ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਸੋਨੀ ਚਿੜੀ ਆਪਣੇ ਮਾਂ-ਪਿਓ ਨਾਲ ਇੱਕ ਦਰੱਖਤ ’ਤੇ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਹਾਲੇ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਮਾਂ-ਪਿਓ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਮਾਂ-ਪਿਓ ਉਸ ਲਈ ਭੋਜਨ-ਪਾਣੀ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸੋਨੀ ਚਿੜੀ ਵੱਡੀ ਹੋ ਗਈ ਤੇ ਉੱਡਣ ਵੀ ਲੱਗੀ। ਉਹ ਖਾ-ਪੀ ਕੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਉੱਡ ਕੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸਹੇਲੀਆਂ ਦੇ ਘਰ ਪਹੁੰਜ ਜਾਂਦੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉੱਥੇ ਖੂਬ ਗੱਪਾਂ ਮਾਰਦੀ ਅਤੇ ਟੀ. ਵੀ. ’ਤੇ ਫਿਲਮਾਂ ਵੇਖਦੀ।

ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਦਿਨ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, ‘ਬੇਟੀ ਹੁਣ ਤੂੰ ਵੱਡੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਵੀ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਹੁਣ ਭੋਜਨ-ਪਾਣੀ ਲਈ ਚੱਲਿਆ ਕਰ।’
‘ਮਾਂ! ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਭੋਜਨ-ਪਾਣੀ ਲੈ ਹੀ ਆਉਂਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂਗੀ ਜਾ ਕੇ?’ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ। ਮਾਂ ਨੇ ਸਮਝਾਇਆ, ‘ਬੇਟੀ, ਤੂੰ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਚੱਲੇਂਗੀ, ਤਾਂ ਹੀ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗੇਗਾ ਕਿ ਅਸੀਂ ਭੋਜਨ-ਪਾਣੀ ਲਈ ਕਿੱਥੇ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ? ਸਾਨੂੰ ਕਿੰਨੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਭੋਜਨ-ਪਾਣੀ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਮ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।’

Read Also : ਇੱਕ ਬਾਲ ਕਹਾਣੀ: ਧੋਖੇਬਾਜੀ ਵਾਲੀ ਸੋਚ ਦਾ ਅੰਤ ਖਤਰਨਾਕ ਹੁੰਦੈ

‘ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਭੋਜਨ ਲਈ ਮਿਹਨਤ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ ਮਾਂ।’ ਸੋਨੀ ਨੇ ਨਖਰੇ ਵਿਖਾਉਂਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, ‘ਮੈਂ ਤਾਂ ਬੱਸ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਟੀ. ਵੀ. ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ।’
‘ਟੀ.ਵੀ. ਵੇਖਣ ਨਾਲ ਤੇਰਾ ਜੀਵਨ ਨਹੀਂ ਚੱਲੇਗਾ ਬੇਟੀ।’ ਮਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਸਮਝਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ‘ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੂੰ ਆਲਸੀ ਬਣ ਜਾਵੇਂਗੀ, ਤੈਨੂੰ ਢਿੱਡ ਭਰਨ ਲਈ ਦੂਜਿਆਂ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਰਹਿਣਾ ਪਵੇਗਾ।’ 

‘ਦੂਜਿਆਂ ’ਤੇ ਕਿਉਂ ਨਿਰਭਰ ਰਹਿਣਾ ਪਵੇਗਾ?’ ਉਸ ਨੇ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, ‘ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਕਿਤੇ ਚਲੇ ਜਾਓਗੇ?’
‘ਬੇਟੀ, ਇਸ ਦੁਨੀਆਂ ’ਚ ਬੁੱਢੇ ਹੋਣ ’ਤੇ ਇੱਕ ਨਾ ਇੱਕ ਦਿਨ ਸਭ ਨੂੰ ਜਾਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਸੋਚ, ਉਦੋਂ ਤੇਰਾ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ?’
‘ਓ ਮਾਂ! ਤੂੰ ਵੀ ਕਿਹੋ-ਜਿਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੀ ਹੈਂ।’ ਇੰਨਾ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨਾਲ ਚਿੰਬੜ ਗਈ।

‘ਮਾਂ-ਪਿਓ ਦੇ ਸਮਝਾਉਣ ’ਤੇ ਵੀ ਸੋੋਨੀ ਨੇ ਕਦੇ ਮਿਹਨਤ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਲਈ ਭੋਜਨ-ਪਾਣੀ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਉਹ ਆਲਸੀ ਹੋ ਗਈ। ਇਸ ਦਰਮਿਆਨ ਉਸਦੇ ਮਾਂ-ਪਿਓ ਚੱਲ ਵੱਸੇ। ਉਸਦੇ ਮਾਂ-ਪਿਓ ਨੇ ਘਰ ’ਚ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਅਨਾਜ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ ਰੱਖਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਅਨਾਜ ਖਾ ਕੇ ਕੁਝ ਦਿਨ ਉਹ ਆਪਣਾ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਰਦੀ ਰਹੀ। ਆਖਰ ਅਨਾਜ ਵੀ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਿਆ।
ਇੱਕ ਦਿਨ ਉਹ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਬੇੇਹਾਲ ਸੀ ਪਰ ਭੋਜਨ-ਪਾਣੀ ਲਈ ਕਿਤੇ ਜਾਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਸੋਚਦੀ ਸੀ ਕਿ ਕੋਈ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਦਾ ਮਿਲ ਜਾਵੇਗਾ ਤਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਕੁਝ ਮੰਗ ਲਵਾਂਗੀ।

ਉਦੋਂ ਉੱਧਰੋਂ ਚੰਪੂ ਚੂਹਾ ਲੰਘਿਆ। ਉਸਦੇ ਸਿਰ ’ਤੇ ਇੱਕ ਪੰਡ ਸੀ। ਪੰਡ ਵੇਖ ਕੇ ਸੋਨੀ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, ਕਿਤੇ ਉਸ ਪੰਡ ’ਚ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦਾ ਸਾਮਾਨ ਤਾਂ ਨਹੀਂ? ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਚੰਪੂ ਨੂੰ ਆਵਾਜ਼ ਮਾਰੀ, ‘ਓ ਵੀਰੇ! ਸੁਣੀਂ-ਸੁਣੀਂ, ਜ਼ਰਾ ਰੁਕੀਂ।’
ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ ਚੰਪੂ ਰੁਕ ਗਿਆ। ਸੋਨੀ ਦਰੱਖਤ ਤੋਂ ਉੱਤਰ ਕੇ ਹੇਠਾਂ ਆਈ ਅਤੇ ਪੁੱਛਿਆ, ‘ਤੇਰੀ ਇਸ ਪੰਡ ਵਿਚ ਕੀ ਹੈ?’
‘ਇਸ ਵਿਚ ਅਨਾਜ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰ ਲਿਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਵੇਚਣ।’ ਚੰਪੂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ।
‘ਕੀ ਤੂੰ ਅਨਾਜ ਮੈਨੂੰ ਦੇ ਦੇਵੇਂਗਾ?’
‘ਹਾਂ-ਹਾਂ, ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਦੇਵਾਂਗਾ।’ ਚੰਪੂ ਬੋਲਿਆ, ‘ਪੈਸੇ ਦੇਵੇਂਗੀ ਤਾਂ ਜ਼ਰੂਰ ਦੇਵਾਂਗਾ।’ ਉਸ ਕੋਲ ਪੈਸੇ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਫਿਰ ਵੀ ਪੁੱਛਿਆ, ‘ਕਿੰਨੇ ਪੈਸੇ ਲਓਗੇ?’
‘ਪੰਜ ਰੁਪਏ ਲਵਾਂਗਾ।’
‘ਪੰਜ ਰੁਪਏ..!’ ਉਹ ਕੁਝ ਸੋਚ ਕੇ ਬੋਲੀ, ‘ਪੰਜ ਰੁਪਏ ਇਸ ਸਮੇਂ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਤੂੰ ਹਾਲੇ ਅਨਾਜ ਦੇ-ਦੇ। ਰੁਪਏ ਮੈਂ ਕੱਲ੍ਹ ਦੇ ਦੇਵਾਂਗੀ।’
‘ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਉਧਾਰ ਨਹੀਂ ਦੇਵਾਂਗਾ।’

‘ਵੇਖ, ਮੇਰੇ ’ਤੇ ਦਇਆ ਕਰ।’ ਉਸ ਨੇ ਗਿੜਗਿੜਾ ਕੇ ਕਿਹਾ, ‘ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਭੁੱਖੀ ਹਾਂ।’
ਚੰਪੂ ਨੇ ਕੁਝ ਸੋਚ ਕੇ ਕਿਹਾ, ‘ਜੇਕਰ ਤੂੰ ਭੁੱਖੀ ਹੈਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਸ ’ਚੋਂ ਇੱਕ ਮੁੱਠੀ ਅਨਾਜ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹਾਂ ਪਰ ਬਦਲੇ ’ਚ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਖੰਭਾਂ ’ਚੋਂ ਇੱਕ ਖੰਭ ਮੈਨੂੰ ਦੇਣਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਜੇਕਰ ਮਨਜ਼ੂਰ ਹੈ ਤਾਂ ਬੋਲ।’
ਸੋਨੀ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, ‘ਇੱਕ ਖੰਭ ਦੇਣ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਕੀ ਵਿਗੜ ਜਾਵੇਗਾ।’ ਉਸ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਇੱਕ ਖੰਭ ਚੁੰਝ ਨਾਲ ਖਿੱਚ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਬਦਲੇ ’ਚ ਚੰਪੂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮੁੱਠੀ ਅਨਾਜ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।
ਇੱਕ ਮੁੱਠੀ ਅਨਾਜ ਨਾਲ ਸੋਨੀ ਦਾ ਦੋ-ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਕੰਮ ਚੱਲ ਗਿਆ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਦਿਨ ਫਿਰ ਉਹ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਬੇਹਾਲ ਕਿਸੇ ਦੇ ਆਉਣ ਦਾ ਰਾਹ ਵੇਖ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਦੋਂ ਹੀ ਸੰਯੋਗ ਨਾਲ ਚੰਪੂ ਚੂਹਾ ਫਿਰ ਉੱਧਰੋਂ ਲੰਘਿਆ।

ਚੰਪੂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਸੋਨੀ ਨੇ ਰਾਹਤ ਦੀ ਸਾਹ ਲੈਂਦਿਆਂ ਉਸ ਨੂੰ ਆਵਾਜ਼ ਮਾਰੀ।
‘ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਅੱਜ ਤੂੰ ਫਿਰ ਭੁੱਖੀ ਹੈਂ?’
‘ਹਾਂ, ਤੂੰ ਠੀਕ ਸਮਝਿਆ।’
‘ਅਨਾਜ ਚਾਹੀਦਾ ਤਾਂ ਤੈਨੂੰ ਅੱਜ ਵੀ ਇੱਕ ਖੰਭ ਦੇਣਾ ਪਵੇਗਾ।’
ਸੋਨੀ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੋਚਿਆ, ਤੁਰੰਤ ਇੱਕ ਖੰਭ ਖਿੱਚ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।
ਕੁਝ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਫਿਰ ਉਂਜ ਹੀ ਹੋਇਆ ਤੇ ਫਿਰ ਇਹ ਸਿਲਸਿਲਾ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਚੱਲਦਾ ਰਿਹਾ। 
ਇੱਕ ਦਿਨ ਅਜਿਹਾ ਆਇਆ ਕਿ ਸੋਨੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ’ਤੇ ਇੱਕ ਵੀ ਖੰਭ ਨਾ ਬਚਿਆ। ਹੁਣ ਉਹ ਨਾ ਤਾਂ ਉੱਡ ਸਕਦੀ ਸੀ ਤੇ ਨਾ ਕਿਤੇ ਜਾ ਸਕਦੀ ਸੀ। ਖੰਭ ਨਾ ਹੋਣ ਨਾਲ ਉਹ ਬਦਸੂਰਤ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਲੱਗੀ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਹਾਲਤ ’ਤੇ ਹਰ ਸਮੇਂ ਦੁਖੀ ਰਹਿਣ ਲੱਗੀ। ਕੋਈ ਉਸ ਨਾਲ ਹਮਦਰਦੀ ਪ੍ਰਗਟਾਉਣ ਵੀ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ ਸੀ।
ਇੱਕ ਦਿਨ ਉਹ ਦਰੱਖਤ ’ਤੇ ਬੈਠੀ ਆਪਣੀ ਹਾਲਤ ’ਤੇ ਅੱਥਰੂ ਕੇਰ ਰਹੀ ਕਿ ਉਦੋਂ ਇੱਕ ਸੱਪ ਹੌਲੀ ਜਿਹੇ ਦਰੱਖਤ ’ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ।
ਸੰਯੋਗ ਨਾਲ ਉਸ ਸਮੇਂ ਉੱਥੇ ਚੰਪੂ ਚੂਹਾ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਸੱਪ ਨੂੰ ਦਰੱਖਤ ’ਤੇ ਚੜ੍ਹਦਾ ਵੇਖਿਆ ਤਾਂ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਚੀਕਿਆ, ‘ਸੋਨੀ ਬਚ, ਸੱਪ ਤੇਰੇ ਪਿੱਛੇ ਹੈ।’ ਪਰ ਉਹ ਬਚਦੀ ਕਿਵੇਂ? ਉਸਦੇ ਤਾਂ ਖੰਭ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਉਹ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਹਿਲਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਕੀ। ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਸੱਪ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦਬੋਚ ਲਿਆ।
ਚੰਪੂ ਚੂਹਾ ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋਇਆ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਆਲਸੀ ਨਾ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਅੱਜ ਬੇ-ਮੌਤ ਨਾ ਮਰਦੀ। ਆਪਣੇ ਆਲਸ ਕਾਰਨ ਹੀ ਉਸ ਦਾ ਇਹ ਨਤੀਜਾ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਚੰਪੂ ਚੂਹਾ ਆਪਣੇ ਰਸਤੇ ਚਲਾ ਗਿਆ। 

ਹੇਮੰਤ

ਨਿੰਮ ਦੇ ਪੱਤੇ | Short Story

ਇੱਕ ਮਹਾਤਮਾ ਜੁਮੈਰਾ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੂਰ ਇੱਕ ਸ਼ਾਂਤ ਇਲਾਕੇ ’ਚ ਆਪਣੇ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਨੌਕਰ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਤੇ ਪਿੰਡ ’ਚ ਕਾਫੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਨ। ਦੂਰ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ’ਚੋਂ ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਆਪਣੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦੇ ਅਤੇ ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਹੱਲ ਕਰਦੇ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਕੁਝ ਅਜਿਹਾ ਹੋਇਆ, ਦੂਰ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਦੋ ਹੱਟੇ-ਕੱਟੇ ਨੌਜਵਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਆਪਣੀ ਸਮੱਸਿਆ ਲੈ ਕੇ ਆਏ। ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਉਹ ਕਾਫੀ ਮਾਯੂਸ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਹੇ ਸਨ। ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਅੰਦਰ ਆਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ, ਅਤੇ ਮੰਜੇ ’ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਸੁਣੀ। (Short Story)

ਪਹਿਲਾ ਨੌਜਵਾਨ ਬੋਲਿਆ, ‘‘ਮਹਾਤਮਾ ਜੀ! ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਤੁਸੀਂ ਹਰ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਹੱਲ ਜਾਣਦੇ ਹੋ। ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਆਪਣੀ ਸਮੱਸਿਆ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਉਹ ਖਾਲੀ ਹੱਥ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ। ਅਸੀਂ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਕੁਝ ਅਜਿਹੀ ਹੀ ਉਮੀਦ ਲੈ ਕੇ ਆਏ ਹਾਂ।’’ ‘‘ਤੁਸੀਂ ਬੇਫਿਕਰ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦੱਸੋ।’’ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਕਿਹਾ। (Short Story)

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ : ਸਰਕਾਰੀ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀ ਹੋਈ ਬੱਲੇ! ਬੱਲੇ!, ਇਹ ਸਿਸਟਮ ਹੋਇਆ ਲਾਗੂ

ਦੂਜਾ ਨੌਜਵਾਨ ਬੋਲਿਆ, ‘‘ਮਹਾਤਮਾ ਜੀ! ਅਜਿਹਾ ਹੈ ਅਸੀਂ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ’ਚ ਨਵੇਂ ਆਏ ਹਾਂ। ਜਿੱਥੇ ਸਾਡਾ ਘਰ ਹੈ, ਉੱਥੋਂ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ’ਚ ਬਹੁਤ ਦਹਿਸ਼ਤ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਅਵਾਰਾ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦਾ ਬਸੇਰਾ ਹੈ। ਸੜਕਾਂ ’ਤੇ ਲੰਘਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਬਦਤਮੀਜ਼ੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਆਉਂਦੇ-ਜਾਂਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗਾਲ੍ਹਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਕੁਝ ਦਬੰਗ ਵਿਅਕਤੀ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀ ਕੇ ਸੜਕ ਕਿਨਾਰੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਲੰਘਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਹੱਥੋਪਾਈ ਤੱਕ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।’’

ਪਹਿਲਾ ਨੌਜਵਾਨ ਬੋਲਿਆ, ‘‘ਅਸੀਂ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਗਏ, ਭਲਾ ਅਜਿਹੇ ਸਮਾਜ ’ਚ ਕੌਣ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੇਗਾ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਦੱਸੋ?’’ ਦੋਵਾਂ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਮਹਾਤਮਾ ਜੀ ਮੰਜੇ ਤੋਂ ਉੱਠੇ ਤੇ ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਸਮੱਸਿਆ ਬਹੁਤ ਗੰਭੀਰ ਹੈ। ਕੁਟੀਆ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਤੁਰ ਗਏ। ਨੌਜਵਾਨ ਨੇ ਬਾਹਰ ਜਾ ਕੇ ਵੇਖਿਆ ਉਹ ਸ਼ਾਂਤ ਖੜੇ੍ਹ ਆਪਣੀ ਕੁਟੀਆ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵਾਲੀ ਸੜਕ ਨੂੰ ਵੇਖ ਰਹੇ ਸਨ। (Short Story)

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ : ਸਮਾਜ ਅੰਦਰ ਵਧਦੀ ਸੰਵੇਦਨਹੀਣਤਾ

ਅਗਲੇ ਹੀ ਪਲ ੳਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੋਵਾਂ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, ‘‘ਬੇਟਾ ਇੱਕ ਕੰਮ ਕਰੋਗੇ… ਮਹਾਤਮਾ ਦੂਰ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਬੋਲੇ… ਇਹ ਸੜਕ ਵੇਖੋ ਜਿੱਥੋਂ ਇਹ ਸੜਕ ਮੁੜਦੀ ਹੈ ਉੱਥੋਂ ਸਾਹਮਣੇ ਇੱਕ ਨਿੰਮ ਦੇ ਪੱਤੇ ਤੋੜ ਕੇ ਲੈ ਆਓ।’’ ‘‘ਜ਼ਰੂਰ ਮਹਾਤਮਾ ਜੀ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਕਹੋ।’’ ਕਹਿ ਕੇ ਦੋਵੇਂ ਨੌਜਵਾਨ ਤੁਰ ਪਏ।

ਪਰ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, ‘‘ਰੁਕੋ ਬੇਟਾ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸ ਦੇਵਾਂ, ਰਸਤੇ ’ਚ ਕਈ ਅਵਾਰਾ ਕੁੱਤੇ ਹਨ ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਬਣਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਖੂੰਖਾਰ ਹਨ। ਤੁਹਾਡੀ ਜਾਨ ਵੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਉਹ ਪੱਤੇ ਲਿਆ ਸਕੋਗੇ?’’ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੇ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਵੱਲ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਦੇ ਹਾਵ-ਭਾਵ ਵੇਖ ਕੇ ਮਹਾਤਮਾ ਸਮਝ ਗਏ ਕਿ ਉਹ ਡਰੇ ਹੋਏ ਤਾਂ ਸਨ, ਪਰੰਤੂ ਉੱਥੇ ਜਾਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਸਨ।

ਦੋਵੇਂ ਨੌਜਵਾਨ ਉਸ ਸੜਕ ’ਤੇ ਚੱਲ ਪਏ, ਉਹ ਸੜਕ ਤੋਂ ਲੰਘੇ। ਰਸਤੇ ’ਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਾਫੀ ਅਵਾਰਾ ਕੁੱਤੇ ਸੜਕ ਕੰਢੇ ਬੈਠੇ ਮਿਲੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਣ, ਪਰ ਇਹ ਅਸਾਨ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਉਹ ਇੱਕ ਕੁੱਤੇ ਨੇੜਿਓਂ ਲੰਘੇ, ਕੁੱਤੇ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਢਣ ਵਾਲੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਨਾਲ ਘੂਰਿਆ। ਉਹ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਦੀ, ਪਰ ਇਹ ਕਰਨਾ ਜਾਨ ਖਤਰੇ ’ਚ ਪਾਉਣ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸੀ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ : ਕਾਊਟਰ ਇੰਟੈਲੀਜੈਸ ਵੱਲੋਂ ਹੈਰੋਇਨ ਸਮੇਤ ਇਕ ਕਾਬੂ

ਕਾਫੀ ਦੇਰ ਉਡੀਕ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਦੋਂ ਉਹ ਪਰਤੇ ਉਦੋਂ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਖਾਲੀ ਸਨ ਤੇ ਉਹ ਕਾਫੀ ਡਰੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇੜੇ ਆਏ ਤੇ ਕਿਹਾ, ‘‘ਸਾਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰ ਦਿਓ!’’ ਪਹਿਲਾ ਨੌਜਵਾਨ ਬੋਲਿਆ, ‘‘ਇਹ ਰਸਤਾ ਬਹੁਤ ਖਤਰਨਾਕ ਹੈ, ਰਸਤੇ ’ਚ ਬਹੁਤ ਖੂੰਖਾਰ ਕੁੱਤੇ ਸਨ, ਅਸੀਂ ਇਹ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੇ।’’

ਦੂਜਾ ਨੌਜਵਾਨ ਬੋਲਿਆ, ‘‘ਅਸੀਂ ਦੋ-ਚਾਰ ਕੁੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਝੱਲ ਲਿਆ ਪਰ ਅਸੀਂ ਕਿਵੇਂ ਨਾ ਕਿਵੇਂ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਬਚਾ ਕੇ ਵਾਪਸ ਆਏ ਹਾਂ।’’ ਮਹਾਤਮਾ ਬਿਨਾ ਕੁਝ ਬੋਲੇ ਕੁਟੀਆ ਦੇ ਅੰਦਰ ਚਲੇ ਗਏ ਤੇ ਆਪਣੇ ਨੌਕਰ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਬਾਹਰ ਆਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨੌਕਰ ਨੂੰ ਉਹ ਪੱਤੇ ਤੋੜਨ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਨੌਕਰ ਉਸੇ ਸੜਕ ਤੋਂ ਗਿਆ। ਉਹ ਕੁੱਤਿਆਂ ਵਿਚਾਲੋਂ ਲੰਘਿਆ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਕਾਫੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਦੋਵਾਂ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੇ ਨੌਕਰ ਨੂੰ ਸੜਕ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖਿਆ ਤਾਂ ਵੇਖਿਆ ਉਸਦੇ ਦੋਵੇਂ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿੰਮ ਦੇ ਪੱਤੇ ਸਨ। ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ ਦੋਵੇਂ ਨੌਜਵਾਨ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ।

ਮਹਾਤਮਾ ਬੋਲੇ, ‘‘ਬੇਟਾ ਇਹ ਮੇਰਾ ਨੌਕਰ ਹੈ, ਇਹ ਅੰਨ੍ਹਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਵੇਖ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਪਰ ਕਿਹੜੀ ਚੀਜ਼ ਕਿੱਥੇ ਹੈ ਇਸ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਗਿਆਨ ਹੈ। ਇਹ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਮੈਨੂੰ ਨਿੰਮ ਦੇ ਪੱਤੇ ਲਿਆ ਕੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਕਿਉਂ ਇਸਨੂੰ ਅਵਾਰਾ ਕੁੱਤੇ ਨਹੀਂ ਵੱਢਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਜ਼ਰਾ ਵੀ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ। ਇਹ ਸਿਰਫ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਨਾਲ ਕੰਮ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।’’ ਮਹਾਤਮਾ ਅੱਗੇ ਬੋਲੇ, ‘‘ਜੀਵਨ ’ਚ ਇੱਕ ਗੱਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਯਾਦ ਰੱਖਣਾ, ਜਿਸ ਫਜੂਲ ਦੀ ਚੀਜ ’ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਧਿਆਨ ਦੇਵੋਗੇ ਉਹ ਚੀਜ ਤੁਹਾਨੂੰ ਓਨਾ ਹੀ ਰੜਕੇਗੀ। ਇਸ ਲਈ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣਾ ਧਿਆਨ ਆਪਣੇ ਟੀਚੇ ’ਤੇ ਰੱਖੋ।’’

ਉਹ ਜੀਵਨ ਭਰ ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ | Short Story

ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਦੋਵੇਂ ਨੌਜਵਾਨ ਮਹਾਤਮਾ ਅੱਗੇ ਨਤਮਸਤਕ ਹੋ ਗਏ। ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਿੱਖਿਆ ਮਿਲੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਜੀਵਨ ਭਰ ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਦੋਸਤੋ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਾਂਗ ਅਸੀਂ ਵੀ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ’ਚ ਕੁਝ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਅਨੁੁਭਵ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਸਾਡਾ ਜੀਵਨ ਵੀ ਖਤਰਨਾਕ ਮੋੜਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੰੁਦਾ ਹੈ। ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਹੜੇ ਮੌੜ ’ਤੇ ਮੌਤ ਸਾਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਲਵੇ। ਪਰ ਇਹ ਸਿਰਫ ਸਾਡੇ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਾਂਗ ਡਰ ਕੇ ਵਾਪਸ ਪਰਤ ਆਉਂਦੇ ਹਾਂ ਜਾਂ ਫਿਰ ਨੌਕਰ ਵਾਂਗ ਹੌਂਸਲੇ ਤੇ ਹਿੰਮਤ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਕਦਮ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਾਂ ਤੇ ਆਪਣਾ ਟੀਚਾ ਹਾਸਲ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।

…ਤੇ ਰਾਤ ਅਜੇ ਮੁੱਕੀ ਨਹੀਂ ਸੀ

‘ਗੱਲ ਸੁਣ ਸ਼ੇਰੂ ਦੇ ਪਿਓ… ਬਹੁਤ ਪੀੜ ਹੁੰਦੀ ਪਈ ਆ…!’ ਸ਼ੇਰੂ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਿੰਦਰ ਨੂੰ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਪੀੜ ਨਾਲ ਵਿਲਕਦੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਨਿੰਦਰ ਵਿਚਾਰਾ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਕਰਦਾ ਸੀ ਇਸ ਲਈ ਥਕਾਵਟ ਕਾਰਨ ਘੂਕ ਸੁੱਤਾ ਪਿਆ ਸੀ ‘ਸ਼ੇਰੂ ਦੇ ਪਿਓ! ਉੱਠ ਬਹੁਤ ਪੀੜ ਹੁੰਦੀ ਪਈ ਆ …!’ ਨਿੰਦਰ ਤ੍ਰਿਬਕ ਕੇ ਉੱਠਿਆ… ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਉਸਦੀ ਘਰਵਾਲੀ ਪੀੜ ਨਾਲ ਵਿਲਕਦੀ ਪਈ ਸੀ ‘ਹਾਂ ਦੱਸ ਪਾਲੋ…?’ ਨਿੰਦਰ ਬੋਲਿਆ ‘ਜੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪੀੜ ਹੁੰਦੀ ਆ…’ ‘ਹਾਂ ਪਾਲੋ ਤੂੰ ਘਾਬਰ ਨਾ ਮੈਂ ਕੁਝ ਕਰਦਾਂ’ ਨਿੰਦਰ ਵਿਚਾਰਾ ਨੰਗੇ ਪੈਰੀਂ ਡਾਕਟਰ ਦੇ ਘਰ ਨੂੰ ਭੱਜਿਆ ਡਾਕਟਰ ਸਾਬ!  ਡਾਕਟਰ ਸਾਬ!’ ‘ਕੌਣ ਆ?’

ਅੱਗੋਂ ਔਰਤ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਆਈ ‘ਜੀ ਮੈਂ ਨਿੰਦਰ… ਡੋਗਰ ਦਾ ਮੁੰਡਾ.. ‘ ਗ਼ਰੀਬ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਅੱਗੋਂ ਆਵਾਜ਼ ਆਈ, ‘ਹੈਨੀ ਡਾਕਟਰ ਸਾਬ… ਬਾਹਰ ਗਏ ਨੇ…’ ਨਿੰਦਰ ਫਿਰ ਭੱਜ ਕੇ ਘਰ ਆਇਆ ਤਾਂ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਪਾਲੋ ਪੀੜ ਨਾਲ ਤੜਫ ਰਹੀ ਸੀ ਫਿਰ ਉਹ ਸਰਦਾਰਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਭੱਜਿਆ… ਬੜੇ ਬੂਹੇ ਖੜਕਾਏ…ਬੜੇ ਤਰਲੇ ਕੀਤੇ… ਪਰ ਨਿੰਦਰ ਦੀ ਮੱਦਦ ਲਈ ਕੋਈ ਹੱਥ ਅੱਗੇ ਨਾ ਵਧਿਆ ਇੱਕ ਕਾਲੀ-ਬੋਲ਼ੀ ਰਾਤ ਤੇ ਦੂਜੀ ਅੰਤਾਂ ਦੀ ਠੰਢ ਨਿੰਦਰ ਵਿਚਾਰਾ ਫਿਰ ਘਰ ਵੱਲ ਭੱਜਿਆ ਪਾਲੋ ਵਿਲਕ ਰਹੀ ਸੀ,

‘ਸ਼ੇਰੂ ਦੇ ਪਿਓ ਮੈਂ ਮਰਜੂੰ… ਕੋਈ ਗੋਲੀ-ਗੱਟਾ ਈ ਦੇਦੇ!’ ‘ਪਾਲੋ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ… ਇਹ ਕਲੈਹਣੀ ਰਾਤ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮੁੱਕਦੀ… ਕੋਈ ਮੱਦਦ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਪਾਲੋ… ਕੋਈ ਮੱਦਦ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਿਹਾ…!’ ਰੋਂਦੀ, ਕਰਲਾਉਂਦੀ, ਵਿਲਕਦੀ ਪਾਲੋ… ਇਨਸਾਨੀਅਤ ਨੂੰ ਸ਼ਰਮਸਾਰ ਕਰਦੀ ਮੁੱਕ ਗਈ… ਪਰ ਰਾਤ ਅਜੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮੁੱਕੀ ਸੀ।
ਜਸਪਾਲ ਵਧਾਈਆਂ
ਮੋ. 99140-43045

ਹੋਰ ਅਪਡੇਟ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਨੂੰ Facebook ਅਤੇ Twitter ‘ਤੇ ਫਾਲੋ ਕਰੋ।