ਹੀ ਦੁਬਾਰਾ ਲੈਂਡਰ ਨੂੰ ਐਕਟਿਵ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹੋਵੇਗੀ। ਵੱਡੇ ਸੌਰ ਪੈਨਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲੈਂਡਰ ਦਾ ਲੂਨਰ ਨਾਈਟ ਸਮੇਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹਿਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੈਂਡਰ ਨੂੰ ਲੂਨਰ ਨਾਈਟ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜੇਕਰ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਉਸਹਿੱਸੇ ’ਚ ਭੇਜਿਆ ਜਾਵੇ ਜਿੱਥੇ ਥੋੜ੍ਹੀਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸ਼ਾਨੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਲੈਂਡਰ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ : ਮਹਾਂਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਜਲਗਾਂਵ ’ਚ ਤਿੰਨ ਕਤਲ, ਦੋ ਜਖ਼ਮੀ

ਰੋਵਰ ਦੀ ਬੈਟਰੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਾਰਜ ਹੈ। ਰੋਵਰ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀ ਦਿਸ਼ਾ ’ਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਚੰਦ ’ਤੇ ਅਗਲਾ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹੇਗਾ ਤਾਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਸੌਰ ਪੈਨਲਾਂ ’ਤੇ ਪਵੇ। ਇਸ ਦੇ ਰਿਸੀਵਰ ਨੂੰ ਵੀ ਚਾਲੂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ 22 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਇਹ ਫਿਰ ਤੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੇਗਾ।

ਕੀ ਚੰਦਰਯਾਨ-3 ਦੇ ਲੈਂਡਰ ਰੋਵਰ ਧਰਤੀ ’ਤੇ ਵਾਪਸ ਆਉਣਗੇ?

• ਨਹੀਂ, ਇਸਰੋ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਕਰਮ ਤੇ ਪ੍ਰਗਿਆਨ ਧਰਤੀ ’ਤੇ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਆਉਣਗੇ। ਚੰਦਰਯਾਨ-3 ਦੇ ਲੈਂਡਰ ਤੇ ਰੋਵਰ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਸਤਹਿ ’ਤੇ ਹੀ ਰਹਿਣਗੇ। ਜਕੇਰ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਲੈਂਡਰ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦੇਣ ਤਾਂ ਦੋਬਾਰਾ ਇਸ ਦੇ ਰਿਵਾਈਲ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਇਸਰੋ ਦੇ ਕੋਲ ਕੋਈ ਪਲਾਨ ਬੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।
• ਹਾਲਾਂਕਿ ਵਿਕਰਮ ਤੇ ਪ੍ਰਗਿਆਨ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਬੰਦ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁਲਾੜ ਦਾ ਕਬਾੜ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਅਜਿਹਾ ਇਸ ਲਈ ਕਿਉਂਕਿ ਦੋਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਵੀ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਸਤਹਿ ’ਤੇ ਹੀ ਰਹਿਣਗੇ। ਪੁਲਾੜ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਮਾਹਿਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਗਿਾਨ ਤੇ ਵਿਕਰਮ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਧਰਤੀ ਦੀ ਕਲਾਸ ’ਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁਲਾੜ ਦਾ ਮਲਬਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Chandrayaan 3 ਮਿਸ਼ਨ ਚੰਦ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਖਬਰ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸਰੋ ਨੇ ਹੁਣੇ ਹੀ ਟਵੀਟ ਕਰਕੇ ਇਹ ਤਸਵੀਰਾਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਇਸਰੋ ਨੇ ਟਵੀਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਰੋਵਰ ਪ੍ਰਗਿਆਨ ਨੇ ਅੱਜ ਸਵੇਰੇ ਵਿਕਰਮ ਲੈਂਡਰ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਕਲਿੱਕ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਤਸਵੀਰਾਂ ਪ੍ਰਗਿਆਨ ‘ਚ ਲੱਗੇ ਰੋਵਰ ਕੈਮਰੇ ਤੋਂ ਕਲਿੱਕ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸਰੋ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਰੋਵਰ ਨੇ ਦੱਖਣੀ ਧਰੁਵ ‘ਤੇ ਚੰਦ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ‘ਤੇ ਆਕਸੀਜਨ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸ ਦੇਈਏ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਦੀ ਖੋਜ ਹੋਵੇਗੀ, ਚੰਦਰਮਾ ‘ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਵੇਗਾ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸ ਦੇਈਏ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਦੀ ਖੋਜ ਹੋਵੇਗੀ, ਚੰਦਰਮਾ ‘ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਵੇਗਾ। ਜੇਕਰ ਅਜਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਇੱਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਕਦਮ ਹੋਵੇਗਾ।

ਚੰਦਰਯਾਨ-3: ਪਹਿਲੀ ਚੁਣੌਤੀ ’ਚ ਖਰਾ ਉਤਰਿਆ

ਇਸਰੋ ਦੁਆਰਾ ਭੇਜੇ ਗਏ ਚੰਦਰਯਾਨ-3 ਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਰੋਵਰ ਪ੍ਰਗਿਆਨ ਨੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਧਰੁਵ ‘ਤੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਚੁਣੌਤੀ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਇਸਰੋ ਮੁਤਾਬਕ ਐਤਵਾਰ (27 ਅਗਸਤ) ਨੂੰ ਰੋਵਰ ਪ੍ਰਗਿਆਨ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਟੋਏ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਰ ਖ਼ਤਰੇ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਭਾਂਪਦਿਆਂ ਇਹ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਵਾਪਸ ਪਰਤ ਆਇਆ। ਇਸਰੋ ਨੇ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਰੋਵਰ ਪ੍ਰਗਿਆਨ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਹੋਰ ਝਲਕੀਆਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ।

https://twitter.com/isro/status/1696792992718442558?ref_src=twsrc%5Etfw%7Ctwcamp%5Etweetembed%7Ctwterm%5E1696792992718442558%7Ctwgr%5E98f4aa7d1799a2590c9e36735007b9036d6d4d27%7Ctwcon%5Es1_c10&ref_url=https%3A%2F%2Fwww.sachkahoon.com%2Fchandrayaan-3-rover-just-sent-a-surprising-photo-it-created-a-stir-in-the-world-isro-was-shocked%2F

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ : ਬੰਬ ਦੀ ਧਮਕੀ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚਿੜੀਆਘਰ ਨੂੰ ਖਾਲੀ ਕਰਵਾਇਆ

ਇਸਰੋ ਨੇ ਹੁਣ ਟਵਿੱਟਰ ‘ਤੇ ਫੋਟੋ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਹੈ, ‘ਚੰਦਰਯਾਨ-3 ਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਰੋਵਰ ਪ੍ਰਗਿਆਨ 27 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਥਾਨ ਤੋਂ 3 ਮੀਟਰ ਅੱਗੇ 4 ਮੀਟਰ ਵਿਆਸ ਵਾਲੇ ਟੋਏ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸਰੋ ਵੱਲੋਂ ਰੋਵਰ ਨੂੰ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਕਮਾਨ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਹ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਵੇਂ ਰਸਤੇ ‘ਤੇ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ, ਇਸਰੋ ਨੇ ਚੰਦਰਯਾਨ-3 ਦੇ ਵਿਕਰਮ ਲੈਂਡਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਚੇਸਟ ਪੇਲੋਡ ਦੇ ਚੰਦ ਦੀ ਸਤਹ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਦੇ ਬਦਲਾਅ ਦਾ ਗ੍ਰਾਫ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਸੀ ਇਸਰੋ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਗ੍ਰਾਫ ਵਿੱਚ, ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ -10 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਤੋਂ 50 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸਰੋ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪੇਲੋਡ ਨੂੰ ਤਾਪਮਾਨ ਦੀ ਜਾਂਚ ਨਾਲ ਫਿੱਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਸਤ੍ਹਾ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ 10 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੈ। ਇਸ ’ਚ 10 ਤਾਪਮਾਨ ਸੈਂਸਰ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ।

Chandrayaan 3 : ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਧਰੂਵ ’ਤੇ ਚੰਦਰਯਾਨ-3 ਦੀ ਸਫ਼ਲ ਲੈਂਡਿੰਗ ਕਰ ਕੇ ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਾੜ ਏਜੰਸੀ ਇਸਰੋ ਨੇ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਇਤਿਹਾਸ ਰਚ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਪੂਰਾ ਦੇਸ਼ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। 23 ਅਗਸਤ ਬੁੱਧਵਾਰ ਦੀ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਚੰਦਰਯਾਨ-3 ਦੀ ਚੰਦਰਮਾ ’ਤੇ ਸਾਫ਼ਟ ਲੈਂਡਿੰਗ ਕਰਵਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਵਿਕਰਮ ਲੈੀਡਰ ਤੇ ਰੋਵਰ ਪ੍ਰਗਿਆਨ (Pragyan Rover) ਆਪਣੇ ਕੰਮ ’ਤੇ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ।

ਦੱਸ ਦਈਏ ਕਿ ਇਸਰੋ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 14 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਮਿਸ਼ਨ ’ਤੇ ਭੇਜਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਅਜਿਹੇ ’ਚ ਇਹ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ 14 ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਲੈਂਡਰ ਤੇ ਰੋਵਰ ਦਾ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ, ਕੀ ਇਹ 14 ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਧਰਤੀ ’ਤੇ ਆ ਜਾਣਗੇ ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਜਵਾਬ ਹੈ ਨਹੀਂ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਕਨੈਕਸ਼ਨ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਹੈ, ਚੰਦਰਮਾ ’ਤੇ ਇੱਕ ਦਿਨ ਧਰਤੀ ਦੇ 14 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਭਾਵ 14 ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਦੱਸ ਦਈਏ ਕਿ ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਚੰਦਰਯਾਨ-3 ਦੀ ਸਾਫ਼ਟ ਲੈਂਡਿੰਗ ਕਰਵਾਈ ਗਈ ਸੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਚੰਦਰਮਾ ’ਤੇ ਦਿਨ ਸੀ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਇਸਰੋ ਦੀ ਪਲਾਨਿੰਗ ਸੀ ਕਿ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਜਿਸ ਹਿੱਸੇ ’ਤੇ ਚੰਦਰਯਾਨ-3 ਦੇ ਲੈਂਡਰ ਤੇ ਰੋਵਰ ਉੱਤਰ ਰਹੇ ਹਨ ਉਸ ਜਗ੍ਹਾ ’ਤੇ ਅਗਲੇ 14-15 ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਆਉਂਦੀ ਰਹੇ। Chandrayaan 3

Chandrayaan-3 Mission:
Here are the first observations from the ChaSTE payload onboard Vikram Lander.

ChaSTE (Chandra's Surface Thermophysical Experiment) measures the temperature profile of the lunar topsoil around the pole, to understand the thermal behaviour of the moon's… pic.twitter.com/VZ1cjWHTnd

— ISRO (@isro) August 27, 2023

ਦਰਅਸਲ ਚੰਦਰਯਾਨ-3 ਦੇ ਲੈਂਡਰ ਤੇ ਰੋਵਰ ’ਚ ਸੋਲਰ ਪੈਨਲ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਉਹ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਊਰਜਾ ਲੈ ਕੇ ਖੁਦ ਨੂੰ ਚਾਰਜ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੈਨਲਾਂ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਊਰਜਾ ਮਿਲ ਰਹੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਨ੍ਹਾ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਮਿਲਦੀ ਰਹੇਗੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬੈਟਰੀਆਂ ਚਾਰਜ ਹੁੰਦੀਆਂ ਰਹਿਣਗੀਆਂ ਤੇ ਉਹ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣਗੇ। 14 ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਚੰਦਰਮਾ ’ਤੇ ਹਨ੍ਹੇਰਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਊਰਜਾ ਮਿਲਣੀ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੈਟਰੀ ਚਾਰਜ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ। ਅਤੇ ਇਸ ਹਾਲਤ ’ਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦੇਣਗੇ। ਹਨ੍ਹੇਰਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਕੁਝ ਘੰਟਿਆਂ ਤੱਕ ਹੀ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਇਹ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੈਟਰੀ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਿੰਨੀ ਚਾਰਜ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ : ਡੇਰਾ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੇ ‘ਚੰਦਰਯਾਨ 3’ ਦੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਕੇਕ ਕੱਟ ਕੇ ਮਨਾਈ

ਕਿਹਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਹਨ੍ਹੇੇਰਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਫਿਰ ਕੁਝ ਦਿਨ ਸੂਰਜ ਨਿੱਕਲਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਨਗੇ ਪਰ ਇਸ ਦੀ ਉਮੀਦ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੈ। 14 ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਕੀ ਇਹ ਫਿਰ ਦੁਬਾਰਾ ਕੰਮ ਕਰਨਗੇ। ਇਸ ’ਤੇ ਇਸਰੋ ਮੁਖੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਹਨ੍ਹੇਰੇ ’ਚ ਡੁੱਬ ਜਾਵੇਗਾ। ਤਾਪਮਾਨ ਮਾਈਨਸ 180 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਤੱਕ ਡਿੱਗ ਜਾਵੇਗਾ, ਅਜਿਹੇ ’ਚ ਇਸ ਤਾਪਮਾਨ ’ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਸਟਮ ਦਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹਿਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ : ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਕੂਲਾਂ ਲਈ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਨਵੇਂ ਹੁਕਮ ਜਾਰੀ

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਤਾਪਮਾਨ ’ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਬਚੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਕਾਫ਼ੀ ਘੱਟ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇਕਰ ਇਹ ਸਿਸਟਮ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਬਣੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਦੁਬਾਰਾ ਸਰਗਰਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਹ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਸਕਣਗੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਹੋਵੇ।

ਸ੍ਰੀਹਰੀਕੋਟਾ (ਏਜੰਸੀ)। ਚੰਦਰਯਾਨ-3 ਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਰੋਵਰ ਨੇ ਚੰਦ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਧਰੁਵ ’ਤੇ ਮੌਜ਼ੂਦ ਮਿੱਟੀ ’ਤੇ ਜਾਂਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਸਰੋ ਨੇ ਟਵੀਟ ਕਰਕੇ ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ। ਇਸਰੋ ਨੇ ਕਿਹਾ, ‘ਪੁਲਾੜ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਚੰਦਰਯਾਨ-3 ਨੇ ਚੰਦ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਧਰੁਵ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ। ਸਤ੍ਹਾ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ 10 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਤੱਕ ਇਸ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਵਿੱਚ ਫਰਕ ਸੀ। (Chandrayaan 3)

ਇਸਰੋ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਹੈ ਕਿ ਦੱਖਣੀ ਧਰੁਵ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਚੰਦ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਤਾਪਮਾਨ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲਿੰਗ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਇਸ ਲਈ ਕਿਉਂਕਿ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਕਿਸੇ ਦੇਸ਼ ਨੇ ਚੰਦ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਧਰੁਵ ’ਤੇ ਸਾਫਟ ਲੈਂਡਿੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸਰੋ ਨੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਦਾ ਗ੍ਰਾਫ ਵੀ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਗ੍ਰਾਫ ਵਿੱਚ ਤਾਪਮਾਨ-10 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਤੋਂ 50 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। Chandrayaan 3

ਪੁਲਾੜ ਏਜੰਸੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਚੋਸਟੇ ਪੇਲੋਡ ਚੰਨ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਦੇ ਥਰਮਲ ਵਿਵਹਾਰ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਦੱਖਣੀ ਧਰੁਵ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਚੰਦ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ ਨੂੰ ਮਾਪਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤਾਪਮਾਨ ਟੈਸਟਰ ਹੈ, ਜੋ ਸਤ੍ਹਾ ਤੋਂ 10 ਸੈ.ਮੀ. ਡੂੰਘਾਈ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੈ। ਇਸਰੋ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ 10 ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਾਪਮਾਨ ਸੈਂਸਰ ਹਨ। ਇਹ ਗ੍ਰਾਫ਼ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਧਰੁਵ ਲਈ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਅਜਿਹੀ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ ਹੈ। ਹੋਰ ਖੋਜ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਚਾਸਟੇ ਨੂੰ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਦੀ ਵਿਕਰਮ ਸਾਰਾਭਾਈ ਸਪੇਸ ਸੈਂਟਰ ਅਤੇ ਫਿਜ਼ੀਕਲ ਰਿਸਰਚ ਲੈਬੋਰੇਟਰੀ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀ ਨੇ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਬਣਾਇਆ ਹੈ।

ਚੰਦਰਯਾਨ-3 (Chandrayaan-3) ਦੇ ਲੈਂਡਰ ਨੇ ਚੰਦ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਧਰੁਵ ’ਤੇ ਕਦਮ ਰੱਖ ਕੇ ਇਤਿਹਾਸ ਰਚ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ 20 ਮਿੰਟ ਵਿਚ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਆਖ਼ਰੀ ਜ਼ਮਾਤ ਤੋਂ 25 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ। ਲੈਂਡਰ ਨੂੰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਹੇਠਾਂ ਉਤਾਰਿਆ ਗਿਆ। 5 ਵੱਜ ਕੇ 30 ਮਿੰਟ ’ਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿਚ ਰਫ਼ ਲੈਂਡਿੰਗ ਬੇਹੱਦ ਕਾਮਯਾਬ ਰਹੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 5 ਵਜ ਕੇ 44 ਮਿੰਟ ’ਤੇ ਲੈਂਡਰ ਨੇ ਵਰਟੀਕਲ ਲੈਂਡਿੰਗ ਕੀਤੀ। ਉਦੋਂ ਉਸ ਦੀ ਚੰਦਰਮਾ ਤੋਂ ਦੂਰੀ 3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਰਹਿ ਗਈ ਸੀ।

ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਲੈਂਡਰ ਨੇ 6 ਵੱਜ ਕੇ 4 ਮਿੰਟ ’ਤੇ ਚੰਦ ’ਤੇ ਪਹਿਲਾ ਕਦਮ ਰੱਖਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਰਤ ਚੰਦ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਧਰੁਵ ’ਤੇ ਲੈਂਡਿੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਦੇਸ਼ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਚੰਦ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਯਾਨ ਉਤਾਰਨ ਵਾਲਾ ਚੌਥਾ ਦੇਸ਼ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਮਰੀਕਾ, ਸੁਵੀਅਤ ਸੰਘ ਅਤੇ ਚੀਨ ਦੀ ਹੀ ਇਹ ਕਾਮਯਾਬੀ ਮਿਲੀ ਹੈ। ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਉਹ ਪਲ ਆ ਹੀ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਸਾਡੇ ਚੰਦਰਯਾਨ-3 ਨੇ ਚੰਦ ਦੇ ਸਾਊਥ ਪੋਲ ’ਤੇ ਸਫ਼ਲ ਲੈਂਡਿੰਗ ਕਰਕੇ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਕੀਰਤੀਮਾਨ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। (Chandrayaan-3)

ਇਸ ਸ਼ੁੱਭ ਲੈਂਡਿੰਗ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਦੇਸ਼ ਉਤਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਊਰਜਾ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਮਾਣ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮੌਕਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਇਸ ਸਫ਼ਲਤਾ ਲਈ ਇਸਰੋ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ, ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀ ਅਣਥੱਕ ਮਿਹਨਤ ਨੂੰ ਕੋਟਿ-ਕੋਟਿ ਸਲਾਮ ਅਤੇ ਵਧਾਈ। ਹੁਣ ਤੋਂ ਚੰਦ ਤੇ ਵੀ ਅਸ਼ੋਕ ਸਤੰਭ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਛਾਪ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।

ਕੁਦਰਤੀ ਤੱਤਾਂ, ਮਿੱਟੀ, ਪਾਣੀ ਆਦਿ ’ਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪ੍ਰਯੋਗ

ਚੰਦਰਯਾਨ-3 ਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਉਦੇਸ਼: ਇਸਰੋ ਨੇ ਚੰਦਰਯਾਨ-3 ਮਿਸ਼ਨ ਲਈ ਤਿੰਨ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਪਹਿਲਾ, ਲੈਂਡਰ ਦੀ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ’ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅਤੇ ਸਾਫ਼ਟ ਲੈਂਡਿੰਗ ਕਰਾਉਣਾ। ਦੂਜਾ, ਚੰਦਰਮਾ ’ਤੇ ਰੋਵਰ ਦੇ ਤੁਰਨ-ਫਿਰਨ ਦੀਆਂ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਦੀ ਦੇਖ-ਰੇਖ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਤੀਜਾ, ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਮਝਣ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨ ਨੂੰ ਅਭਿਆਸ ਵਿਚ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ’ਤੇ ਉਪਲੱਬਧ ਰਸਾਇਣਿਕ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਤੱਤਾਂ, ਮਿੱਟੀ, ਪਾਣੀ ਆਦਿ ’ਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਨਾ। ਇਸ ਪੂਰੀ ਯਾਤਰਾ ਵਿਚ ਚੰਦਰਯਾਨ-3 ਨੇ ਆਪਣੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਉਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਬਾਖੂਬੀ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਅੱਗੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਇਦ ਚੰਦਰਯਾਨ-3 ਤੋਂ ਸਾਨੂੰ ਅਜਿਹੀਆਂ ਅਨੇਕਾਂ ਜਾਣਕਾਰੀਆਂ ਮਿਲ ਸਕਦੀਆਂ ਹੈ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਹਾਲੇ ਸੋਚ ਸਕਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ।

ਕਿਵੇਂ ਕੀਤਾ ਸਫ਼ਰ | Chandrayaan-3

ਚੰਦਰਯਾਨ-3 ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਸੌਖੀ ਨਹੀਂ ਸੀ: ਲਗਭਗ 615 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨਾਲ ਬਣੇ ਅਤੇ 14 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸ੍ਰੀਹਰੀਕੋਟਾ ਸਥਿਤ ਸਤੀਸ਼ ਧਵਨ ਪੁਲਾੜ ਕੇਂਦਰ ਤੋਂ ਯਾਤਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਚੰਦਰਯਾਨ-3 ਦੇ ਪੂਰੇ ਸਫ਼ਰ ਨੇ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਤੋਂ ਹਰੇਕ ਭਾਰਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਜੋੜੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਤੋਂ ਕਰੋੜਾਂ ਲੋਕ ਅੱਖਾਂ ਜਮਾਈ ਇਸ ਯਾਤਰਾ ਨਾਲ ਲਗਾਤਾਰ ਜੁੜੇ ਰਹੇ। ਇਸਰੋ ਨੇ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਦੂਰ ਕਈ ਵਾਰ ਚੰਦਰਯਾਨ-3 ਦੀਆਂ ਜ਼ਮਾਤਾਂ ਬਦਲੀਆਂ ਸਨ। ਧਰਤੀ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਮਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਿਕਰਮਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਇੱਕ ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਸਾਲਿੰਗਸ਼ਾਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਧਰਤੀ ਦੀ ਜ਼ਮਾਤ ਤੱਡ ਕੇ ਯਾਨ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਜ਼ਮਾਤ ਵੱਲ ਵਧਿਆ ਸੀ। 5 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਇਸ ਨੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਜ਼ਮਾਤ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ। 6 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਜ਼ਮਾਤ ਬਦਲੀ।

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 9, 14 ਅਤੇ 16 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਜ਼ਮਾਤਾਂ ਵਿਚ ਬਦਲਾਅ ਕਰਕੇ ਇਹ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਹੋਰ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਸਤਾਰਾਂ ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਚੰਦਰਯਾਨ-3 ਦੇ ਪ੍ਰੋਪਲਸ਼ਨ ਮਾਡਿਊਲ ਅਤੇ ਲੈਂਡਰ ਮਡਿਊਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਲੈਂਡਰ ਮਡਿਊਲ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਵੱਲ ਵਧਿਆ। 18 ਅਤੇ 19 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਦੋ ਬਾਰ ਡੀਬੂਸਟਿੰਗ (ਹੌਲੀ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ) ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੈਂਡਰ (ਵਿਕਰਮ) ਅਤੇ ਰੋਵਰ (ਪ੍ਰਗਿਆਨ) ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਲੈਂਡਰ ਮਡਿਊਲ ਚੰਦ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜਲੀ ਜਮਾਤ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਅਸੰਭਵ ਲੱਗਣ ਵਾਲੀ ਚੰਦਰਯਾਨ-3 ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਨੂੰ ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਅਸੀਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦੇ ਬਾਵਜ਼ੂਦ ਵੀ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਵਿਚ-ਵਿਚਾਲੇ ਕਈ ਵਾਰ ਦਿਲਾਂ ਦੀ ਧੜਕਣ ਤੇਜ਼ ਵੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਡਰ ਵੀ ਲੱਗਾ, ਪਰ ਅੰਤ ਭਲਾ ਤਾਂ ਸਭ ਭਲਾ।

ਸਾਊਥ ਪੋਲ ’ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਦੀ ਭਾਲ

ਸਾਊਥ ਪੋਲ ’ਤੇ ਹੋਣ ਦੇ ਮਾਇਨੇ: ਭਾਰਤ ਸਾਊਥ ਪੋਲ ’ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲਾ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਦੇਸ਼ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਾਊਥ ਪੋਲ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸਭ ਜਾਣਕਾਰੀਆਂ ਮਿਲ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਉੱਥੇ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੰਬੰਧਿਤ ਖੇਤਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਵੱਲ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਤੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇਗਾ। ਸਾਊਥ ਪੋਲ ’ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਦੀ ਭਾਲ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੋਵੇਗਾ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਜਿੰਦਗੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਮੰਗਲ ’ਤੇ ਜਾਣ ਲਈ ਚੰਦਰਮਾ ’ਤੇ ਉੱਤਰ ਕੇ ਫਿਊਲ ਲੈ ਸਕਾਂਗੇ। ਸਪੇਸ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਲਈ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਧ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਪੁਲਾੜ ਵਿਚ ਵੀ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਅੱਜ ਭਾਰਤ ਦਾ ਲੋਹਾ ਮੰਨਣ ਲੱਗੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਭਾਰਤ ਨੇ ਸਪੇਸ ਵਿਚ ਅਮਰੀਕਾ ਸਮੇਤ ਕਈ ਵੱਡੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਏਕਾਧਿਕਾਰ ਤੋੜਿਆ ਹੈ।

ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਪ੍ਰਸਾਰਨ, ਮੌਸਮ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਅਤੇ ਦੂਰਸੰਚਾਰ ਦਾ ਖੇਤਰ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਗਤੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਉਕਿ ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਉਪਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਚੱਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਸੰਚਾਰ ਉਪਗ੍ਰਹਿਆਂ ਨੂੰ ਪੁਲਾੜ ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਵੀ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਚੀਨ, ਰੂਸ, ਜਪਾਨ ਆਦਿ ਦੇਸ਼ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿਚ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਬਜ਼ਾਰ ਇੰਨੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਮੰਗ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਹਾਰੇ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ।

ਸਪੇਸ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਮੱਦਦ | Chandrayaan-3

ਅਜਿਹੇ ਵਿਚ ਚੰਦਰਯਾਨ-3 ਦੀ ਘੱਟ ਬਜਟ ਵਿਚ ਸਫ਼ਲ ਲੈਂਡਿੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਭਾਰਤ ਲਈ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਧ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਚੰਦ ਅਤੇ ਮੰਗਲ ਅਭਿਆਨ ਸਮੇਤ ਇਸਰੋ ਆਪਣੇ 100 ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪੁਲਾੜ ਅਭਿਆਨ ਪੂਰੇ ਕਰਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇਤਿਹਾਸ ਰਚ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਭਵਿੱਖ ਵਿਚ ਪੁਲਾੜ ਵਿਚ ਮੁਕਾਬਲਾ ਵਧੇਗਾ ਕਿਉਕਿ ਇਹ ਅਰਬਾਂ ਡਾਲਰ ਦੀ ਮਾਰਕੀਟ ਹੈ। ਕੁਝ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਤੱਕ ਫਰਾਂਸ ਦੀ ਏਰੀਅਨ ਸਪੇਸ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਮੱਦਦ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਆਪਣੇ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਛੱਡਦਾ ਸੀ ਪਰ ਹੁਣ ਉਹ ਗ੍ਰਾਹਕ ਦੀ ਬਜਾਏ ਭਾਈਵਾਲ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ।

ਜੇਕਰ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਰਤ ਪੁਲਾੜ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਸਫ਼ਲਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਤਾਂ ਉਹ ਦਿਨ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਜਦੋਂ ਸਾਡੇ ਯਾਨ ਪੁਲਾੜ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਚੰਦ, ਮੰਗਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੀ ਸੈਰ ਕਰਵਾ ਸਕਣਗੇ। ਇਸ ਨੇ ਮੂਨ ਮਿਸ਼ਨ, ਮੰਗਲ ਅਭਿਆਨ, ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਸਪੇਸ ਸ਼ਟ ਦੀ ਕਾਮਯਾਬੀ ਅਤੇ ਹੁਣ ਚੰਦਰਯਾਨ-3 ਦੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸਰੋ ਲਈ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦੇ ਨਵੇਂ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਖੁੱਲ੍ਹ ਜਾਣਗੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਰੂਪ ਨਾਲ ਸਪੇਸ ਵਿਚ ਹੋਂਦ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਧ ਜਾਵੇਗੀ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ : ਠੇਕੇਦਾਰ ਖਿਲਾਫ ਐਫ.ਆਈ.ਆਰ. ਦਰਜ, ਮੈਜਿਸਟ੍ਰੇਟ ਜਾਂਚ ਲਈ ਡੀਸੀ ਵੱਲੋਂ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਗਠਨ

ਜਿਸ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਸੀ, ਜਿਸ ਲਈ ਕਰੋੜਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਦਿਲ ਬੇਕਰਾਰ ਸੀ, ਉਹ ਪਲ ਅਸੀਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਹੁਣ ਉਸ ਦੇ ਗਵਾਹ ਵੀ ਬਣ ਗਏ ਹਾਂ। ਇਹ ਤਜ਼ਰਬਾ ਅਤੇ ਸਫ਼ਲਤਾ 140 ਕਰੋੜ ਭਾਰਤੀਆਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਸੁਨਹਿਰੀ ਪਲ ਰਹੇਗਾ। ਸੱਚ ਵਿਚ ਚੰਦਰਯਾਨ-3 ਦੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਨੇ 2047 ਦੇ ਅੰਮਿ੍ਰਤਕਾਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਬਹੁਤ ਬਿਹਤਰੀਨ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਣ ਹਰੇਕ ਭਾਰਤੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਕਈ ਗੁਣਾ ਵਧ ਗਿਆ ਹੈ, ਕਿ ਭਾਰਤ ਹੁਣ ਕਿਸੇ ਵੀ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਰੁਕਣ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਹੁਣ ਸਾਰਿਆਂ ਦੇ ਦਿਲ ਦੀ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਹੀ ਧੁਨ ਹੈ ‘‘ਜੈ ਭਾਰਤ, ਜੈ-ਜੈ ਭਾਰਤ’’। ਇੱਕ ਵਾਰ ਮੁੜ ਇਸਰੋ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ, ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀ ਅਣਥੱਕ ਮਿਹਨਤ ਨੂੰ ਸਲਾਮ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਵਧਾਈ, ਕਿਉਕਿ ਚੰਦ ਤੋਂ ਮੈਂ ਭਾਰਤ ਬੋਲ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।

ਡਾ. ਪਵਨ ਸਿੰਘ
(ਇਹ ਲੇਖਕ ਦੇ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਹਨ)

ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ (ਏਜੰਸੀ)। ਚੰਨ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ’ਤੇ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਚੰਦਰਯਾਨ-3 (Chandrayaan-3) ਦੀ ਲੈਂਡਿੰਗ ਸਬੰਧੀ ਭਾਰਤੀ ਅਮਰੀਕੀ ਪੁਲਾੜ ਯਾਤਰੀ ਸੁਨੀਤਾ ਵਿਲੀਅਮਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਉਤਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਉਮੀਦ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਿਆਂ ਇਸ ਨੂੰ ਰੋਮਾਂਚਕ ਸਮਾਂ ਦੱਸਿਆ। ਪੁਲਾੜ ਅਭਿਆਨਾਂ ’ਚ ਆਪਣੇ ਸ਼ਲਾਘਾਯੋਗ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਵਿਲੀਅਮਸ ਨੇ ਪ੍ਰਗਿਆਨ ਰੋਵਰ ਦੇ ਚੰਨ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਧਰੁਵੀ ਖੇਤਰ ’ਚ ਖੋਜ ਕਾਰਜ ਸਬੰਧੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੁਲਾੜ ’ਚ ਖੋਜ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇਣ ’ਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਦੀ ਵੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ। ਨੈਸ਼ਨਲ ਜਿਓਗਰਾਫਿਕ ਇੰਡੀਆ ਵੱਲੋਂ ਸਾਂਝੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇੱਕ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ, ਵਿਲੀਅਮਸ ਨੇ ਚੰਨ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਦੀ ਖੋਜ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ’ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਨਾ ਸਿਰਫ ਇਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ, ਸਗੋਂ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਜੀਵਨ ਦੀ ਖੋਜ ਲਈ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਵਿਲੀਅਮਜ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ, ‘ਚੰਨ ’ਤੇ ਲੈਂਡਿੰਗ ਸਾਨੂੰ ਅਨਮੋਲ ਸਮਝ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇਗੀ। ਮੈਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹਾਂ ਕਿ ਭਾਰਤ ਪੁਲਾੜ ਖੋਜ ਅਤੇ ਚੰਨ ’ਤੇ ਟਿਕਾਊ ਜੀਵਨ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਹੈ। ਇਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਬਹੁਤ ਰੋਮਾਂਚਕ ਸਮਾਂ ਹੈ।’ ਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਬਾਰੇ ਆਪਣੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਵਿਲੀਅਮਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਕਦਮ ਚੰਨ ਦੀ ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਬਾਰੇ ਸਾਡੀ ਸਮਝ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਧਾਏਗਾ।

ਦੱਖਣੀ ਧਰੁਵ ਚੰਦਰਯਾਨ-3 ਦਾ ਮਿਸ਼ਨ | Chandrayaan-3

ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਚੰਦਰਯਾਨ-3 ਨੂੰ ਚੰਨ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ’ਤੇ ਉਤਾਰਨ ਬਾਰੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਨੇ ਉਤਸੁਕਤਾ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਮਾਹਿਰ ਡਾ. ਵੀਟੀ ਵੈਂਕਟੇਸ਼ਵਰਨ ਨੇ ਚੰਨ ਦੀ ਰਹੱਸਮਈ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਕੁਝ ਪਹਿਲੂਆਂ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਅਧੀਨ ਇੱਕ ਸੰਗਠਨ ‘ਵਿਗਿਆਨ ਪ੍ਰਸਾਰ’ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਜੋਤਿਸ਼ ਵਿਗਿਆਨ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦੀ ਮਾਸ ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਡਾ. ਵੀਟੀ ਵੈਂਕਟੇਸ਼ਵਰਨ ਨੇ ਚੰਨ ਦੇ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਵਿਕਾਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੁਆਲਾਂ ਦੇ ਜੁਆਬ ਦਿੱਤੇ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਧਰੁਵ, ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਬਰਫ਼ ਦੀ ਹੋਂਦ ਸਬੰਧੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਅਭਿਲਾਸ਼ੀ ਚੰਨ ਖੋਜ ਯੋਜਨਾ ਬਾਰੇ ਵੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ ; ਪੰਜਾਬ ਭਰ ‘ਚ ਇਸ ਦਿਨ ਤੱਕ ਛੁੱਟੀ ਦਾ ਐਲਾਨ

ਚੇਨਈ (ਏਜੰਸੀ)। ਚੰਦਰਮਾ ’ਤੇ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਨਿਕਲੇ ਚੰਦਰਯਾਨ-3 (Chandrayaan-3) ਨੇ ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਿਸਨ ਦਾ ਇਕ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੀਲ ਪੱਥਰ ਪਾਰ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਵਿਕਰਮ ਲੈਂਡਰ ਮਾਡਿਊਲ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਪ੍ਰੋਪਲਸਨ ਮਾਡਿਊਲ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਅੱਗੇ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।

ਇੰਡੀਅਨ ਸਪੇਸ ਰਿਸਰਚ ਆਰਗੇਨਾਈਜੇਸਨ (ਇਸਰੋ) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਹੁਣ ਲੈਂਡਰ ਰੋਵਰ ਦੇ ਨਾਲ ਇਕੱਲੇ ਯਾਤਰਾ ਕਰੇਗਾ ਅਤੇ 23 ਅਗਸਤ ਦੀ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਧਰੁਵ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ’ਤੇ ਉਤਰੇਗਾ। ਇਸ ਦੇ ਲਈ ਸਾਰੇ ਅਭਿਆਸ ਮੁਕੰਮਲ ਕਰ ਲਏ ਗਏ ਹਨ। ਇਸਰੋ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਪੜਾਅ ਦੇ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਚੰਦਰਯਾਨ-3 (Chandrayaan-3) ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਿਸਟਮ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।

ਚੰਦਰਯਾਨ 3 (Chandrayaan-3) ਨੂੰ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸ੍ਰੀਹਰੀਕੋਟਾ ਸਥਿੱਤ ਸਤੀਸ਼ ਧਵਨ ਸਪੇਸ ਸੈਂਟਰ ਤੋਂ 14 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ’ਤੇ ਉਤਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰੋਵਰ ਲੈਂਡਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲੇਗਾ ਅਤੇ ਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰੇਗਾ। ਇਸ ਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਇਹ ਉਪਲੱਬਧੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਚੌਥਾ ਦੇਸ਼ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਸਿਰਫ਼ ਅਮਰੀਕਾ, ਰੂਸ ਅਤੇ ਚੀਨ ਨੇ ਹੀ ਇਹ ਉਪਲੱਬਧੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਚੰਦਰਯਾਨ 3 ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਤਿੰਨ ਹਫਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘ ਕੇ ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਚੱਕਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਕੇ ਇਸ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਦਮ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ : ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਚੰਦ ਇੰਸਾਂ ਨੇ ਖੱਟਿਆ ਸਰੀਰਦਾਨੀ ਹੋਣ ਦਾ ਮਾਣ