ਨਿੰਮ ਦੇ ਪੱਤੇ | Short Story

ਇੱਕ ਮਹਾਤਮਾ ਜੁਮੈਰਾ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੂਰ ਇੱਕ ਸ਼ਾਂਤ ਇਲਾਕੇ ’ਚ ਆਪਣੇ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਨੌਕਰ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਤੇ ਪਿੰਡ ’ਚ ਕਾਫੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਨ। ਦੂਰ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ’ਚੋਂ ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਆਪਣੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦੇ ਅਤੇ ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਹੱਲ ਕਰਦੇ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਕੁਝ ਅਜਿਹਾ ਹੋਇਆ, ਦੂਰ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਦੋ ਹੱਟੇ-ਕੱਟੇ ਨੌਜਵਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਆਪਣੀ ਸਮੱਸਿਆ ਲੈ ਕੇ ਆਏ। ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਉਹ ਕਾਫੀ ਮਾਯੂਸ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਹੇ ਸਨ। ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਅੰਦਰ ਆਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ, ਅਤੇ ਮੰਜੇ ’ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਸੁਣੀ। (Short Story)

ਪਹਿਲਾ ਨੌਜਵਾਨ ਬੋਲਿਆ, ‘‘ਮਹਾਤਮਾ ਜੀ! ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਤੁਸੀਂ ਹਰ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਹੱਲ ਜਾਣਦੇ ਹੋ। ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਆਪਣੀ ਸਮੱਸਿਆ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਉਹ ਖਾਲੀ ਹੱਥ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ। ਅਸੀਂ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਕੁਝ ਅਜਿਹੀ ਹੀ ਉਮੀਦ ਲੈ ਕੇ ਆਏ ਹਾਂ।’’ ‘‘ਤੁਸੀਂ ਬੇਫਿਕਰ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦੱਸੋ।’’ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਕਿਹਾ। (Short Story)

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ : ਸਰਕਾਰੀ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀ ਹੋਈ ਬੱਲੇ! ਬੱਲੇ!, ਇਹ ਸਿਸਟਮ ਹੋਇਆ ਲਾਗੂ

ਦੂਜਾ ਨੌਜਵਾਨ ਬੋਲਿਆ, ‘‘ਮਹਾਤਮਾ ਜੀ! ਅਜਿਹਾ ਹੈ ਅਸੀਂ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ’ਚ ਨਵੇਂ ਆਏ ਹਾਂ। ਜਿੱਥੇ ਸਾਡਾ ਘਰ ਹੈ, ਉੱਥੋਂ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ’ਚ ਬਹੁਤ ਦਹਿਸ਼ਤ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਅਵਾਰਾ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦਾ ਬਸੇਰਾ ਹੈ। ਸੜਕਾਂ ’ਤੇ ਲੰਘਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਬਦਤਮੀਜ਼ੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਆਉਂਦੇ-ਜਾਂਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗਾਲ੍ਹਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਕੁਝ ਦਬੰਗ ਵਿਅਕਤੀ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀ ਕੇ ਸੜਕ ਕਿਨਾਰੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਲੰਘਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਹੱਥੋਪਾਈ ਤੱਕ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।’’

ਪਹਿਲਾ ਨੌਜਵਾਨ ਬੋਲਿਆ, ‘‘ਅਸੀਂ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਗਏ, ਭਲਾ ਅਜਿਹੇ ਸਮਾਜ ’ਚ ਕੌਣ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੇਗਾ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਦੱਸੋ?’’ ਦੋਵਾਂ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਮਹਾਤਮਾ ਜੀ ਮੰਜੇ ਤੋਂ ਉੱਠੇ ਤੇ ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਸਮੱਸਿਆ ਬਹੁਤ ਗੰਭੀਰ ਹੈ। ਕੁਟੀਆ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਤੁਰ ਗਏ। ਨੌਜਵਾਨ ਨੇ ਬਾਹਰ ਜਾ ਕੇ ਵੇਖਿਆ ਉਹ ਸ਼ਾਂਤ ਖੜੇ੍ਹ ਆਪਣੀ ਕੁਟੀਆ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵਾਲੀ ਸੜਕ ਨੂੰ ਵੇਖ ਰਹੇ ਸਨ। (Short Story)

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ : ਸਮਾਜ ਅੰਦਰ ਵਧਦੀ ਸੰਵੇਦਨਹੀਣਤਾ

ਅਗਲੇ ਹੀ ਪਲ ੳਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੋਵਾਂ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, ‘‘ਬੇਟਾ ਇੱਕ ਕੰਮ ਕਰੋਗੇ… ਮਹਾਤਮਾ ਦੂਰ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਬੋਲੇ… ਇਹ ਸੜਕ ਵੇਖੋ ਜਿੱਥੋਂ ਇਹ ਸੜਕ ਮੁੜਦੀ ਹੈ ਉੱਥੋਂ ਸਾਹਮਣੇ ਇੱਕ ਨਿੰਮ ਦੇ ਪੱਤੇ ਤੋੜ ਕੇ ਲੈ ਆਓ।’’ ‘‘ਜ਼ਰੂਰ ਮਹਾਤਮਾ ਜੀ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਕਹੋ।’’ ਕਹਿ ਕੇ ਦੋਵੇਂ ਨੌਜਵਾਨ ਤੁਰ ਪਏ।

ਪਰ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, ‘‘ਰੁਕੋ ਬੇਟਾ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸ ਦੇਵਾਂ, ਰਸਤੇ ’ਚ ਕਈ ਅਵਾਰਾ ਕੁੱਤੇ ਹਨ ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਬਣਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਖੂੰਖਾਰ ਹਨ। ਤੁਹਾਡੀ ਜਾਨ ਵੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਉਹ ਪੱਤੇ ਲਿਆ ਸਕੋਗੇ?’’ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੇ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਵੱਲ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਦੇ ਹਾਵ-ਭਾਵ ਵੇਖ ਕੇ ਮਹਾਤਮਾ ਸਮਝ ਗਏ ਕਿ ਉਹ ਡਰੇ ਹੋਏ ਤਾਂ ਸਨ, ਪਰੰਤੂ ਉੱਥੇ ਜਾਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਸਨ।

ਦੋਵੇਂ ਨੌਜਵਾਨ ਉਸ ਸੜਕ ’ਤੇ ਚੱਲ ਪਏ, ਉਹ ਸੜਕ ਤੋਂ ਲੰਘੇ। ਰਸਤੇ ’ਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਾਫੀ ਅਵਾਰਾ ਕੁੱਤੇ ਸੜਕ ਕੰਢੇ ਬੈਠੇ ਮਿਲੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਣ, ਪਰ ਇਹ ਅਸਾਨ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਉਹ ਇੱਕ ਕੁੱਤੇ ਨੇੜਿਓਂ ਲੰਘੇ, ਕੁੱਤੇ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਢਣ ਵਾਲੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਨਾਲ ਘੂਰਿਆ। ਉਹ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਦੀ, ਪਰ ਇਹ ਕਰਨਾ ਜਾਨ ਖਤਰੇ ’ਚ ਪਾਉਣ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸੀ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ : ਕਾਊਟਰ ਇੰਟੈਲੀਜੈਸ ਵੱਲੋਂ ਹੈਰੋਇਨ ਸਮੇਤ ਇਕ ਕਾਬੂ

ਕਾਫੀ ਦੇਰ ਉਡੀਕ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਦੋਂ ਉਹ ਪਰਤੇ ਉਦੋਂ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਖਾਲੀ ਸਨ ਤੇ ਉਹ ਕਾਫੀ ਡਰੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇੜੇ ਆਏ ਤੇ ਕਿਹਾ, ‘‘ਸਾਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰ ਦਿਓ!’’ ਪਹਿਲਾ ਨੌਜਵਾਨ ਬੋਲਿਆ, ‘‘ਇਹ ਰਸਤਾ ਬਹੁਤ ਖਤਰਨਾਕ ਹੈ, ਰਸਤੇ ’ਚ ਬਹੁਤ ਖੂੰਖਾਰ ਕੁੱਤੇ ਸਨ, ਅਸੀਂ ਇਹ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੇ।’’

ਦੂਜਾ ਨੌਜਵਾਨ ਬੋਲਿਆ, ‘‘ਅਸੀਂ ਦੋ-ਚਾਰ ਕੁੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਝੱਲ ਲਿਆ ਪਰ ਅਸੀਂ ਕਿਵੇਂ ਨਾ ਕਿਵੇਂ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਬਚਾ ਕੇ ਵਾਪਸ ਆਏ ਹਾਂ।’’ ਮਹਾਤਮਾ ਬਿਨਾ ਕੁਝ ਬੋਲੇ ਕੁਟੀਆ ਦੇ ਅੰਦਰ ਚਲੇ ਗਏ ਤੇ ਆਪਣੇ ਨੌਕਰ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਬਾਹਰ ਆਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨੌਕਰ ਨੂੰ ਉਹ ਪੱਤੇ ਤੋੜਨ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਨੌਕਰ ਉਸੇ ਸੜਕ ਤੋਂ ਗਿਆ। ਉਹ ਕੁੱਤਿਆਂ ਵਿਚਾਲੋਂ ਲੰਘਿਆ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਕਾਫੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਦੋਵਾਂ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੇ ਨੌਕਰ ਨੂੰ ਸੜਕ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖਿਆ ਤਾਂ ਵੇਖਿਆ ਉਸਦੇ ਦੋਵੇਂ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿੰਮ ਦੇ ਪੱਤੇ ਸਨ। ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ ਦੋਵੇਂ ਨੌਜਵਾਨ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ।

ਮਹਾਤਮਾ ਬੋਲੇ, ‘‘ਬੇਟਾ ਇਹ ਮੇਰਾ ਨੌਕਰ ਹੈ, ਇਹ ਅੰਨ੍ਹਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਵੇਖ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਪਰ ਕਿਹੜੀ ਚੀਜ਼ ਕਿੱਥੇ ਹੈ ਇਸ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਗਿਆਨ ਹੈ। ਇਹ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਮੈਨੂੰ ਨਿੰਮ ਦੇ ਪੱਤੇ ਲਿਆ ਕੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਕਿਉਂ ਇਸਨੂੰ ਅਵਾਰਾ ਕੁੱਤੇ ਨਹੀਂ ਵੱਢਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਜ਼ਰਾ ਵੀ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ। ਇਹ ਸਿਰਫ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਨਾਲ ਕੰਮ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।’’ ਮਹਾਤਮਾ ਅੱਗੇ ਬੋਲੇ, ‘‘ਜੀਵਨ ’ਚ ਇੱਕ ਗੱਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਯਾਦ ਰੱਖਣਾ, ਜਿਸ ਫਜੂਲ ਦੀ ਚੀਜ ’ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਧਿਆਨ ਦੇਵੋਗੇ ਉਹ ਚੀਜ ਤੁਹਾਨੂੰ ਓਨਾ ਹੀ ਰੜਕੇਗੀ। ਇਸ ਲਈ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣਾ ਧਿਆਨ ਆਪਣੇ ਟੀਚੇ ’ਤੇ ਰੱਖੋ।’’

ਉਹ ਜੀਵਨ ਭਰ ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ | Short Story

ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਦੋਵੇਂ ਨੌਜਵਾਨ ਮਹਾਤਮਾ ਅੱਗੇ ਨਤਮਸਤਕ ਹੋ ਗਏ। ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਿੱਖਿਆ ਮਿਲੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਜੀਵਨ ਭਰ ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਦੋਸਤੋ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਾਂਗ ਅਸੀਂ ਵੀ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ’ਚ ਕੁਝ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਅਨੁੁਭਵ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਸਾਡਾ ਜੀਵਨ ਵੀ ਖਤਰਨਾਕ ਮੋੜਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੰੁਦਾ ਹੈ। ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਹੜੇ ਮੌੜ ’ਤੇ ਮੌਤ ਸਾਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਲਵੇ। ਪਰ ਇਹ ਸਿਰਫ ਸਾਡੇ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਾਂਗ ਡਰ ਕੇ ਵਾਪਸ ਪਰਤ ਆਉਂਦੇ ਹਾਂ ਜਾਂ ਫਿਰ ਨੌਕਰ ਵਾਂਗ ਹੌਂਸਲੇ ਤੇ ਹਿੰਮਤ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਕਦਮ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਾਂ ਤੇ ਆਪਣਾ ਟੀਚਾ ਹਾਸਲ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।

ਇੱਕ ਸੁੱਕੇ ਜਿਹੇ ਮੱਚੇ ਹੋਏ ਰੁੱਖ, ਜੋ ਸ਼ਾਇਦ ਹੁਣੇ-ਹੁਣੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਫ਼ਸਲ ਦੀ (Punjabi Short Stories) ਰਹਿੰਦ-ਖੂਹੰਦ ਸਾੜਦੇ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਹੀ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਦੀ ਟਾਹਣੀ ’ਤੇ ਉਦਾਸ ਲਹਿਜੇ ਵਿੱਚ ਬੈਠੀ ਚਿੜੀ ਬੜੀ ਬੇਚੈਨ ਸੀ। ਨਾਲ ਹੀ ਕਿਤੋਂ ਉੱਡਦਾ ਹੋਇਆ ਕਾਂ ਆ ਬੈਠਾ। ਪਰ ਚਿੜੀ ਉਸੇ ਉਦਾਸੀ ਦੇ ਆਲਮ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ ਸੀ। ਕਾਂ ਆਪਣੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਬੋਲਿਆ, ‘‘ਲੈ ਲੋੜ੍ਹਾ! ਆ ਗਿਆ।

ਕਿਹੋ-ਜਿਹਾ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਆਹ! ਚਿੜੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਾਡਾ ਖੌਫ਼ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ। ਇੱਕ ਸਮਾਂ ਸੀ ਜਦੋਂ…’’ ਕਾਂ ਕੁੱਝ ਬੋਲਦਾ ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਚਿੜੀ ਬੋਲੀ, ‘‘ਜਦੋਂ ਕੱਚਿਆਂ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਕੜੇ ਦੇ ਕਾਨਿਆਂ ਤੋਂ ਬਣੇ ਘਰਾਂ ਦੀਆਂ ਛੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਆਲ੍ਹਣੇ ਤੇ ਬੋਟ ਪਲਦੇ, ਚੀਂ-ਚੀਂ ਚੀਂ-ਚੀਂ ਕਰਦੇ ਉਡਾਰ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਨਾ ਛੱਤ ’ਤੇ ਪੱਖੇ ਦਾ ਡਰ, ਨਾ ਸੰਗਮਰਮਰ ਦੇ ਫ਼ਰਸ਼ ’ਤੇ ਡਿੱਗ ਕੇ ਮਰਨ ਦਾ ਡਰ। ਬੱਸ ਸਭ ਆਪੋ-ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜੀਅ ਰਹੇ…!’’ ਬੋਲਦੇ-ਬੋਲਦੇ ਚਿੜੀ ਚੁੱਪ ਜਿਹੀ ਕਰ ਗਈ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ : ਲਾਹੇਵੰਦ ਹੋ ਸਕਦੈ ਝੋਨੇ ਦੀ ਪਨੀਰੀ ਵੇਚਣ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ

‘‘ਹਾਂ! ਸਹੀ ਕਿਹਾ, ਭੈਣੇ ਹੁਣ ਤਾਂ ਸਾਡਾ ਵੀ ਤੇਰੇ ਵਾਲਾ ਹਾਲ ਹੀ ਹੈ। ਨਾ ਕੋਈ ਹੁਣ ਬਨੇਰੇ ’ਤੇ ਬੋਲਣ ਲਈ ਕਹਿੰਦਾ, ਨਾ ਕੋਈ ਚੂਰੀਆਂ ਖਵਾਉਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ। ਬੱਸ ਸਭ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਨਿੱਕਾ ਜਿਹਾ ਯੰਤਰ ਹੈ, ਉਸ ’ਤੇ ਹੀ ਗੱਲ ਮੁਕਾ ਬਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸਾਡੀ ਤਾਂ ਨਸਲ ਜਿਵੇਂ ਬੇਲੋੜੀ ਤੇ ਨਿਕੰਮੀ ਹੀ ਹੋ ਗਈ!’’ ਕਹਿੰਦੇ ਕਾਂ ਦਾ ਗੱਚ ਭਰ ਆਇਆ ਤੇ ਅੱਖਾਂ ’ਚੋਂ ਹੰਝੂ ਵਹਿ ਤੁਰੇ। ਪਰ ਹੁਣ ‘ਚਿੜੀ ਵਿਚਾਰੀ ਕੀ ਕਰੇ, ਠੰਢਾ ਪਾਣੀ ਪੀ ਮਰੇ’ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਸੀ। ਚਿੜੀ ਤਾਂ ਆਪਣਾ ਦੁੱਖ ਫਰੋਲਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਇਹ ਵਿਚਾਰਾ ਆਪਣਾ ਰੋਣਾ ਲੈ ਬੈਠਾ।

ਰਣਬੀਰ ਸਿੰਘ ਪਿ੍ਰੰਸ,
ਅਫ਼ਸਰ ਕਾਲੋਨੀ, ਸੰਗਰੂਰ
ਮੋ. 98722-99613

ਆਵੇ ਵਤਨ ਪਿਆਰਾ ਚੇਤੇ | Babu Rajab Ali

॥ਤਰਜ਼ ਅਮੋਲਕ॥

ਮੰਨ ਲਈ ਜੋ ਕਰਦਾ ਰੱਬ ਪਾਕਿ ਐ ।
ਆਉਂਦੀ ਯਾਦ ਵਤਨ ਦੀ ਖ਼ਾਕ ਐ ।
ਟੁੱਟ ਫੁੱਟ ਟੁਕੜੇ ਬਣ ਗਏ ਦਿਲ ਦੇ ।
ਹਾਏ ! ਮੈਂ ਭੁੱਜ ਗਿਆ ਵਾਂਗੂੰ ਖਿੱਲ ਦੇ ।
ਭੜਥਾ ਬਣ ਗਈ ਦੇਹੀ ਐ ।
ਵਿਛੜੇ ਯਾਰ ਪਿਆਰੇ, ਬਣੀ ਮੁਸੀਬਤ ਕੇਹੀ ਐ ? (Babu Rajab Ali)

ਜਾਂਦੇ ਲੋਕ ਨਗਰ ਦੇ ਰਸ ਬੂ ।
ਪਿੰਡ ਦੀ ਪਾਉਣ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਖ਼ਸ਼ਬੂ ।
ਹੋ ਗਿਆ ਜਿਗਰ ਫਾੜੀਉਂ-ਫਾੜੀ ।
ਵੱਢਦੀ ਚੱਕ ਚਿੰਤਾ ਬਘਿਆੜੀ,
ਹੱਡੀਆਂ ਸਿੱਟੀਆਂ ਚੱਬ ਤਾਂ ਜੀ ।
ਆਵੇ ਵਤਨ ਪਿਆਰਾ ਚੇਤੇ, ਜਦ ਖਿੱਚ ਪਾਉਣ ਮੁਹੱਬਤਾਂ ਜੀ ।

ਸੋਹਣੀਏ ‘ਸਾਹੋ’ ਪਿੰਡ ਦੀਏ ਵੀਹੇ ।
ਬਚਪਨ ਦੇ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹੇ ‘ਬੰਬੀਹੇ’ ।
ਚੂਰੀ ਖੁਆ ਮਾਂ ਪਾ ‘ਤੇ ਰਸਤੇ ।
ਚੱਕ ਲਏ ਕਲਮ ਦਵਾਤਾਂ ਬਸਤੇ ।
ਸ਼ੇਰ, ਨਿਰੰਜਣ, ਮਹਿੰਗੇ ਨੇ ।
ਭੁਲਦੀਆਂ ਨਾ ਭਰਜਾਈਆਂ, ਪਾਈਆਂ ਘੁੰਬਰਾਂ ਲਹਿੰਗੇ ਨੇ । (Babu Rajab Ali)

ਪੰਜ ਪਾਸ ਕਰਕੇ ਤੁਰ ਗਏ ਮੋਗੇ ।
ਮਾਪਿਆਂ ਜਿਉਂਦਿਆਂ ਤੋਂ ਸੁਖ ਭੋਗੇ ।
ਪੈਸੇ ਖਾ ਮਠਿਆਈਆਂ ਬਚਦੇ ।
ਵੇਂਹਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸੜਕ ਪਰ ਨਚਦੇ,
ਠੁੰਮ੍ਹ ਠੁੰਮ੍ਹ ਚਕਦੇ ਪੱਬ ਤਾਂ ਜੀ ।
ਆਵੇ ਵਤਨ ਪਿਆਰਾ ਚੇਤੇ, ਜਦ ਖਿੱਚ ਪਾਉਣ ਮੁਹੱਬਤਾਂ ਜੀ ।

ਕਰ ਐਂਟਰੈਂਸ ਪਾਸ ਸਕੂਲੋਂ ।
ਓਵਰਸੀਅਰ ਬਣੇਂ ਰਸੂਲੋਂ ।
ਜ਼ਿਲੇ ਪਸ਼ੌਰ ਨਹਿਰ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ।
ਦੌਲਤ ਪਾਣੀ ਵਾਂਗੂੰ ਵਰਤੀ ।
ਬਹੁਤ ਬਹਾਰਾਂ ਮਾਣੀਆਂ ।
ਸੁਰਖ਼ ਮਖ਼ਮਲਾਂ ਵਰਗੇ, ਫਿਰਨ ਪਠਾਣ ਪਠਾਣੀਆਂ ।

ਬਦਲੇ ਜਗਰਾਵਾਂ ਕੋਲੇ ‘ਖਾੜੇ’ ।
ਵਰ੍ਹਦੀਆਂ ਕਣੀਆਂ ਰੂਪ ਦੀਆਂ ‘ਤਿਹਾੜੇ’ ।
ਅਫ਼ਲਾਤੂਨ ਵਰਗੀਆਂ ਅਕਲਾਂ ।
ਗੱਭਰੂ ਮੁਟਿਆਰਾਂ ਪਰ ਸ਼ਕਲਾਂ,
ਸੋਹਣੀ ਬਣ ਗਈ ਛੱਬ ਤਾਂ ਜੀ ।
ਆਵੇ ਵਤਨ ਪਿਆਰਾ ਚੇਤੇ, ਜਦ ਖਿੱਚ ਪਾਉਣ ਮੁਹੱਬਤਾਂ ਜੀ ।

ਜਬ ਜੰਗ ਕਰਦੇ ਬਿਰਟਸ਼-ਜਰਮਣ ।
‘ਬਸਰੇ’ ਵਗ ਗਿਆ ਮਾਂ ਦਾ ਸਰਬਣ ।
ਮੁਲਕ ਉਹ ਕੋਹਾਂ ਕਾਫ਼ਾਂ ਤੋਂ ਨੇੜੇ ।
ਮਾਰੇ ਸਬਜ਼ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਲ ਗੇੜੇ,
ਵਹਾਂ ਟਿਕਾਣੇ ਪਰੀਆਂ ਦੇ ।
ਅਜਬ ਨਜਾਰੇ ਦੇਖੇ, ਰੱਬ ਦੀਆਂ ਕਾਰਾਗਰੀਆਂ ਦੇ ।

ਮੁੜ ਪਿਆ ਵੇਖਣ ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ।
ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਮਿੱਟੀਆਂ, ਖੰਡ ਦੀਆਂ ਡਲੀਆਂ ।
ਬਾਂਕੇ ਗੱਭਰੂ ਦਿਲ ਨੂੰ ਮੋਹਣੇ ।
ਬਿਲਡਿੰਗ ਨਿਊਯਾਰਕ ਤੋਂ ਸੋਹਣੇ,
ਰਹੇ ਚੁਬਾਰੇ ਫੱਬ ਤਾਂ ਜੀ ।
ਆਵੇ ਵਤਨ ਪਿਆਰਾ ਚੇਤੇ, ਜਦ ਖਿੱਚ ਪਾਉਣ ਮੁਹੱਬਤਾਂ ਜੀ ।

ਮੁਕਤਸਰ, ਢਿੱਪਾਂ ਵਾਲੀ, ਮਹਾਂ ਵੱਧਰ ।
ਨੀਤਾਂ ਸਾਫ਼, ਦਿਲਾਂ ਦੇ ਪੱਧਰ ।
ਲੋਗ ਐ ਇਨ ਨਗਰਾਂ ਦੇ ਦਾਤੇ ।
ਮਾਘੀ ਨ੍ਹਾਉਣ ‘ਤੇ ਬੋਹਲ ਲੁਟਾ ‘ਤੇ ।
ਦਾਣੇ ਪੀਹਣ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ‘ਤੇ ।
ਬਚੜੇ ਜਿਉਣ ਸਦਾ ਸੁਖ ਮਾਣਨ, ਬਣ ਗਿਆ ਸੁਰਗ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ‘ਤੇ ।

ਖ਼ੁਸ਼ੀਆਂ ਕਰਨ ਦੀਵਾਨ ਲਗਾਉਂਦੇ ।
ਸ਼ੈਣੇ ਵਜਦੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ।
ਆਉਂਦੇ ਪਰਚਾਰਕ ਤੇ ਢਾਡੀ,
ਤੜਕੇ ਉੱਠ ਕੇ ਧੋਂਦੇ ਬਾਡੀ,
ਸ਼ਾਇਰ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਕਬਤਾਂ ਜੀ ।
ਆਵੇ ਵਤਨ ਪਿਆਰਾ ਚੇਤੇ, ਜਦ ਖਿੱਚ ਪਾਉਣ ਮੁਹੱਬਤਾਂ ਜੀ ।

ਆ ਗਏ ਬਦਲ ਮੁਕਤਸਰੋਂ ‘ਢਹਿਪਈ’ ।
ਬਾਗ਼ੀਂ ਬੁਲਬੁਲ ਕਰੇ ਚਹਿਚਹਿ ਪਈ ।
ਵੇਖੇ ਕੋਟ ਫ਼ਰੀਦ ਦੁਸਹਿਰੇ ।
ਹੋਵਣ ਲਗਦੇ ਫ਼ੈਰ ਦੁਪਹਿਰੇ,
ਤੋਪਚੀ ਤੋਪ ਚਲਾਵਣ ਜੀ ।
ਪਾਪ ਕਰਿਉ ਨਾ, ਪਾਪੀ, ਹਰ ਸਾਲ ਸੜਦਾ ਰਾਵਣ ਜੀ ।

ਆ ਗਏ ‘ਕੈਰੇ’ ਬੜੀ ਆਬਾਦੀ,
ਚਾਹਾਂ ਪੀ ਕੇ ਗੁੱਡਣ ਕਮਾਦੀ ।
ਲਾ ਲਏ ਖੇਤ-ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਕੂੰਏਂ,
ਖੰਡ ਦੀਆਂ ਡਲੀਆਂ ਨਿਕਲਣ ਧੂੰਏਂ,
ਖਾਂਡ ਬਣਾਉਂਦੇ ਸਭ ਤਾਂ ਜੀ ।
ਆਵੇ ਵਤਨ ਪਿਆਰਾ ਚੇਤੇ, ਜਦ ਖਿੱਚ ਪਾਉਣ ਮੁਹੱਬਤਾਂ ਜੀ ।

ਫੇਰ ਮੈਨੂੰ ‘ਚੱਕ’ ਦਾ ਸੈਕਸ਼ਨ ਦੇ ਗੇ ।
ਜੱਗੂ ਰਾਮਣ ਜਾਂਦੇ ਬੇਗੇ ।
ਸੋਹਣੇ ਮਿਰਜ਼ੇ ਵਰਗੇ ਲਾੜੇ,
ਬੱਬਰ ਮਾਰ ਸੰਗੀਨਾਂ ਪਾੜੇ,
ਚੜ੍ਹ ਕੇ ‘ਚੱਕ’ ਨੂੰ ਜਾਣਾ ਸੀ ।
ਪੁਲਸੀਆਂ ਵਰਗੀ ਬਿਰਜਸ ਮੇਰਾ ਖਾਖੀ ਬਾਣਾ ਸੀ ।

ਜਾਂ ਮੈਂ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖੇ ਜਮ ‘ਜਹੇ ।
ਮੇਰੇ ਉਖੜੇ ਫਿਰਦੇ ਦਮ ਜਹੇ ।
ਦੂਰੋਂ ਵੇਖ ਮੈਂ ਦੇ ਗਿਆ ਤੀੜਾਂ ।
ਮੇਰੀਆਂ ਪੈਂਦੀਆਂ ਜਾਣ ਪਦੀੜਾਂ,
ਉਡਦੀ ਜਾਂਦੀ ਗੱਬ ਤਾਂ ਜੀ ।
ਆਵੇ ਵਤਨ ਪਿਆਰਾ ਚੇਤੇ, ਜਦ ਖਿੱਚ ਪਾਉਣ ਮੁਹੱਬਤਾਂ ਜੀ ।

‘ਸੀਤੋ’, ‘ਬਿਸ਼ਨਪੁਰੇ’, ‘ਸੁਖਚੈਨ’ ਐ ।
ਏਧਰ ਮਿਰਗ ਜ਼ਿਆਦਾ ਰਹਿਣ ਐ ।
ਮੁਛਦੇ ਫਿਰਦੇ ਹਾੜੀ ਸਾਉਣੀ ।
ਹੀਰਿਆਂ ਹਰਨਾਂ ਜਿਹਾਂ ਦੀ ਛਾਉਣੀ ।
ਹੈ ਵਿੱਚ ਖੁਲ੍ਹੀਆਂ ਰੋਹੀਆਂ ਦੇ ।
ਵੜਨ ਨਾ ਦੇਣ ਸ਼ਿਕਾਰੀ, ਬਾਰਾਂ ਪਿੰਡ ਬਿਸ਼ਨੋਈਆਂ ਦੇ ।

‘ਤਿਹੁਣੇ’, ‘ਰਾਇਕੇ’, ‘ਮਾਹੂਆਣੇ’ ।
‘ਬਾਦਲ’, ‘ਖੁੱਡੀਆਂ’, ‘ਅਬੁਲ-ਖੁਰਾਣੇ’,
ਕੁੱਲ ਸਰਦਾਰ ਨਵਾਬਾਂ ਵਰਗੇ,
ਕੋਠੇ ਨਰਮਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗੇ,
ਇਨ ਪਰ ਰਾਜ਼ੀ ਰੱਬ ਤਾਂ ਜੀ ।
ਆਵੇ ਵਤਨ ਪਿਆਰਾ ਚੇਤੇ, ਜਦ ਖਿੱਚ ਪਾਉਣ ਮੁਹੱਬਤਾਂ ਜੀ ।

ਬੈਠਾ ‘ਬਾਜਕ’, ‘ਲੰਬੀ’, ‘ਸਹੁਜਾਂ’ ।
‘ਜੰਘੀਰਾਣੇ’ ਲੈ ਲੀਆਂ ਮੌਜਾਂ ।
‘ਝੁੰਬਾ’, ‘ਗਿਦੜਵਾਹਾ’ ਤੇ ‘ਚੁੱਘੇ’ ।
‘ਬਾਬੂ ਰਜਬ ਅਲੀ’ ਹੋਸ ਗਏ ਉੱਘੇ ।
ਮੇਲੇ ਵੇਖ ਬਠਿੰਡੇ ਜੀ ।
ਖਾੜੇ ਫ਼ਤਹਿ, ਅਜ਼ੀਜ਼ ਲਗਾਉਂਦੇ, ਜੈਸੇ ਟੀਕਣ ਬਿੰਡੇ ਜੀ ।

ਸੁਣ ਜਗਮੇਲ, ਬਸੰਤ ਪਿਆਰਿਉ ।
ਪਰ ਜਿੰਦ ਰੱਬ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਵਾਰਿਉ ।
ਪੈਂਦਾ ਸੁੱਤਾ ਜਾਗ ਨਸੀਬਾ ।
ਜਾਂਦਾ ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਨਾਲ ਬੀਬਾ,
ਜਨਮ ਅਮੋਲਕ ਲੱਭ ਤਾਂ ਜੀ ।
ਆਵੇ ਵਤਨ ਪਿਆਰਾ ਚੇਤੇ, ਜਦ ਖਿੱਚ ਪਾਉਣ ਮੁਹੱਬਤਾਂ ਜੀ

Emotional Story: ਮੇਰਾ ਬਾਪੂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਿਹਨਤੀ ਬੰਦਾ ਸੀ। ਖੇਤੀ ਦਾ ਸ਼ੌਂਕੀਨ। ਜ਼ਮੀਨ ਬਟਾਈ ਅਤੇ ਠੇਕੇ ’ਤੇ ਲੈ ਲੈਂਦਾ। ਕਣਕ, ਮੱਕੀ, ਮਾਂਹ, ਪਿਆਜ, ਲਸਣ ਆਦਿ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਭੰਡਾਰ ਪਏ ਹੁੰਦੇ ਸੀ। ਦੁੱਧ, ਦਹੀਂ, ਮੱਖਣੀ, ਲੱਸੀ, ਦੇਸੀ ਘਿਓ ਅਤੇ ਖੋਏ ਦੀਆਂ ਪਿੰਨੀਆਂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਮੁੱਕਦੀਆਂ ਹੀ ਨਾ। ਵਾੜੇ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਦੋ-ਤਿੰਨ ਮੱਝਾਂ, ਵਲਾਇਤੀ ਗਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੱਟੇ-ਕੱਟੀਆਂ ਤੇ ਵੱਛੇ-ਵੱਛੀਆਂ। ਪਥਵਾੜੇ ਵਿੱਚ ਪੱਥੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਪਾਥੀਆਂ ਤੇ ਪਾਥੀਆਂ ਦਾ ਗੁਹਾਰਾ ਦੇਖ ਕੇ ਮਨ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ।

ਬਾਪੂ ਜਿੱਥੇ ਖੁਦ ਮਿਹਨਤੀ ਸੀ ਉੱਥੇ ਸਾਨੂੰ ਵੀ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਕੰਮ ’ਤੇ ਲਾਈ ਰੱਖਦਾ। ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਬਾਪੂ ਦੇ ਖੇਤਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲਾ ਕੇ ਫਿਲਮਾਂ ਦੇਖਦੇ। ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਸਾਨੂੰ ਬਾਪੂ ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਬਿੜਕ ਪੈਂਦੀ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਇੱਕਦਮ ਟੀਵੀ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਆਪੋ-ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ’ਤੇ ਲੱਗ ਜਾਂਦੇ ਜਾਂ ਫਿਰ ਕਿਤਾਬਾਂ ਚੁੱਕ ਪੜ੍ਹਨ ਲੱਗ ਜਾਂਦੇ। ਜੇਕਰ ਕਿਤੇ ਬਾਪੂ ਸਾਨੂੰ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦੇਖਦਿਆਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਲੈਂਦਾ ਤਾਂ ਕਹਿੰਦਾ, ‘‘ਕੁੱਤਿਓ! ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦੇਖੀ ਜਾਂਦੇ ਹੋ।ਪੜ੍ਹ ਵੀ ਲਿਆ ਕਰੋ ਕਦੇ।’’ ਮੱਝਾਂ ਨੇ ਗੋਹਾ ਮਿੱਧਿਆ ਹੁੰਦਾ ਜਾਂ ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖੁਰਲੀ ਵਿੱਚ ਕੱਖ ਨਾ ਹੁੰਦੇ ਤਾਂ ਵੀ ਬਾਪੂ ਸਾਨੂੰ ਝਿੜਕ ਦਿੰਦਾ।

Emotional Story

ਬਾਪੂ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸਾਈਕਲ ’ਤੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ 25 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦਾ ਸਫਰ ਤੈਅ ਕਰਕੇ ਡਿਊਟੀ ’ਤੇ ਜਾਂਦਾ। ਸਾਰੀ-ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਡਿਊਟੀ ਕਰਦਾ। ਸਾਈਕਲ ’ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਸਾਡੀ ਫੀਸ ਜਮ੍ਹਾ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਤੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦਾ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਕਈ ਲੋਕ ਬਾਪੂ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਤੋਂ ਸਾੜਾ ਕਰਦੇ ਕਹਿੰਦੇ, ‘‘ਇਹਨੂੰ 24 ਘੰਟੇ ਟੇਕ ਨਹੀਂ। ਜਦ ਦੇਖੋ ਤੁਰਿਆ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ।’’ ਜਦੋਂ ਬਾਪੂ ਕਈ ਵਾਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਠੋਕ ਕੇ ਜਵਾਬ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਤਾਂ ਉਹ ਸਾਡਾ ਆਪਣੀਆਂ ਡੌਲਾਂ ਤੇ ਪਹੀਆਂ ਤੋਂ ਲੰਘਣਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੰਦੇ। ਮੇਰਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਕਈ ਵਾਰ ਗੁੱਸਾ ਕਰ ਜਾਂਦਾ। ਪਰ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਾਸੂਮ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਸਮਝਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਕਹਿੰਦਾ, ‘‘ਤੂੰ ਟੈਨਸ਼ਨ ਨਾ ਕਰ। ਤੂੰ ਦੇਖੀਂ ਕੱਲ੍ਹ ਨੂੰ ਇਹੀ ਲੋਕ ਸਾਨੂੰ ਸਰ-ਸਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਸਾਡੇ ਪਿੱਛੇ ਫਿਰਨਗੇ।’’

Read Also : Punjab Government : ਡਰੱਗ ਮਾਫੀਆ ਦੇ ਘਰ ‘ਤੇ ਚੱਲਿਆ ਮਾਨ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਬੁਲਡੋਜ਼ਰ

ਜ਼ੁਲਮ ਦੀ ਹੱਦ ਕੇਵਲ ਅਪਮਾਨ ਭਰੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਪਿੰਡ ਦੇ ਇੱਕ ਬੰਦੇ ਨੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਬੰਦਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਬਾਪੂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਪਲਕਾਂ ਰਜਾਈਆਂ ਨਗੁੰਦਣ ਵਾਲੇ ਸੂਏ ਨਾਲ ਸਿਉਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਸਨ। ਇੱਥੇ ਹੀ ਬੱਸ ਨਹੀਂ ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀਵਾਲੀ ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਭੂਸਰੇ ਹੋਏ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਨੇ ਬਾਪੂ ਦੇ ਉੱਤੇ ਬਲਦਾ ਹੋਇਆ ਪਟਾਕਾ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਅਸੀਂ ਬਾਪੂ ਦੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ਨੂੰ ਲੱਗੀ ਅੱਗ ਬੁਝਾਉਂਦੇ ਹੋਇਆਂ ਅਤੇ ਬਾਪੂ ਨੂੰ ਲੜਾਈ ਝਗੜੇ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦਿਆਂ ਅੰਦਰ ਲਿਆ ਕੁੰਡਾ ਲਾ ਲਿਆ ਸੀ। ਪਰ ਉਹ ਨੌਜਵਾਨ ਸਾਡੇ ਦਰਵਾਜੇ ’ਤੇ ਲੱਤਾਂ ਮਾਰਦਾ ਹੋਇਆ ਗਾਲ੍ਹਾਂ ਕੱਢਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਦੋਂ ਅਸੀਂ ਬਹੁਤ ਛੋਟੇ ਹੁੰਦੇ ਸੀ। ਕਿਸੇ ਦੀ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਸਹਿਮ ਜਾਂਦੇ ਸੀ।

ਬਾਪੂ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਦੋ-ਦੋ ਮੀਲ ਦੂਰ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪਸ਼ੂਆਂ ਲਈ ਘਾਹ ਖੋਤਣ ਲਈ ਜਾਂਦਾ। ਲਗਭਗ 70-80 ਕਿਲੋ ਦੀ ਪੰਡ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਗੋਡਾ ਮਾਰ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਚੁੱਕ ਲੈਂਦਾ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਬਾਪੂ ਨੇ ਕੱਖਾਂ ਦੀ ਪੰਡ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਦੂਰ ਚੱਲਦੀ ਕਿਸੇ ਮੋਟਰ ਉੱਤੇ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਬਾਪੂ ਦੇ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ ਪਿੰਡ ਦੇ ਕੁਝ ਸ਼ਰਾਰਤੀ ਅਨਸਰਾਂ ਨੇ ਪੰਡ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਪੱਠੇ ਕੁਤਰਨ ਵਾਲੀ ਮੋਟਰ ਲੁਕਾ ਕੇ ਪੰਡ ਦੁਬਾਰਾ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਨੇੜੇ ਖੜੇ੍ਹ ਬਾਪੂ ਦੇ ਆਉਣ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।

Emotional Story

ਜਦੋਂ ਬਾਪੂ ਨੇ ਆ ਕੇ ਪੰਡ ਚੁੱਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਪੰਡ ਚੁੱਕੀ ਨਾ ਗਈ। ਫਿਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਚਾਲ ਨੂੰ ਸਫਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਹਮਦਰਦੀ ਜਤਾਉਂਦੇ ਹੋਇਆ ਪੰਡ ਬਾਪੂ ਦੇ ਸਿਰ ’ਤੇ ਚੁਕਾ ਦਿੱਤੀ। ਬਾਪੂ ਪੰਡ ਚੱਕ ਪਿੰਡ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਿਆ ਤੇ ਇਹ ਲੋਕ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਦੰਦੀਆਂ ਕੱਢਦੇ ਚੱਲਣ ਲੱਗੇ ਕਿ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਕਿੱਥੋਂ ਤੱਕ ਲਿਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਜ਼ਨ ਇੰਨਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੀ ਕਿ ਬਾਪੂ ਨੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਕੁ ਦੂਰ ਜਾ ਕੇ ਪੰਡ ਵਗਾਹ ਕੇ ਮਾਰੀ ਤੇ ਪੰਡ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀ ਪੱਠੇ ਕੁਤਰਨ ਵਾਲੀ ਮੋਟਰ ਪੱਲੀ ਨੂੰ ਪਾੜ ਕੇ ਦੂਰ ਜਾ ਡਿੱਗੀ। ਬਾਪੂ ਨੂੰ ਹੌਂਕੜੀ ਚੜ੍ਹ ਗਈ ਸੀ ਤੇ ਉਹ ਢਿੱਡ ਫੜ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੰਬਾ ਪੈ ਗਿਆ। ਇਹ ਦੇਖ ਉਹ ਲੋਕੀ ਉੱਚੀ-ਉੱਚੀ ਹੱਸ ਤਾੜੀਆਂ ਮਾਰ ਕੇ ਹੱਸਣ ਲੱਗੇ। ਬਾਪੂ ਨੂੰ ਕਬੀਲਦਾਰੀ ਦੇ ਬੋਝ ਥੱਲੇ ਦੱਬਿਆ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਮਜ਼ਾਕ ਵੀ ਸਹਿਣ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ।

ਬਾਪੂ ਇਨਸਾਫ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਾਈਕਲ ’ਤੇ ਥਾਣੇ ਜਾਂਦਾ। ਪਰ ਅੱਗੇ ਥਾਣੇਦਾਰ ਪੈਸੇ ਖਾਈ ਬੈਠਾ ਹੁੰਦਾ। ਪੁਲਿਸ ਵਾਲੇ ਬਾਪੂ ਨੂੰ ਗਾਲੀ-ਗਲੋਚ ਦੇ ਅਪਮਾਨਤ ਕਰ ਘਰ ਵਾਪਸ ਭੇਜ ਦਿੰਦੇ। ਪਿੰਡ ਦੀ ਪੰਚਾਇਤ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮੁਜ਼ਰਮਾਂ ਤੋਂ ਮਾਫੀ ਮੰਗਵਾ ਕੇ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰਵਾ ਦਿੰਦੀ ਤਾਂ ਜੋ ਅਮੀਰਜਾਦਿਆਂ ਦੀ ਇੱਜਤ ਢੱਕੀ ਰਹੇ।

Emotional Story

ਇੱਕ ਵਾਰ ਮੈਂ ਇੱਕ ਜਿਮੀਂਦਾਰ ਦੇ ਖੇਤ ਵਿੱਚੋਂ ਦੀ ਲੰਘਣ ਲੱਗਾ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਮੈਨੂੰ ਬੜੇ ਹੀ ਅਪਮਾਨਯੋਗ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, ‘‘ਓਏ! ਪਰਾਂ ਨੂੰ ਹੋ ਕੇ ਲੰਘ ਓਏ।’’ ਇਹ ਗੱਲ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਬਾਪੂ ਨੂੰ ਹੁੱਬਾਂ ਮਾਰ-ਮਾਰ ਰੋਂਦੇ ਹੋਏ ਨੇ ਦੱਸੀ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, ‘‘ਬਾਪੂ! ਹੁਣ ਮੈਥੋਂ ਤੇਰਾ ਤੇ ਆਪਣਾ ਅਪਮਾਨ ਸਹਿਣ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਛੱਡ ਤੂੰ ਆਪਾਂ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ।’’ ਮੇਰੇ ਹੰਝੂਆਂ ਨੇ ਬਾਪੂ ਦਾ ਮਨ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵੱਲੋਂ ਖੱਟਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਸੀਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ-ਪਾਲਣਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਸਮਾਂ ਬੀਤਦਾ ਗਿਆ। ਮੈਂ ਤੇ ਮੇਰਾ ਭਰਾ ਪੜ੍ਹ-ਲਿਖ ਕੇ ਸਕੂਲਾਂ-ਕਾਲਜਾਂ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕ ਲੱਗ ਗਏ ਸਾਂ। ਬਾਪੂ ਦੀ ਉਮਰ ਵੀ ਰਿਟਾਇਰ ਹੋਣ ਜੋਗੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਹੁਣ ਬਾਪੂ ਦਿਨੇ ਡਿਊਟੀ ਜਾਂਦਾ ਤੇ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਘਰ ਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਬਾਪੂ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਡਿਊਟੀ ਤੋਂ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਰਾਸਤੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤੇਜ ਰਫਤਾਰ ਆ ਰਹੀ ਗੱਡੀ ਬਾਪੂ ਨੂੰ ਸਾਈਡ ਮਾਰ ਕੇ ਲੰਘ ਗਈ। ਬੱਸ ਉਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਾਪੂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲਾ ਬਾਪੂ ਨਾ ਰਿਹਾ। ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਮੰਜੇ ’ਤੇ ਖਾਮੋਸ਼ ਪਿਆ ਰਹਿੰਦਾ। ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਕੁਝ ਪੁੱਛੀਏ ਕੇਵਲ ਤਾਂ ਹੀ ਕੁਝ ਬੋਲਦਾ। ਹਰ ਗੱਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਕੇਵਲ ਹਾਂ ਜਾਂ ਨਾਂਹ ਵਿੱਚ ਹੀ ਦਿੰਦਾ।

Emotional Story

ਅੱਜ ਡੇਢ ਦਹਾਕਾ ਬੀਤ ਗਿਆ। ਪਰ ਹੁਣ ਬਾਪੂ ਦੀਆਂ ਝਿੜਕਾਂ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦੀਆਂ। ਕਈ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਆਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਕੁਝ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੀ ਲੇਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਤਾਂ ਆ ਕੇ ਦੇਖਦਾ, ਬਾਪੂ ਮੰਜੇ ’ਤੇ ਪਿਆ ਹੁੰਦਾ। ਬਾਪੂ ਦੀ ਖਾਮੋਸ਼ੀ ਮੈਨੂੰ ਭਾਵੁਕ ਕਰ ਦਿੰਦੀ। ਮੈਂ ਬਾਪੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰ ਰੱਖ ਭਾਵੁਕ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਬੋਲਦਾ, ‘‘ਬਾਪੂ! ਉੱਠ ਯਾਰ। ਥੋੜ੍ਹੀਆਂ ਜੇਹੀਆਂ ਝਿੜਕਾਂ ਹੋਰ ਦੇ-ਦੇ। ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਹੱਲਾਸ਼ੇਰੀ ਹੋਰ ਦੇ-ਦੇ।’’ ਇਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੋਇਆ ਮੈਂ ਹੁੱਬਾਂ ਮਾਰ-ਮਾਰ ਰੋਣ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਤੇ ਆਪਣੀ ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਗੁਣਗੁਣਾਉਂਦਾ:-

ਦੇਖ ਬਾਪੂ ਨਾਲ
ਹੁੰਦੀਆਂ ਵਧੀਕੀਆਂ
ਰਿਹਾ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ
ਵੱਟਦਾ ਕਚੀਚੀਆਂ
ਕੰਧਾਂ ਉੱਤੇ
ਹੋਏ ਕਬਜ਼ੇ
ਉਹ ਸਾਫ ਇਨਸਾਫ਼
ਦੇ ਲਈ ਚੀਕੀਆਂ
ਯਾਦ ਆਉਂਦੀ
ਮੈਨੂੰ ਅੱਜ ਵੀ
ਮੇਰੇ ਹੌਂਕੇ
ਬਣ ਕੇ ਹਿਚਕੀਆਂ
ਮੇਰੇ ਹੰਝੂ ਬਣੇ ਸਿਆਹੀ
ਤੇ ਮੈਂ ਕਲਮ
ਦੇ ਨਾਲ ਉਲੀਕੀਆਂ
ਮੇਰੇ ਬਾਪੂ ਨਾਲ
ਹੋਈਆਂ ਵਧੀਕੀਆਂ
ਮੈਂ ਕਲਮ
ਦੇ ਨਾਲ ਉਲੀਕੀਆਂ…!

ਜੇ. ਐੱਸ. ਮਹਿਰਾ
ਮੋ. 95924-30420

Punjabi Literature: (ਰਾਜਨ ਮਾਨ) ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ। ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼ਾਇਰ ਪ੍ਰੋ. ਗੁਰਭਜਨ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ ਦੀ ਰੁਬਾਈ ਪੁਸਤਕ ‘ਸੰਧੂਰਦਾਨੀ ’ ਲੋਕ ਅਰਪਣ ਕਰਨ ਲਈ ਪੰਜਾਬੀ ਅਕਾਦਮੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਅਤੇ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਭਾਗ ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਵੱਲੋਂ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਮਾਗਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਡਾ. ਆਤਮ ਸਿੰਘ ਰੰਧਾਵਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿੱਦਿਅਕ ਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਸਖ਼ਸ਼ੀਅਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਾਂਝੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਅਰਪਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਪੁਸਤਕ ਲੋਕ ਅਰਪਣ ਕਰਦਿਆਂ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਡਾ. ਆਤਮ ਸਿੰਘ ਰੰਧਾਵਾ ਨੇ ਪ੍ਰੋ. ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ ਦੇ ਸਾਹਿਤਕ ਯੋਗਦਾਨ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ ਦੀ ਲਿਖਤ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਮਾਨਵੀ ਸਰੋਕਾਰਾਂ ਦੀ ਤਰਜਮਾਨੀ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ‘ਸੰਧੂਰਦਾਨੀ ’ ਪੁਸਤਕ ਦਾ ਦੂਜਾ ਐਡੀਸ਼ਨ ਛਪਣਾ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਵਿੱਚ ਮੁੱਲਵਾਨ ਵਾਧਾ ਸਾਬਤ ਹੋਵੇਗੀ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: Punjab Sports News: ਗੁਰਮੀਤ ਖੁੱਡੀਆਂ ਨੇ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲਿਸਟ ਕਬੱਡੀ ਖਿਡਾਰਨ ਸਿਮਰਨ ਕੰਬੋਜ ਨੂੰ ਕੀਤਾ ਸਨਮਾਨਿਤ

ਇਸੇ ਸਾਲ ਫਰਵਰੀ ਮਹੀਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਿਛਲੇ ਪੰਜਾਹ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰ ਸਾਹਿਤਕ ਘਾਲਣਾ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਪੰਜਾਬ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਵੱਲੋਂ ਪੰਜਾਬ ਗੌਰਵ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸੁਰਤਿ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਡਾ. ਗੁਰਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਭਾਗ, ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਕਾਲਿਜ ਬਟਾਲਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਸ਼ਾਇਰੀ ਉਸ ਲੁੱਟ-ਖਸੁੱਟ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਜਥੇਬੰਦਕ ਸੁਰ ਹੈ, ਜੋ ਆਮ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠ ਲਿਤਾੜਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਜਬਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਿਰ ਸੁੱਟਣ ਦੀ ਥਾਂ, ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਢਾਲ ਬਣਾ ਕੇ ਖਲੋਂਦੇ ਹਨ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਮੌਜ਼ੂਦ ਤਿੱਖਾਪਣ ਕਿਸੇ ਨਿੱਜੀ ਰੰਜਿਸ਼ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਸ ਸਮੂਹਿਕ ਪੀੜ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਹੈ ਜੋ ਸਮਾਜ ਦਾ ਲਿਤਾੜਿਆ ਵਰਗ ਹੰਢਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ ਲੁੱਟ-ਖਸੁੱਟ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੀ ਨਾਬਰੀ ਪ੍ਰਤੱਖ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਸਥਾਪਿਤ ਨਿਜ਼ਾਮ ਦੇ ਬੋਦੇਪਣ ਨੂੰ ਨੰਗਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਕਾਵਿ ਉਡਾਰੀ ਹੀ ਨਹੀਂ,ਸਗੋਂ ਇਨਸਾਨੀਅਤ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਲੜਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਬੌਧਿਕ ਯੁੱਧ ਵੀ ਹਨ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਚਾਲੀ ਦਿਨਪੁਸਤਕ ਦੇ ਸਿਰਜਕ ਡਾ. ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਧੁੱਗਾ, ਪ੍ਰੋ. ਸਤਨਾਮ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਡਾ. ਹੀਰਾ ਸਿੰਘ, ਡਾ. ਦਯਾ ਸਿੰਘ ਵੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ’ਤੇ ਹਾਜ਼ਰ ਸਨ।

World Hindi Day: ਮੁੰਬਈ, (ਆਈਏਐਨਐਸ)। ਅੱਜ ਵਿਸ਼ਵ ਹਿੰਦੀ ਦਿਵਸ ਮਨਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਮਾਨਤਾ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਨੂੰ ਅਮੀਰ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਿੰਦੀ ਨਾਵਲਾਂ ਨੂੰ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਢਾਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘਾਈ ਨਾਲ ਵਸੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਫਿਲਮਾਂ ਪਿਆਰ, ਸਮਾਜ, ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਡੂੰਘੀਆਂ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਕਹਾਣੀਆਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਸ਼ਤਰੰਜ ਕੇ ਖਿਲਾੜੀ: ਇਹ 1977 ਦੀ ਸੱਤਿਆਜੀਤ ਰੇਅ ਫਿਲਮ “ਨਾਵਲਕਾਰਾਂ ਦੇ ਸਮਰਾਟ” ਮੁਨਸ਼ੀ ਪ੍ਰੇਮਚੰਦ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਨਾਵਲ “ਸ਼ਤਰੰਜ ਕੇ ਖਿਲਾੜੀ” ‘ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ। ਇਹ 1856 ਵਿੱਚ ਵਾਜਿਦ ਅਲੀ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ ਲਖਨਊ ਵਿੱਚ ਸੈੱਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਦੋ ਜਗੀਰਦਾਰ ਸ਼ਤਰੰਜ ਵਿੱਚ ਮਗਨ ਹਨ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਬਜ਼ੇ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਹਨ। ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਸੰਜੀਵ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਸਈਦ ਜਾਫਰੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ।

ਚਿੱਤਰਲੇਖਾ: ਕੇਦਾਰ ਸ਼ਰਮਾ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ, ਇਹ ਪੀਰੀਅਡ ਡਰਾਮਾ ਭਗਵਤੀ ਚਰਨ ਵਰਮਾ ਦੇ 1934 ਦੇ ਨਾਵਲ “ਚਿੱਤਰਲੇਖਾ” ‘ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ। 1964 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ, ਇਹ ਫਿਲਮ ਮੌਰੀਆ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿੱਚ ਬਿਜਗੁਪਤ ਅਤੇ ਨ੍ਰਿਤਕੀ ਚਿੱਤਰਲੇਖਾ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮ ਕਹਾਣੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਯੋਗੀ ਕੁਮਾਰਗਿਰੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅਸ਼ੋਕ ਕੁਮਾਰ, ਪ੍ਰਦੀਪ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਮੀਨਾ ਕੁਮਾਰੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: Free Laptop Scheme: ਸਰਕਾਰ ਫਰਵਰੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ 10 ਲੱਖ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਦੇਵੇਗੀ ਮੁਫ਼ਤ ਲੈਪਟਾਪ

ਨਦੀਆ ਕੇ ਪਾਰ: ਗੋਵਿੰਦ ਮੂਨਿਸ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ, ਇਹ ਰੋਮਾਂਟਿਕ-ਡਰਾਮਾ ਕੇਸ਼ਵ ਪ੍ਰਸਾਦ ਮਿਸ਼ਰਾ ਦੇ ਨਾਵਲ “ਕੋਹਬਰ ਕੀ ਸ਼ਾਰਟ” ‘ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਪੇਂਡੂ ਪਿਛੋਕੜ ਵਿੱਚ ਸੈੱਟ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਇਹ ਫਿਲਮ 1982 ਵਿੱਚ ਸਿਨੇਮਾਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਚਿਨ ਪਿਲਗਾਂਵਕਰ ਅਤੇ ਸਾਧਨਾ ਸਿੰਘ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਇਸ ਫਿਲਮ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਸਦੀ ਸਾਦਗੀ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਲਈ ਖੂਬ ਪਸੰਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। World Hindi Day

ਤਮਸ: ਲੇਖਕ ਭੀਸ਼ਮ ਸਾਹਨੀ ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਨਾਵਲ “ਤਮਸ” ‘ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ, ਇਹ ਫਿਲਮ 1988 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਸੀ। ਗੋਵਿੰਦ ਨਿਹਲਾਨੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ, ਇਹ ਫਿਲਮ 1947 ਦੀ ਵੰਡ ਦੌਰਾਨ ਹੋਏ ਫਿਰਕੂ ਦੰਗਿਆਂ ਦੀ ਬੇਰਹਿਮ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਓਮ ਪੁਰੀ ਅਤੇ ਦੀਪਾ ਸਾਹੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਫਿਲਮ ਵੰਡ ਦੀ ਤ੍ਰਾਸਦੀ ਨੂੰ ਡੂੰਘਾਈ ਨਾਲ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਕਾ ਸਤਵ ਘੋੜਾ: ਸ਼ਿਆਮ ਬੇਨੇਗਲ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ, ਇਹ ਫਿਲਮ ਧਰਮਵੀਰ ਭਾਰਤੀ ਦੇ ਮਹਾਨ ਨਾਵਲ “ਸੂਰਜ ਕਾ ਸਤਵ ਘੋੜਾ” ‘ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ। ਰਜਿਤ ਕਪੂਰ, ਨੀਨਾ ਗੁਪਤਾ ਅਤੇ ਅਮਰੀਸ਼ ਪੁਰੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਪਿਆਰ, ਯਾਦਾਂ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀਆਂ ਗੁੰਝਲਾਂ ਦੀ ਇਹ ਬਹੁ-ਪੱਧਰੀ ਕਹਾਣੀ, 1992 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ।

ਮੁਹੱਲਾ ਅੱਸੀ: ਚੰਦਰਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਿਵੇਦੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ, ਇਹ ਫਿਲਮ ਕਾਸ਼ੀਨਾਥ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਵਲ “ਕਾਸ਼ੀ ਕਾ ਅੱਸੀ” ‘ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ। ਇਹ ਬਨਾਰਸ ਦੇ ਅੱਸੀ ਘਾਟ ਵਿੱਚ ਸੈੱਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇੱਕ ਸਮਾਜਿਕ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਸੰਨੀ ਦਿਓਲ, ਸਾਕਸ਼ੀ ਤੰਵਰ ਅਤੇ ਰਵੀ ਕਿਸ਼ਨ ਹਨ। 2018 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਇਹ ਵਿਅੰਗਮਈ ਅਤੇ ਸੋਚ-ਉਕਸਾਉਣ ਵਾਲੀ ਫਿਲਮ ਕਾਫ਼ੀ ਵਿਵਾਦਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਸੀ। World Hindi Day

ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਦਿਨ ਸਨ । ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਾਰੇ ਭਰਾ ਬੈਠੇ ਆਪਣੀ ਜਾਇਦਾਦ ਦਾ ਪੱਕਾ ਬਟਵਾਰਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ ਭਾਵੇਂ ਕੱਚੇ ਬਟਵਾਰੇ ਤਹਿਤ ਸਭ ਦੀ ਕਬੀਲਦਾਰੀ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਸੀ। ਸਾਰੀ ਜਾਇਦਾਦ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵੰਡਣ ਲਈ ਸਾਰੇ ਭਰਾ ਇਸ ਗੱਲ ’ਤੇ ਸਹਿਮਤ ਸਨ ਕਿ ਦੂਜੇ ਕੰਨੀਂ ਭਿਣਕ ਨਹੀਂ ਪੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਬਾਕੀ ਗੱਲ ਇਹ ਵੀ ਸੀ ਕਿ ਸਾਰੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਚੰਗੇ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਜਾਂ ਅਫਸਰ ਲੱਗੇ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਘਰਵਾਲੀਆਂ ਵੀ ਨੌਕਰੀਆਂ ’ਤੇ ਲੱਗੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਬਟਵਾਰਾ ਤਾਂ ਹੋ ਗਿਆ ਪਰ ਬਜ਼ੁਰਗ ਮਾਤਾ ਦੀ ਵੰਡ ਅਜੇ ਅਧੂਰੀ ਸੀ। ਕਿਸੇ ਨੇ ਪੱਕੀ ਜਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਾ ਲਈ ।ਆਖਰ ਇਹ ਗੱਲ ’ਤੇ ਸਹਿਮਤੀ ਬਣ ਗਈ ਕਿ ਬਜ਼ੁਰਗ ਮਾਤਾ ਦਾ ਸਭ ਖਿਆਲ ਰੱਖਣਗੇ ਪਰ ਵੰਡ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਵ ਚਾਰੇ ਭਰਾ ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਆਪਣੇ ਘਰ ਲਿਜਾ ਕੇ ਸਾਂਭ-ਸੰਭਾਲ ਕਰਨਗੇ।

ਅਚਾਨਕ ਇੱਕ ਭੂਰੇ ਰੰਗ ਦੀ ਕੁੱਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਰਵਾਜੇ ਅੱਗੇ ਆ ਕੇ ਰੋਣ ਲੱਗੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਉਹ ਡਰ ਗਏ ਸ਼ਾਇਦ ਕੋਈ ਅਪਸ਼ਗਨ ਨਾ ਹੋਵੇ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਲੇਰੀ ਕਰਕੇ ਉਸਨੂੰ ਦੂਰ ਭਜਾਉਣਾ ਚਾਹਿਆ ਪਰ ਕੁੱਤੀ ਉੱਥੋਂ ਨਾ ਗਈ, ਸ਼ਾਇਦ ਇਸ ਕਰਕੇ ਬਈ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਟੀ ਵਗੈਰਾ ਪਾਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਕੁੱਤੀ ਕੁੱਝ ਦੇਰ ਚੁੱਪ ਕਰਕੇ ਫਿਰ ਰੋਣ ਲੱਗ ਜਾਂਦੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਅਜੀਬੋ-ਗਰੀਬ ਆਵਾਜਾਂ ਨੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਡਰਾ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ,

‘‘ਜਾਹ ਇਹਨੂੰ ਰੋਟੀ ਪਾ ਦੇ।’’ ਉਹ ਉੱਠਿਆ ਤੇ ਰਸੋਈ ਵਿੱਚੋਂ ਰੋਟੀ ਲੈਣ ਚਲਾ ਗਿਆ ਤੇ ਰੋਟੀ ਲਿਆ ਕੇ ਉਸਨੇ ਉਸ ਦੇ ਅੱਗੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੀ ਪਰ ਉਸਨੇ ਰੋਟੀ ਨਾ ਖਾਧੀ ਤੇ ਫਿਰ ਉੱਚੀ-ਉੱਚੀ ਰੋਣ ਲੱਗੀ। ਸਾਰੇ ਹੈਰਾਨ ਸਨ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਕੀ ਹੋਇਆ ਹੈ? ਅਚਾਨਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਦੇ ਅੱਗੋਂ ਇੱਕ ਬਜ਼ੁਰਗ ਔਰਤ ਲੰਘਣ ਲੱਗੀ ਤਾਂ ਕੁੱਤੀ ਫੇਰ ਉੱਚੀ-ਉੱਚੀ ਰੋਈ। ਉਸ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਬੁਚਕਰ ਮਾਰੀ। ਕੁੱਤੀ ਲੇਟਣ ਲੱਗ ਪਈ ਤਾਂ ਛੋਟਾ ਮੁੰਡਾ ਦਰਵਾਜੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਔਰਤ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ,

Read Also : ਇਕਲਾਪੇ ਦੀ ਤੁਲਨਾ

‘‘ਚਾਚੀ ਆਹ ਕੁੱਤੀ ਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕੀ ਹੋਇਆ?’’
‘‘ਕੀ ਹੋਇਆ ਪੁੱਤ?’’
‘‘ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਦੋਂ ਦੀ ਰੋਣ ਲੱਗੀ ਹੈ । ਸਾਡਾ ਤਾਂ ਚਿੱਤ ਈ ਖਰਾਬ ਹੋ ਗਿਆ ।’’
‘‘ਵੇ ਭਾਈ ਮੈਂ ਦੱਸਦੀ ਹਾਂ, ਇਹ ਵਿਚਾਰੀ ਕਿਉਂ ਰੋਂਦੀ ਹੈ ।’’
‘‘ਦੱਸ ਚਾਚੀ ।’’ ਉਸ ਨੇ ਉਤਸੁਕਤਾ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ ਤੇ ਚਾਰੇ ਭਰਾ ਉਸ ਵੱਲ ਦੇਖਣ ਲੱਗੇ ।
‘‘ਵੇ ਭਾਈ ਕੀ ਦੱਸਾਂ, ਇਹਦੀ ਕਸੂਰਵਾਰ ਮੈਂ ਹਾਂ ।’’
‘‘ਕਿਵੇਂ ਚਾਚੀ?’’
‘‘ਇਹ ਸਾਡੇ ਘਰੇ ਸੂਈ ਹੋਈ ਹੈ, ਮੈਂ ਵਗ ’ਗੀ ਸ਼ਹਿਰ, ਇਹ ਬਾਹਰ ਸੀ ਉਦੋਂ। ਹੁਣ ਇਹ ਆਵਦੇ ਕਤੂਰਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਰੋਂਦੀ ਹੈ।’’
‘‘ਅੱਛਾ-ਅੱਛਾ!’’
‘‘ਹੋਰ ਭਾਈ, ਦੇਖ ਲਓ ਮਾਂ ਦੀ ਮਮਤਾ ਕਿੱਡੀ ਵੱਡੀ ਚੀਜ਼ ਹੈ, ਕੀ ਵਿਚਾਰੀ ਨੇ ਜਾਇਦਾਦ ਵੰਡ ਕੇ ਦੇਣੀ ਹੈ? ਬੱਸ ਮੋਹ ਹੈ ਬਈ ਉਹ ਇਹਦੇ ਜਿਗਰ ਦੇ ਟੋਟੇ ਨੇ, ਅੱਡ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ।’’ ਕਹਿ ਕੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਔਰਤ ਅੱਗੇ ਚਲੀ ਗਈ ਤੇ ਚਾਰੇ ਭਰਾ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵੱਲ ਬਿੱਟ-ਬਿੱਟ ਤੱਕਣ ਲੱਗੇ।

ਜਤਿੰਦਰ ਮੋਹਨ
ਮੋ. 94630-20766

Punjabi Story: ਵਿਹੜੇ ’ਚ ਬਹੁਕਰ ਮਾਰਦੀ ਬਿੰਦਰੀ ਦੇ ਅਚਾਨਕ ਕੰਨਾਂ ’ਚ ਨਿਆਣਿਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਪਈ,
ਸੁੰਦਰ ਮੁੰਦਰੀਏ, ਹੋ।
ਤੇਰਾ ਕੌਣ ਵਿਚਾਰਾ, ਹੋ।
… ਨਿਆਣੇ ਪੂਰਾ ਜ਼ੋਰ ਲਾ ਸੰਘ ਪਾੜਵੀਂ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਲੋਹੜੀ ਦਾ ਗੀਤ ਗਾ ਰਹੇ ਸੀ।

ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਇਹ ਆਵਾਜ਼ ਐਨ ਉਸਦੇ ਘਰ ਦੇ ਟੁੱਟੇ ਤਖ਼ਤੇ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਹੋਰ ਉੱਚੀ ਹੋ ਗਈ, ਟੁੱਟੀ ਤੇ ਡਿਗੂੰ-ਡਿਗੂੰ ਕਰਦੀ ਚੁਗਾਠ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਨਿਆਣੇ ਡਰ ਵੀ ਰਹੇ ਸੀ ਪਰ ਕੁੱਝ ਮਿਲਣ ਦੀ ਆਸ ’ਚ ਹੋਰ ਉੱਚੀ-ਉੱਚੀ ਗਾਈ ਜਾਂਦੇ ਸੀ ਤੇ ਕਦੀ-ਕਦੀ ਘਰ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਆਸ ਨਾਲ ਨਿਗ੍ਹਾ ਵੀ ਮਾਰੀ ਜਾਂਦੇ ਸੀ।

ਬਿੰਦਰੀ ਨਿਆਣਿਆਂ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਕਧੋਲੀ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਭੁੰਜੇ ਬੈਠ ਗਈ, ਕਿੰਨਾ ਸੋਹਣਾ ਬਚਪਨ ਸੀ, ਤਿੰਨੋਂ ਭੈਣ-ਭਾਈ ਸਾਰੇ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਲੋਹੜੀ ਮੰਗਦੇ ਫਿਰਦੇ, ਕਈ ਵਾਰ ਉਹ ਵੀ ਟੁੱਟੇ-ਤਿੜਕੇ ਡਿਗੂੰ-ਡਿਗੂੰ ਕਰਦੇ ਘਰਾਂ ’ਚ ਜਾਂਦੇ ਸੀ, ਛੋਟਾ ਵੀਰ ਅਕਸਰ ਬੋਲਦਾ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਆਪਾ ਨੂੰ ਕੀ ਦੇਣਾ ਇਹ ਤਾਂ ਆਪ ਮੰਗਣ ਗਏ ਹੋਣੇ, ਪਰ ਵੱਡੇ ਵੀਰ ਨੇ ਕਹਿਣਾ, ਓਹ ਤੂੰ ਚੁੱਪ ਕਰ, ਦੇਖੀਂ ਹੁਣੀ ਕੋਈ ਬੇਬੇ ਆਈ ਲੈ ਅੰਦਰੋਂ, ਵੇਖ ਲਈ ਨਾਲੇ ਪਾਥੀਆਂ ਦਊ ਨਾਲੇ ਗੁੜ ਦੀ ਰੋੜੀ, ਤੇ ਸੱਚੀਂ ਉਹੀ ਗੱਲ ਹੋਣੀ, ਵੱਡੇ ਘਰਾਂ ਵਾਲੇ ਤਾਂ ਬਾਹਲੀ ਵਾਰ ਬਾਰ ਹੀ ਨਾ ਖੋਲ੍ਹਦੇ ਜਾਂ ਫੇਰ ਝਿੜਕਾਂ ਦੇ ਕੇ ਅੱਗੇ ਤੋਰ ਦਿੰਦੇ। ਸੋਚਾਂ ’ਚ ਡੁੱਬੀ ਨੇ ਇੱਕ ਲੰਮਾ ਤੇ ਦੁੱਖ ਭਰਿਆ ਹਉਕਾ ਲੈ ਬਾਰ ਵੱਲ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰੀ।

ਨਿਆਣੇ ਅਜੇ ਵੀ ਸੰਘ ਦੀਆਂ ਨਾੜਾਂ ਫੁਲਾ-ਫੁਲਾ ਲੋਹੜੀ ਦਾ ਗੀਤ ਗਾ ਰਹੇ ਸੀ। ਬਿੰਦਰੀ ਅੰਦਰ ਵੜੀ ਤੇ ਪੀਪੇ ’ਚ ਜਿੰਨਾ ਕੁ ਆਟਾ ਸੀ, ਤੜਕੇ ਜੋਗਾ ਰੱਖ ਬਾਕੀ ਨਿਆਣਿਆਂ ਨੂੰ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਕਿਹਾ, ਆਹ ਪਾਥੀਆਂ ਵੀ ਚੱਕਲੋ। ਨਿਆਣੇ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਮੂਹਰੇ ਹੋ ਨੱਚਦੇ-ਟੱਪਦੇ ਉੱਚੀ-ਉੱਚੀ ਹੱਸਦੇ ਪਾਥੀਆਂ ਚੁੱਕੀ ਜਾਣ, ਤੇ ਬਿੰਦਰੀ ਇੱਕ ਖੂੰਜੇ ਲੱਗ ਉਨ੍ਹਾਂ ਜਵਾਕਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਖੁਸ਼ ਹੋਈ ਦੇਖਦੀ-ਦੇਖਦੀ ਨੂੰ ਝਾਉਲਾ ਪਿਆ ਜਿਵੇਂ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਦਾ ਜੰਮਿਆ ਵੀਰ, ਜੋ ਰੱਬ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਆਪ ਆਇਆ ਉਹਦੇ ਘਰ, ਲੋਹੜੀ ਮੰਗਣ ਦੇ ਬਹਾਨੇ ਨਾਲ।

Read Also : ਮਸ਼ਹੂਰ ਰੋਪੜੀਆ ਜਿੰਦਾ

‘‘ਵੇ ਖੜਜੋ ਨਿਆਣਿਓ, ਠੰਢ ਬਾਹਲੀ ਆ, ਆਹ ਥੋੜ੍ਹੇ ਭੁੱਜੇ ਦਾਣੇ ਹਨ ਰਾਹ ’ਚ ਜਾਂਦੇ-ਜਾਂਦੇ ਚੱਬ ਲਿਓ।’’
ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਉ ਅੱਜ ਬਿੰਦਰੀ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਿਆਣਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਆਪਣਾ ਅਤੀਤ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਵਾਰ-ਵਾਰ ਝਾਉਲਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਸੀ ਵੱਡੇ ਵੀਰ ਦਾ। ਪਤਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਅੱਖਾਂ ’ਚੋਂ ਵਾਹੋ-ਦਾਹੀ ਡਿੱਗ ਰਹੇ ਅੱਥਰੂ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਹਨ ਜਾ ਦੁੱਖ ਦੇ,
ਵਾਜਾ ਬਈ ਵਾਜਾ,
ਇਹ ਘਰ ਰਾਜਾ…।
ਬਾਹਰ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰੀ ਤਾਂ ਨਿਆਣੇ ਟਪੂਸੀਆਂ ਮਾਰਦੇ ਉੱਚੀ-ਉੱਚੀ ਹੱਸਦੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਜਾ ਰਹੇ ਸੀ। ਕਦੀ-ਕਦੀ ਝਾਉਲਾ ਪੈਂਦਾ ਕਿ ਬਿੰਦਰੀ ਆਪ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਤੁਰੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਆਉਣੀ ਬੰਦ ਹੋ ਗਈ ਤੇ ਬਿੰਦਰੀ ਦੇ ਅੱਥਰੂ ਵੀ।

ਮਨਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ ਸੰਧੂ, ਮੁੰਬਈ।
ਮੋ. 97691-86791

ਚੰਦ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਬੰਤਾ ਸਿੰਘ ਦੋ ਭਰਾ ਸਨ। ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਚੰਦ ਸਿੰਘ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦਾ ਨਾਂਅ ਗੁਲਾਬ ਕੌਰ ਸੀ ਤੇ ਬੰਤਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦਾ ਨਾਂਅ ਸ਼ਰਨ ਕੌਰ। ਦੋਵਾਂ ਭਰਾਵਾਂ ਕੋਲ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਪੈਲੀ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਭੈਣ ਸੀ ਜੋ ਵਿਆਹੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਦੋਵੇਂ ਸਰੀਰਕ ਪੱਖੋਂ ਬਹੁਤ ਤਕੜੇ ਸਨ। ਸੁਭਾਅ ਦੇ ਭੈੜੇ ਸਨ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਦਬਦੇ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਾਪੂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਬਾਪੂ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੈਲੀ ਦਾ ਇੰਤਕਾਲ ਤਿੰਨਾਂ ਭੈਣ-ਭਰਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਂਅ ਹੋ ਗਿਆ।

ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਹਾਦਸੇ ਵਿਚ ਬੰਤਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਕੋਈ ਔਲਾਦ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਬੰਤਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਪੈਲੀ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸ਼ਰਨ ਕੌਰ ਦੇ ਨਾਂਅ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬੱਚਾ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਸ਼ਰਨ ਕੌਰ ਪੇਕੇ ਪਿੰਡ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਸ਼ਰਨ ਕੌਰ ਦਾ ਵਿਆਹ ਅੱਗੇ ਕਿਸੇ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਅੱਗੇ ਉਹ ਪੰਜ ਪੁੱਤਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਰਨ ਕੌਰ ਇੱਕ ਦਿਆਨਤਦਾਰ ਔਰਤ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਚੰਦ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਕਈ ਸੁਨੇਹੇ ਭੇਜੇ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਪੈਲੀ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਨਾਂਅ ਕਰਵਾ ਲੈਣ। ਪਰ ਚੰਦ ਸਿੰਘ ਝਗੜਾਲੂ ਕਿਸਮ ਦਾ ਆਦਮੀ ਸੀ। ਉਹ ਹਰ ਵਾਰ ਇਹੀ ਆਖਦਾ ਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਪੈਲੀ ਉੱਤੋਂ ਚਿੜੀ ਨ੍ਹੀਂ ਲੰਘਣ ਦਿੰਦਾ। ਕਿਸੇ ਬੰਦੇ ਦੀ ਕੀ ਤਾਕਤ ਹੈ।

Read Also : Punjabi Story: ਇਕਲਾਪੇ ਦੀ ਤੁਲਨਾ

ਸਮਾਂ ਬੀਤਦਾ ਗਿਆ। ਬੁਢਾਪੇ ਕਾਰਨ ਚੰਦ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਰਨ ਕੌਰ ਦੀ ਵੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਜਵਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੀ ਪੈਲੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਈ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਕੇਸ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਰਨ ਕੌਰ ਇਹ ਕੇਸ ਝਗੜਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਰਨ ਕੌਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਕੇਸ ਜਿੱਤ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਗੁਲਾਬ ਕੌਰ ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਵਿਰੁੱਧ ਅਪੀਲ ਉੱਚ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਰਨ ਕੌਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਲੈਣ ਲਈ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Punjabi Story

ਲੜਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਗੁਲਾਬ ਕੌਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ’ਤੇ ਮਾਮਲਾ ਦਰਜ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਜੇਲ੍ਹ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੁਲਾਬ ਕੌਰ ਦੀ ਨਣਾਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੀ ਪੈਲੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਈ ਕੇਸ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਗੁਲਾਬ ਕੌਰ ਕਦੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਕੇਸ ਦੀ ਪੇਸ਼ੀ ਭੁਗਤਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਕਦੇ ਪੈਲੀ ਦੇ ਕੇਸਾਂ ਦੀ। ਪਿਛਲੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਐਨਾ ਕਸ਼ਟ ਝੱਲਦਿਆਂ ਵੇਖ ਉਹ ਕੋਹਲੂ ਦੇ ਬੈਲ ਵਾਂਗ ਜਾਪਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

ਮਾਸਟਰ ਬਚਿੱਤਰ ਸਿੰਘ ਜਟਾਣਾ
ਮੋ. 96469-05801

Punjabi Story: ਸੱਜਣ ਸਿੰਘ ਦੀ ਉਮਰ ਲਗਭਗ ਚੁਰਾਸੀ ਪਾਰ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਮੰਜਾ ਕੋਠੀ ਦੇ ਇੱਕ ਸਿਰੇ ’ਤੇ ਬਣੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਬੈਠ ਕੇ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਸੋਚਦਾ ਰਹਿੰਦਾ। ਸਵੇਰੇ ਨਹਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਰੱਬ ਦਾ ਨਾਮ ਵੀ ਲੈਂਦਾ ਪਰ ਕਈ ਵਾਰ ਉਸਦਾ ਮਨ ਬਹੁਤ ਬੇਚੈਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ।

ਉਹ ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਘਰ ਵਾਲੀ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਉਸਦਾ ਵਧੀਆ ਸਮਾਂ ਲੰਘਦਾ ਰਿਹਾ ਪਰ ਉਹ ਵੀ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਸਾਥ ਛੱਡ ਗਈ। ਉਹ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ’ਤੇ ਝੂਰਦਾ ਕਿ ਕਿਹੋ-ਜਿਹਾ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਕੋਲ ਗੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਵਿਹਲ ਨਹੀਂ। ਕਦੇ ਉਸਦੇ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਆ ਵੜਦੀ, ਜਿੱਥੇ ਕਈ-ਕਈ ਦਿਨ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਕਈ ਵਾਰ ਉਹ ਸੰਚਾਰ ਮਾਧਿਅਮਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦੋਸ਼ ਦਿੰਦਾ, ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਸਦਕਾ ਰਿਸ਼ਤੇ ਖਤਮ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ।

ਦੋ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦਾ ਬਾਪ ਸੋਚਦਾ ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਚੱਜ ਨਾਲ ਬੁਲਾਉਣਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਫਿਰ ਜੰਮਣ ਦਾ ਕੀ ਫਾਇਦਾ? ਕਦੇ ਉਹ ਸੋਚਦਾ, ਆਪਾਂ ਵੀ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਦੇ ਜੰਮੇ ਹਾਂ ਪਰ ਆਪਾਂ ਤਾਂ ਫਰਜ਼ ਨਿਭਾਏ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦਾ ਤਾਂ ਜ਼ਰੂਰ ਹੱਸਦਾ, ਬਈ ਸਾਨੂੰ ਤਾਂ ਚਾਰ ਭਾਈ ਲੈ ਹੀ ਜਾਣਗੇ ਪਰ ਸਾਡੇ ਅਗਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਮੋਢਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ।

Read Also : ਵਾਹ! ਡਾਕਟਰਾਂ ਦੀ ਹਿੰਮਤ, ਸੜਕ ਕਿਨਾਰੇ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਚੀ ਸੜਕ ਹਾਦਸੇ ’ਚ ਜਖਮੀ ਹੋਏ ਦੀ ਜਾਨ

ਇੱਕ ਦਿਨ ਉਹ ਆਪਣੀ ਬੈਠਕ ਦੇ ਗਲੀ ਵਾਲੇ ਦਰਵਾਜੇ ਅੱਗੇ ਕੁਰਸੀ ਡਾਹ ਕੇ ਬੈਠ ਗਿਆ ਕਿ ਚਲੋ ਕਿਸੇ ਦਾ ਮੂੰਹ-ਮੱਥਾ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਾਹਨ ਉਸ ਗਲੀ ਵਿੱਚੋਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਲੰਘੇ ਪਰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਉਸ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਦੇਖਦਾ ਹੀ ਰਿਹਾ। ਗਲੀ ਵਿੱਚੋਂ ਪੈਦਲ ਵੀ ਲੰਘੇ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੋਬਾਇਲ ਹੀ ਸਨ। ਇੰਨੇ ਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਉਸ ਗਲੀ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੌਲਾ ਬਲਦ ਲੰਘਣ ਲੱਗਾ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਬਲਦ ’ਤੇ ਪਈ ਤਾਂ ਸੱਜਣ ਸਿੰਘ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ, ਕਿੱਡਾ ਕੱਦ-ਕਾਠ ਹੈ।

ਉਸ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦੇਖ ਕੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਤੁਲਨਾ ਬਲਦ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਕਿਉਂਕਿ ਬਲਦ ਦਾ ਵੀ ਕਿਸੇ ਨੇ ਕੰਮ ਲੈ ਕੇ ਰੱਸਾ ਲਾਹ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਉਸਨੂੰ ਲੱਗਾ ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਦਾ ਵੀ ਰੱਸਾ ਲਾਹਿਆ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਨੂੰ ਪੁਰਾਣੇ ਦਿਨ ਯਾਦ ਆ ਗਏ ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੀ ਆਂਢ-ਗੁਆਂਢ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੈ ਬਲਦ ਦੀ ਵੀ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਉੱਚੀ-ਉੱਚੀ ਹੱਸਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਖੜ੍ਹੇ ਬਲਦੇਵ ਦੇ ਆਉਣ ਦਾ ਪਤਾ ਹੀ ਨਾ ਲੱਗਾ, ਜੋ ਉਸ ਲਈ ਚਾਹ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ ਸੀ।

‘‘ਬਾਪੂ ਜੀ ਅੱਜ ਤਾਂ ਬੜੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ?’’ ‘‘ਹੈਂ?’’ ਪਿੱਛੇ ਖੜ੍ਹੇ ਆਪਣੇ ਬੇਟੇ ਬਲਦੇਵ ਨੂੰ ਸੱਜਣ ਸਿੰਘ ਨੇ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ ਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਹੱਸਿਆ।
‘‘ਕੀ ਮਿਲ ਗਿਆ ਬਾਪੂ ਜੀ?’’
‘‘ਮਿਲਣਾ ਕੀ ਹੈ ਬਲਦੇਵ, ਮੈਂ ਤੇ ਤਾਂ ਹੱਸਦਾਂ ਬਈ ਕਿੱਡਾ ਸੋਹਣਾ ਬਲਦ ਹੋਵੇਗਾ ਜਵਾਨੀ ’ਚ। ਅੱਜ ਰੁਲਦਾ ਫਿਰਦਾ ਜਿਵੇਂ…।’’

ਬਲਦੇਵ ਸਮਝ ਗਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਬਾਪੂ ਕੀ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤੁਲਨਾ ਵੀ ਬਾਪੂ ਤੇ ਬਲਦ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਤੇ ਸੋਚਿਆ ਇਹ ਵੇਲਾ ਉਸ ’ਤੇ ਵੀ ਆਵੇਗਾ। ਉਸਨੇ ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਧਾਰ ਲਈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਬਾਪੂ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰ ਸਮਾਂ ਕੱਢਿਆ ਕਰੇਗਾ। ਬਾਪੂ ਨੇ ਕਿਹੜਾ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਮਿਲਣੈ। ਕੀ ਪਤਾ ਕਿੰਨੇ ਕੁ ਸਮੇਂ ਦਾ ਮਿਲਾਪ ਹੈ ਸਾਡਾ?

ਬਲਦ ਦੂਰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਸੱਜਣ ਸਿੰਘ ਚਾਹ ਪੀਣ ਲੱਗਾ ਤੇ ਬਲਦੇਵ ਗੜਵੀ ਵਿੱਚੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ-ਥੋੜ੍ਹੀ ਕਰਕੇ ਚਾਹ ਉਸ ਦੀ ਬਾਟੀ ਵਿੱਚ ਪਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਦੋਵੇਂ ਹੱਸ ਰਹੇ ਸਨ।

ਜਤਿੰਦਰ ਮੋਹਨ, ਮੱਤੜ, ਸਰਸਾ

‘‘ਪੁੱਤ, ਆ ਦਲਬੀਰੇ ਦੀ ਬਹੂ ਕਿਵੇਂ ਆਈ ਸੀ?’’ ਗੁਰਮੀਤ ਕੌਰ ਨੇ ਨੂੰਹ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ।
‘‘ਮੰਮੀ ਜੀ, ਬੱਸ ਐਵੇਂ ਈ ਆਈ ਸੀ’’ ਨੂੰਹ ਬੋਲੀ।
‘‘ਐਵੇਂ ਕਾਹਨੂੰ ਪੁੱਤ ਇਹ ਕਿਸੇ ਕੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਆ। ਘਰ ਪੱਟ ਜਨਾਨੀ ਆ, ਦੇਖ ਪੁੱਤ ਤੂੰ ਇਹਨੂੰ ਬਾਹਲਾ ਮੂੰਹ ਨਾ ਲਾਈਂ’’ ਗੁਰਮੀਤ ਨੇ ਖਰੀ ਗੱਲ ਈ ਨੂੰਹ ਨੂੰ ਕਹਿ ਦਿੱਤੀ।
‘‘ਨਹੀਂ, ਮੰਮੀ ਵਧੀਆ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਸੀ’’

‘‘ਤੂੰ ਪੁੱਤ ਅਜੇ ਨਿਆਣੀ ਆਂ, ਅਸੀਂ ਉਮਰ ਹੰਢਾਈ ਆ, ਫੇਰ ਪੁੱਤ ਮੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਆਈ ਨੂੰ ਤੀਹ ਸਾਲ ਹੋਗੇ, ਤੈਨੂੰ ਅਜੇ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਨਹੀਂ ਹੋਏ, ਐਂ ਤਾਂ ਤੈਨੂੰ ਵੀ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਹਿਸਾਬ ਜਿਹਾ ਆਜੂ, ਕੀਹਦੇ ਕੋਲ ਬਹਿਣਾ, ਕੀਹਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣਨੀ, ਕਿਹੜਾ ਕਿਵੇਂ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਦਾ ਪਰ ਦੱਸਣਾ ਮੇਰਾ ਫ਼ਰਜ਼ ਸੀ, ਅਗਾਂਹ ਭਾਈ ਦਿਮਾਗ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣਾ ਵਰਤਣਾ’’ ਗੁਰਮੀਤ ਕੌਰ ਨੇ ਨੂੰਹ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਸਮਝਾਉਣੀ ਚਾਹੀ।

‘‘ਚੱਲ ਮੇਰੀ ਧੀ ਰਾਣੀ, ਐਂ ਤਾਂ ਤੂੰ ਪੜ੍ਹੀ-ਲਿਖੀ ਆਂ, ਹੁਣ ਐਂ ਕਰ ਮੈਂ ਵੀ ਥੱਕੀ ਪਈ ਆਂ, ਢੂਈ ਵੀ ਦੁਖਦੀ ਪਈ ਜੈ ਖਾਣੀ ਦੀ ਘੁੱਟ ਚਾਹ ਈ ਕਰ ਲਿਆ। ਫਿਰ ਚਾਹ ਘੁੱਟ ਪੀ ਕੇ, ਬਿੰਦ ਆਰਾਮ ਕਰਲੂੰ, ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਮੈਂ ਕਰਲੂੰ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਚਾਚੀ ਕੰਨੀ ਜਾ ਆਇਓ। ਭੈਣ ਜੀ ਯਾਦ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਅੱਜ ਮਿਲੀ ਸੀ ਨੰਬਰਦਾਰਾਂ ਦੇ ਭੋਗ ’ਤੇ, ਕਹਿੰਦੀ, ਛੋਟੇ ’ਤੇ ਉਹਦੀ ਬਹੂ ਨੂੰ ਕਹੀਂ ਮਿਲ ਜਾਣ। ਕਾਫ਼ੀ ਟਾਈਮ ਤੋਂ ਇੱਧਰ ਕਦੀ ਆਏ ਈ ਨਹੀਂ, ਰੋਟੀ ਵੀ ਕਹਿੰਦੀ ਸੀ ਖਵਾ ਕੇ ਈ ਭੇਜੂੰ।’’ ਨੂੰਹ ਰੀਤ ਚਾਹ ਦੇ ਕੇ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਜਾਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਨ ਲੱਗੀ।
ਗੁਰਮੀਤ ਨੇ ਰੀਤ ਨੂੰ ਕੁੱਝ ਪੈਸੇ ਆਣ ਫੜਾਏ ਤੇ ਕਿਹਾ, ‘‘ਪੁੱਤ ਆ ਚਾਚੀ ਤੇਰੀ ਦੇ ਪੋਤੇ-ਪੋਤੀ ਨੂੰ ਦੇ ਆਈਂ।’’
‘‘ਠੀਕ ਮੰਮੀ ਜੀ!’’

Read Also : ਬਾਲ ਕਹਾਣੀ : ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਜਿਦ

ਰੀਤ ਤੇ ਉਸਦਾ ਪਤੀ ਚਾਚੀ ਘਰ ਚਲੇ ਗਏ। ਗੁਰਮੀਤ ਕੌਰ ਕੰਮਕਾਰ ਕਰਕੇ ਸੋਚਦੀ ਰਹੀ, ‘‘ਨੂੰਹ ਨੂੰ ਕਿੱਦਾਂ ਸਮਝਾਵਾਂ ਕਿ ਦਲਬੀਰੇ ਦੀ ਬਹੂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿਣਾ। ਉਹਨੇ ਤਾਂ ਘਰ ਪੱਟ ਲਿਆ, ਇਹਨੂੰ ਵੀ ਇਹੋ-ਜਿਹੀ ਮੱਤ ਈ ਦਊ।’’
ਰੀਤ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪਤੀ ਰਾਤ ਲੇਟ ਘਰ ਆਏ ਤਾਂ ਰੀਤ ਗੁਰਮੀਤ ਕੌਰ ਕੋਲ ਬੈਠ ਗਈ। ਗੁਰਮੀਤ ਕੌਰ ਆਖਦੀ, ‘‘ਕਿਵੇਂ ਖੁਸ਼ ਚਾਚੀ ਵੱਲ ਜਾ ਕੇ?’’

Punjabi Story

ਰੀਤ ਆਖਦੀ, ‘‘ਮੰਮੀ ਤੁਸੀਂ ਤੇ ਚਾਚੀ ਕਾਫ਼ੀ ਸਾਲ ਇਕੱਠੇ ਰਹੇ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਜਮ੍ਹਾ ਇਕੋ-ਜਿਹਾ ਸੋਚਦੇ ਓ।’’
ਗੁਰਮੀਤ ਹੱਸ ਪਈ, ‘‘ਆਹੋ ਪੁੱਤ ਵੱਡੇ ਜਵਾਕ ਵਿਆਹ ਕੇ ਵੱਖਰੇ ਹੋਏ ਆਂ, ਉਹਦਾ ਮੁੰਡਾ ਕਹਿੰਦਾ, ਮੈਂ ਬਾਹਰ ਕੋਠੀ ਪਾਉਣੀ, ਇੱਥੇ ਥਾਂ ਦੀ ਕੁੱਝ ਥੋੜ ਸੀ ਤਾਂ ਬਾਹਰ ਉੁਠਗੇ, ਊਂ ਚੱਲ ਹੁਣ ਵੀ ਸੋਹਣੀ ਨਿਭੀ ਜਾਂਦੀ ਆ।’’

‘‘ਮੰਮੀ! ਮੈਂ ਚਾਚੀ ਕੋਲ ਗੱਲ ਕਰ ਬੈਠੀ ਦਲਬੀਰੇ ਦੀ ਬਹੂ ਆਈ ਸੀ। ਚਾਚੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾ ਦਿੱਤੀ। ਚਾਚੀ ਕਹਿੰਦੀ, ਇੱਕ ਵਾਰ ਇੱਕ ਔਰਤ ਕੋਲ ਮੱਝ ਸੀ ਤੇ ਇੱਕ ਕੋਲ ਬੱਕਰੀ ਸੀ ਮੱਝ ਵਾਲੀ ਨੇ ਬੱਕਰੀ ਵਾਲੀ ਕੋਲੋਂ ਘਿਓ ਉਧਾਰ ਲਿਆ ਤੇ ਮੁੱਕਰ ਗਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਝਗੜਾ ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਤੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਨਿਆਂ ਕਰਨ ਲਈ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਦੋ-ਦੋ ਲੀਟਰ ਪਾਣੀ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਨਹਾ ਕੇ ਆਉਣ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਮੱਝ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲਾਂ ਨਹਾ ਆਈ ਤੇ ਬੱਕਰੀ ਵਾਲੀ ਉਸ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਪਿੱਛੋਂ ਆਈ। ਰਾਜੇ ਨੇ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਤੇ ਫ਼ੈਸਲਾ ਬੱਕਰੀ ਵਾਲੀ ਦੇ ਹੱਕ ’ਚ ਸੁਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਮੱਝ ਵਾਲੀ ਆਖੇ, ਇਸ ਕੋਲ ਬੱਕਰੀ, ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਮੱਝ। ਮੈਂ ਇਸ ਤੋਂ ਘਿਓ ਕਿਉਂ ਲਊਂ?

ਰਾਜੇ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਤੂੰ ਘਿਓ ਲਿਆ ਏ ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਪਾਣੀ ਦਿੱਤਾ, ਤੇਰੀਆਂ ਅੱਡੀਆਂ ਨਹੀਂ ਧੋਤੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਤੇ ਉਹ ਨਹਾ ਕੇ ਕੁੱਝ ਪਾਣੀ ਬਚਾ ਵੀ ਲਿਆਈ, ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਮੱਝ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜ਼ੂਦ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜੋੜ ਸਕਦੀ ਪਰ ਉਹ ਬੱਕਰੀ ਨਾਲ ਵੀ ਘਿਓ ਜੋੜ ਸਕਦੀ ਏ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨੂੰ ਸੁਚੱਜ ਏ।’’

ਗੁਰਮੀਤ ਨੇ ਰੱਬ ਦਾ ਸ਼ੁਕਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਦਰਾਣੀ ਦਾ ਵੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਰੂਪ ’ਚ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਮੱਤ ਰੀਤ ਨੂੰ ਦੇ ਭੇਜੀ ਸੀ।
ਰੀਤ ਨੇ ਕਿਹਾ, ‘‘ਮੰਮੀ ਮੈਨੂੰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆ ਰਿਹਾ, ਚਾਚੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਕਿਉਂ ਸੁਣਾਈ?’’
‘‘ਪੁੱਤ ਰਾਤ ਕਾਫ਼ੀ ਹੋ ਗਈ ਏ, ਤੁਸੀਂ ਸੌਂ ਜਾਓ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕੱਲ੍ਹ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਸਮਝਾਵਾਂਗੀ ਪਰ ਤੂੰ ਕੁੱਝ ਵੀ ਸੋਚਣਾ ਨਹੀਂ।’’
‘‘ਠੀਕ ਏ ਮੰਮੀ ਜੀ!’’
ਸਵੇਰ ਹੁੰਦਿਆਂ ਈ, ਰੀਤ ਚਾਹ ਬਣਾ ਕੇ ਗੁਰਮੀਤ ਕੋਲ ਲੈ ਆਈ ਤੇ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਸਮਝਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਰੀਤ ਨੂੰ ਬਾਹਲੀ ਕਾਹਲੀ ਸੀ, ਗੱਲ ਸੁਣਨ ਦੀ।

Punjabi Story

ਗੁਰਮੀਤ ਬੋਲੀ, ‘‘ਸੁਣ ਧੀਏ! ਆ ਦਲਬੀਰੇ ਦੀ ਬਹੂ ਕਾਟੋ ਤੇ ਇਸ ਦੀ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਮਾਟੋ ਦਰਾਣੀ-ਜੇਠਾਣੀ ਨੇ। ਉਹ ਵੱਡੀ ਏ, ਰੱਜ ਕੇ ਸੁਚੱਜੀ, ਉਹਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਇਹਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਲੈ ਲਿਆ ਪਰ ਇਹ ਤਾਂ ਜਮ੍ਹਾ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਰਲਦੀ।’’
ਗੁਰਮੀਤ ਦੇ ਸਾਰਾ ਕੁੱਝ ਅੱਖਾਂ ਅੱਗੇ ਘੁੰਮਣ ਲੱਗਾ।

‘‘ਨਵੀਂ ਆਈ ਮਾਟੋ, ਸਭ ਨੂੰ ਜੀ-ਜੀ ਕਰਦੀ ਤੇ ਘਰ ਦੇ ਕੰਮ ਭੱਜ-ਭੱਜ ਕਰਦੀ, ਪੜ੍ਹੀ ਵੀ ਬਥੇਰਾ ਸੀ ਪਰ ਨੌਕਰੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਘਰਵਾਲਾ ਨੌਕਰੀ ਤੋਂ ਆਉਂਦਾ ਤਾਂ ਪੁੱਛਦੀ, ਤੁਸੀਂ ਕੱਪੜੇ ਬਦਲੋ ਮੈਂ ਪਾਣੀ ਲੈ ਕੇ ਆਈ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਕੇ ਪੁੱਛ ਜਾਂਦੀ ਕਿ ਕੀ ਖਾਓਗੇ, ਟਿਫ਼ਨ ਫੜ੍ਹ ਆਖਦੀ, ਤੁਸੀਂ ਰੋਟੀ ਖਾ ਲਈ ਸੀ? ਹਾਂ ਆਖਦਾ ਤਾਂ ਚਾਹ ਲੈ ਆਉਂਦੀ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਰੋਟੀ ਜਾਂ ਕੁੱਝ ਹੋਰ ਬਣਾ ਲੈਂਦੀ। ਫਿਰ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਪੁੱਛਦੀ, ਤੁਹਾਡਾ ਦਿਨ ਕਿਵੇਂ ਰਿਹਾ? ਫਿਰ ਉਸਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਆਰਾਮ ਕਰਨ ਦਾ ਕਹਿ ਕੰਮਕਾਜ ’ਚ ਰੁੱਝ ਜਾਂਦੀ।

Punjabi Story

ਜੇ ਕਿਤੇ ਘਰ ਉੰਨੀ-ਇੱਕੀ ਗੱਲ ਹੋ ਵੀ ਜਾਂਦੀ ਤਾਂ ਘਰਵਾਲੇ ਕੋਲ ਚੁਗਲੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ। ਘਰ ’ਚ ਕੀ ਸਾਮਾਨ ਚਾਹੀਦਾ, ਸਭ ਕਾਸੇ ਦਾ ਹਿਸਾਬ ਬਣਾ ਕੇ ਰੱਖਦੀ ਤੇ ਐਤਵਾਰ ਉਸਦਾ ਘਰ ਵਾਲਾ ਜਾ ਕੇ ਲੈ ਆਉਂਦਾ। ਉਹ ਫਾਲਤੂ ਕੁੱਝ ਨਹੀਂ ਖਰੀਦਦੀ ਸੀ। ਘਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸੀ ਪਰ ਫਿਰ ਉਸ ਦੀ ਭੈਣ ਦਾ ਦਿਓਰ ਨੂੰ ਸਾਕ ਲੈ ਲਿਆ, ਇਸਨੇ ਆ ਕੇ ਖਿਲਾਰੇ ਪਾ ਦਿੱਤੇ। ਵੱਡਾ ਨੌਕਰੀ ’ਤੇ ਜਾਂਦਾ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਬਹੂ ਹੱਸ ਕੇ ਤੋਰਦੀ ਪਰ ਆ ਦਲਬੀਰੇ ਨੂੰ ਕਿੰਨਾ ਕੁੱਝ ਕਹਿ ਦਿੰਦੀ ਕਿ ਇਹ ਲੈ ਆਈ ਔਹ ਲੈ ਆਈ। ਫਿਰ ਵੀ ਪਿੱਛੋਂ ਫ਼ੋਨ ਕਰਕੇ ਕੁੱਝ ਨਾ ਕੁੱਝ ਦੱਸੀ ਜਾਣਾ। ਪਰ ਕਦੇ ਇਹ ਨੀ ਸੀ ਪੁੱਛਿਆ, ਖਾਣਾ ਖਾ ਲਿਆ।

ਸ਼ਾਮ ਤੱਕ ਆਉਂਦਾ ਵਿਚਾਰਾ ਕਿੰਨਾ ਲਿਫ਼ਾਫ਼ੇ ਨਾਲ ਚੱਕੀ ਆਉਂਦਾ। ਵੱਡਾ ਆ ਕੇ ਆਰਾਮ ਵੀ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਪਰ ਉਹ ਸਾਮਾਨ ਖ਼ਰੀਦ ਕੇ ਦੇ ਜਾਂਦਾ, ਜਦ ਟਾਈਮ ਨਿੱਕਲਦਾ। ਆਉਂਦਿਆਂ ਫਿਰ ਮੂੰਹ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ, ਇਸ ਨੇ ਆਹ ਕਹਿ ਤਾਂ, ਉਸ ਨੇ ਔਹ। ਵਿਚਾਰਾ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਗਿਆ। ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਘਰ ਵੀ ਰੋਜ਼ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ ਸੀ ਤੇ ਅੰਤ ਨੌਕਰੀ ਵੀ ਜਾਂਦੀ ਰਹੀ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਵਿਚਾਰਾ ਘਰ ਈ ਛੱਡ ਗਿਆ ਤੇ ਫਿਰ ਕਦੇ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਆਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਕੁਚੱਜ ਨੇ ਘਰ ਬਰਬਾਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਪੁੱਤ ਤਾਂ ਈ ਤੈਨੂੰ ਉਸਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮੂੰਹ ਨਾ ਲਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਨਹੀਂ ਵਸਾਏ, ਬੇਗਾਨੇ ਵੀ ਪੱਟ ਦਿੰਦੀਆਂ ਨੇ।’’ ਰੀਤ ਨੇ ਅੱਖਾਂ ਝਮੱਕ ਕੇ ਸਭ ਸਮਝ ਲੈਣ ਦੀ ਹਾਮੀ ਭਰੀ।

ਦਿਲਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ ਗੁਰੀ

”ਹਾਏ ਅੱਲਾ, ਭਾਬੀਜਾਨ, ਭਾਬੀਜਾਨ,ਜ਼ਰਾ ਭਾਗ ਕੇ ਆਉ, ਦੇਖੋ ਅੱਬੂਜਾਨ ਕੋ ਕਯਾ ਹੋ ਗਿਆ?” ਸ਼ਕੀਨਾਂ ਜਦੋਂ ਰਾਜ ਦੇ ਘਰ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਲੱਗੀ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਡਿਉੜੀ ਲੰਘ ਕੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਬਣੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਮੰਜੇ ਤੋਂ ਅੱਧਾ ਕੁ ਥੱਲੇ ਨੂੰ ਲਟਕ ਰਹੇ ਚੌਧਰੀ ਬ੍ਰਿਜ ਮੋਹਨ ਵੱਲ ਦੇਖ ਕੇ ਤ੍ਰਭਕਦੇ ਹੋਏ ਰਾਜ ਦੇ ਘਰ ਵਾਲੀ ਮੰਜੂ ਨੂੰ ਆਵਾਜ਼ ਮਾਰੀ ਤੇ ਖੁਦ ਬਿਜਲੀ ਵਰਗੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚੌਧਰੀ ਬ੍ਰਿਜ ਮੋਹਨ ਦੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਈ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਲੱਗੀ ਪਰ ਬ੍ਰਿਜ ਮੋਹਨ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣ ਪੰਖੇਰੂ ਤਾਂ ਕਦੋਂ ਦੇ ਉੱਡ ਚੁੱਕੇ ਸਨ ਅਜੇ ਘੰਟਾ ਕੁ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਮੰਜੂ ਆਪਣੇ ਸਹੁਰੇ ਬ੍ਰਿਜ ਮੋਹਨ ਨੂੰ ਚਮਚੇ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਪਿਲਾ ਕੇ ਗਈ ਸੀ ਬੱਸ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਕ ਤੋਂ ਦੋ, ਦੋ ਤੋਂ ਚਾਰ ਤੇ ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਚੌਧਰੀ ਬ੍ਰਿਜ ਮੋਹਨ ਦੀ ਮੌਤ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਲੱਗ ਗਿਆ ਤੇ ਸਾਰਾ ਪਿੰਡ, ਕੀ ਬੱਚੇ, ਔਰਤਾਂ,ਬਜ਼ੁਰਗ, ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕੰਮ ਛੱਡ ਕੇ ਤੇ ਦੁਕਾਨਦਾਰ ਦੁਕਾਨਾਂ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਚੌਧਰੀ ਬ੍ਰਿਜ ਮੋਹਨ ਦੇ ਘਰ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ ਸਨ

ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਬਿਜਨੌਰ ਦਾ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਘਰਾਂ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੀ ਵਸੋਂ ਵਾਲੇ ਨੀਮ ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾ ਵੱਸਿਆ ਹੋਇਆ ਇੱਕ ਪਿੰਡ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਤੈਅ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਘਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਨ ਕਿ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੇ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੋ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਮਿਲਦੇ ਹੋਏ ਪਾਣੀ ਬਾਰੇ ਇਹ ਨਿਰਣਾ ਲੈਣਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਨਾਮੁਮਕਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਪਾਣੀ ਕਿਹੜੀ ਨਦੀ ਦਾ ਹੈ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਲੋਕ ਵੀ ਮਿਲ ਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਈਦਾਂ ਤੇ ਦੀਵਾਲੀਆਂ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਸ਼ਾਨੋ-ਸ਼ੌਕਤ ਨਾਲ ਮਨਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ ਦੀਵਾਲੀ ਤੇ ਈਦ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਤੇ ਮਿਠਾਈਆਂ ਤੇ ਸ਼ੀਰਖੂਰਮੇ ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਹਰ ਘਰ ‘ਚ ਬਣਦੀਆਂ ਸਨ ਇਹ ਰੀਤ ਕੋਈ ਅੱਜ ਦੀ ਨਹੀਂ, ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਵੀ ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਸੀ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਮਸਜਿਦ ਤੋਂ ਨਮਾਜ਼ ਦੀ ਆਜ਼ਾਨ ਸਮੇਂ ਪਿੰਡ ਦੇ ਕਾਫੀ ਲੋਕ ਮਸਜਿਦ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਤੇ ਬਾਕੀ ਦੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਜਾਂ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੀ ਉਸ ਖੁਦਾ ਦਾ ਸ਼ੁਕਰ ਅਦਾ ਕਰਦੇ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਸਭ ਤਿੱਥ-ਤਿਉਹਾਰ ਸਾਂਝੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ

”ਅਰੇ, ਕਹਾਂ ਮਰ ਗਏ ਥੇ ਸਭ ਕੇ ਸਭ? ਹਮ ਕਬ ਸੇ ਆਪਕੀ ਰਾਹ ਦੇਖ ਰਹੇਂ ਹੈ” ਰਹਿਮਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਗਰਮ-ਗਰਮ ਗੁੜ ਖਾਣ ਆਏ ਪਿੰਡ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਤੋਂ ਉਡੀਕ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਪਿੰਡ ਦੀ ਬਾਲ ਸੈਨਾ ਅਜੇ ਤੱਕ ਗਰਮ-ਗਰਮ ਗੁੜ ਖਾਣ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਆਈ? ਕਿਸੇ ਦੇ ਕਮਾਦ ਦੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁੜ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਚਲਦਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਕਣਕ ਵੱਢਣੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸਰ੍ਹੋਂ ਕੱਢਣੀ ਹੋਵੇ, ਕਿਸੇ ਦਾ ਮਕਾਨ ਬਣਦਾ ਹੋਵੇ, ਕਿਸੇ ਦੇ ਪੁੱਤ ਧੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਹੋਵੇ, ਕਿਸੇ ਦੇ ਘਰ ਸੱਥਰ ਵਿਛਿਆ ਹੋਵੇ ਇਹ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੱਸਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪੈਂਦੀ ਸਾਰੇ ਇੱਕ-ਦੂਸਰੇ ਦੀ ਮੱਦਦ ਲਈ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਸਨ

ਪਿੰਡ ਦੇ ਹਰ 8-10 ਘਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਘਰ ਵਿੱਚ ਜਗ੍ਹਾ ਏਨੀ ਕੁ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਕਿ ਉਸ ਵਿੱਚ ਅੰਬ, ਅਨਾਰ, ਅਮਰੂਦ, ਕੇਲੇ, ਮੌਸਮੀਆਂ, ਅੰਗੂਰ, ਬੇਰੀਆਂ ਤੇ ਹੋਰ ਪਹਾੜੀ ਫਲਾਂ ਦੇ ਤੇ ਅਨੇਕਾਂ ਛਾਂਦਾਰ ਦਰੱਖਤ ਲੱਗੇ ਹੁੰਦੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤੇ ਦਰੱਖਤ ਤਾਂ ਬਾਰਾਂ ਮਹੀਨੇ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਉਸ ਘਰ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਕਈ-ਕਈ ਦਰੀਆਂ, ਬੋਰੀਆਂ, ਚਟਾਈਆਂ, ਸਾਫ ਕਰਕੇ ਤਹਿ ਮਾਰ ਕੇ ਆਪਣੇ ਲੰਮੇ ਬਣੇ ਵਰਾਂਡੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਦਰੱਖਤਾਂ ਥੱਲੇ ਕਈ ਘੜੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਭਰ ਕੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲ ਲੱਗੀਆਂ ਇੱਟਾਂ ਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੀਆਂ ਥੜ੍ਹੀਆਂ ‘ਤੇ ਰੱਖੇ ਹੁੰਦੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਗ੍ਹਾ ਥੋੜ੍ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਤੇ ਮੈਂਬਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੇ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਾਧੂ ਮੈਂਬਰ ਦੁਪਹਿਰੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਘਰ ਜਾ ਵੜਦੇ, ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੀ ਛਾਂ ਥੱਲੇ ਦੁਪਹਿਰਾ ਕੱਟਣ ਦਰੀਆਂ ਵਗੈਰਾ ਚੁੱਕ ਕੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੀ ਸੰਘਣੀ ਛਾਂ ਥੱਲੇ ਵਿਛਾ ਕੇ ਆਰਾਮ ਕਰਦੇ ਤ੍ਰੇਹ ਲੱਗਣ ‘ਤੇ ਪਾਣੀ ਪੀਂਦੇ ਅਤੇ ਭੁੱਖ ਲੱਗਣ ‘ਤੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲੋਂ ਫਲ ਤੋੜ ਕੇ ਖਾਂਦੇ ਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਦੁਪਹਿਰ ਵਾਲੀ ਗੁੜ ਦੀ ਬਣੀ ਚਾਹ ਵੀ ਅਗਲੇ ਦੇ ਘਰੋਂ ਹੀ ਪੀਣੀ ਛੋਟੇ ਬੱਚੇ ਤਾਂ ਜਿਸ ਘਰ ਖੇਡ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ, ਸਾਰੇ ਰਲ ਕੇ ਰੋਟੀ ਉੱਥੇ ਹੀ ਖਾ ਲੈਂਦੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਬਣੀ ਰੋਟੀ ਕਦੇ ਹੀ ਖਾਂਦੇ ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਆਂਢ-ਗੁਆਂਢ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕਦੀ ਭੁੱਖਾ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਦਿੰਦੀਆਂ ਸਨ ਤੇ ਕਹਿੰਦੀਆਂ, ”ਮੋਇਆ, ਖਾਣਾ ਖਾ ਕੇ ਜਾਈਉ, ਵਰਨਾ ਤੁਮ੍ਹਾਰੀ ਅੰਮਾ ਮੁਝ ਸੇ ਨਰਾਜ਼ ਹੋਗੀ”

”ਸਲਾਮ-ਏ-ਏਕਮ, ਚੌਧਰੀ ਸਾਹਿਬ, ਕਹੀਏ ਕਿਧਰ ਕੋ ਜਾਨਾ ਹੁਆ? ਆਜ ਤੋ ਆਪ ਹਮਾਰੇ ਗਰੀਬਖਾਨੇ ਮੇਂ ਚਾਏ-ਨਾਸ਼ਤਾ ਕਰ ਕੇ ਜਾਈਏਗਾ” ਅਬਦੁਲ ਗਫ਼ਾਰ ਖਾਂ, ਜੋ ਗਲੀ ਵਿੱਚ ਡਾਹੀ ਮੰਜੀ ‘ਤੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੀ ਕੰਧ ਨਾਲ ਢੋਹ ਲਾ ਕੇ ਬੈਠਾ ਸੀ , ਨੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਕੋਲੋਂ ਲੰਘਦੇ ਚੌਧਰੀ ਬ੍ਰਿਜ ਮੋਹਨ ਨੂੰ ਅਪਣੱਤ ਨਾਲ ਕਿਹਾ

”ਵਾਲ-ਏਕਮ-ਸਲਾਮ, ਮੀਆਂ ਜੀ, ਆਜ ਤੋ ਆਪ ਕੇ ਘਰ ਚਾਏ-ਨਾਸ਼ਤਾ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰ ਕੇ ਜਾਊਂਗਾ” ਚੌਧਰੀ ਬ੍ਰਿਜ ਮੋਹਨ ਨੇ ਅਬਦੁਲ ਗਫਾਰ ਖਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਨਾਲ ਹੱਥ ਮਿਲਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਅਬਦੁਲ ਗਫਾਰ ਖਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਬਚਪਨ ਤੇ ਜਵਾਨੀ ਇਸੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਲੰਘਾਈ ਸੀ ਤੇ ਹੁਣ ਬੁੱਢੀ ਉਮਰੇ ਵੀ ਉਹ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਰੌਣਕ ਸੀ ਉਸਨੇ ’47 ਦੀ ਵੰਡ ਦੇ ਡਰਾਵਣੇ ਮੰਜ਼ਰ ਆਪਣੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਵੇਖੇ ਸਨ ਅੱਜ ਵੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਉਸ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਦੇ ਕੈਨਵਸ ‘ਤੇ ਉੱਤਰਦੇ ਤਾ ਉਹ ਕੰਬ ਜਾਂਦਾ ਪਰ ਸ਼ੁਕਰ ਇਹਨਾਂ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਦਾ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਾਲੀਆਂ-ਬੋਲੀਆਂ ਹਨ੍ਹੇਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਫੁੱਲ ਦੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗਣ ਦਿੱਤੀ ਅਬਦੁਲ ਗਫਾਰ ਖਾਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਜੋ ਇਸ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਉੱਜੜ ਕੇ ਵੀ ਮੁਹਾਜ਼ਰ ਦੇ ਮੁਹਾਜ਼ਰ ਹੀ ਰਹੇ ਮਤਲਬ ਉਹ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਗਏ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਸਤਿਕਾਰ ਜਾਂ ਆਸਰਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ ਪਰ ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਉਹ ਅੱਜ ਅਰਸੇ ਬਾਅਦ ਵੀ ਬਾਇੱਜ਼ਤ ਆਬਾਦ ਸਨ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਵੈਸੇ ਤਾਂ ਹਰ ਇੱਕ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਤੇ ਹਰੇਕ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,

ਪਰ ਬਜ਼ੁਰਗ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਦਬ-ਆਦਾਬ ਸੀ ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਚਾਰ ਧੀਆਂ ਸਨ ਤੇ ਇਹ ਸਾਰੇ ਬਾਲ-ਬੱਚੇਦਾਰ ਸਨ ਉਸਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਦਾ ਨਿਕਾਹ ਵੀ ਇੱਥੇ ਨੇੜੇ-ਤੇੜੇ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਉਸਦਾ ਸੋਚਣਾ ਸੀ ਕਿ ਪੁੱਤਰ-ਧੀਆਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੇੜੇ-ਤੇੜੇ ਹੀ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤਾਂ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ-ਸੁੱਖ ‘ਤੇ ਰਾਤ-ਬਰਾਤੇ ਵੀ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜਾ ਸਕੇ ਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਵੀ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਆ-ਜਾ ਸਕਣ ਉਸਦੀ ਸੋਚ ਸੀ, ਉੱਚੇ ਇੱਟ ਨਾ ਰੱਖੀਏ ਤੇ ਧੀ ਨਾ ਦੇਈਏ ਦੂਰ, ਇੱਟ ਡਿੱਗੂਗੀ ਸੱਟ ਲੱਗੂਗੀ ਤੇ ਧੀ ਮਰੂਗੀ ਝੂਰ ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਸ਼ਕੀਨਾਂ ਵੀ 10-15 ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਵਾਲਿਦ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਸਵੇਰੇ ਆ ਜਾਂਦੀ ਤੇ ਸ਼ਾਮੀ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਇਸੇ ਲਈ ਉਹ ਪਿੰਡ ਆਈ ਸੀ ਸਾਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਇੱਕ ਗਲੀ ਦਾ ਫਾਸਲਾ ਵੀ ਕਾਫੀ ਦੂਰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਪਰ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਦੂਰ-ਨੇੜੇ ਦਾ ਕੋਈ ਅੜਿੱਕਾ ਨਹੀਂ, ਉੱਥੇ ਤਾਂ ਦਿਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਨੇੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਧੀਆਂ ਜਦੋਂ ਵੀ ਪਿੰਡ ਆਉਂਦੀਆਂ ਤੇ ਪਲ ਦੋ ਪਲ ਹੀ ਸਹੀ, ਘਰ-ਘਰ ਜਾ ਕੇ ਸਭ ਦੀ ਖੈਰੀਅਤ ਪੁੱਛਦੀਆਂ

ਚੌਧਰੀ ਬ੍ਰਿਜ ਮੋਹਨ ਮਿਲਟਰੀ ਵਿੱਚੋਂ ਰਿਟਾਇਰ ਸੂਬੇਦਾਰ ਸੀ ਉਸਨੇ ਘਾਟ-ਘਾਟ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪੀਤਾ ਸੀ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਖਾਸ ਰੁਤਬਾ ਸੀ ਸਾਰਾ ਪਿੰਡ ਉਸਤੋਂ ਪੁੱਛ ਕੇ ਹਰ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ ਵੱਡੀਆਂ-ਵੱਡੀਆਂ ਮੁੱਛਾਂ, ਸ਼ੇਵ ਕੀਤੀ ਦਾਹੜੀ, ਉਸਦੇ ਭਰਵੇਂ ਚਿਹਰੇ ਦਾ ਰੋਹਬ ਹੀ ਵੱਖਰਾ ਸੀ ਉਸਦੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਵੱਡਾ ਅਸ਼ੋਕ ਕੁਮਾਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਰਾਜ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰੀ ਦੀ ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ ਕਰਦਾ ਸੀ ਤੇ ਛੋਟਾ ਗਗਨ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਵਕਾਲਤ ਕਰਦਾ ਸੀ ਵੱਡੇ ਦੋਨੋਂ ਵਿਆਹੇ ਹੋਏ ਸੀ ਤੇ ਛੋਟਾ ਅਜੇ ਕੁਆਰਾ ਸੀ, ਉਹ ਸਰਕਾਰੀ ਵਕੀਲ ਜਾਂ ਜੱਜ ਬਣ ਕੇ ਹੀ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਚੌਧਰੀ ਦਾ ਘਰ ਬੜਾ ਖੁੱਲ੍ਹਾ-ਡੁੱਲਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਕਮਰੇ, ਖੁੱਲ੍ਹੀ-ਡੁੱਲੀ ਰਸੋਈ ਤੇ Àੁੱਪਰ ਦੋ-ਤਿੰਨ ਚੁਬਾਰੇ ਬਣੇ ਹੋਏ ਸਨ ਵੱਡੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਵਾਲੇ ਵੱਡੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਵਾਣ ਦੇ ਬਣੇ ਤਿੰਨ-ਚਾਰ ਮੰਜੇ ਡਾਹੇ ਹੁੰਦੇ ਤੇ ਉੱਪਰ ਛੱਤ ਵਾਲਾ ਪੱਖਾ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਇਹ ਕਮਰਾ ਸਿਰਫ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦੇ ਬੈਠਣ-ਉੱਠਣ ਵਾਸਤੇ ਹੀ ਰੱਖਿਆ ਸੀ ਚੌਧਰੀ ਦਾ ਸੁਭਾਅ ਅਖਰੋਟ ਵਰਗਾ ਸੀ,

ਉੱਪਰੋਂ ਸਖਤ ਤੇ ਅੰਦਰੋਂ ਨਰਮ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਸਨੇ ਕਾਨਿਆਂ ਦਾ ਛੱਪਰ ਪਾ ਕੇ, ਖੁਰਲੀਆਂ ਵਗੈਰਾ ਬਣਾ ਕੇ ਤੂੜੀ-ਚਾਰੇ ਦਾ ਇੰਤਜਾਮ ਕਰਕੇ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਅਵਾਰਾ ਪਸ਼ੂਆਂ ਲਈ ਚੌਧਰੀ ਦੇ ਲੜਕੇ ਆਪਣੀ 15 ਵਿਘੇ ਜ਼ਮੀਨ ਨਾਲ ਦੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਦੋ ਕਿਸਾਨਾਂ ਕੋਲ ਹਿੱਸੇ-ਠੇਕੇ ‘ਤੇ ਦੇ ਛੱਡਦੇ ਇਸ ਕੰਮ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸਿਰਫ ਡਾਕਟਰ ਰਾਜ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਨਾਲ ਕਮਾਲੂਦੀਨ ਮਹਿਰੇ ਦਾ ਖੇਤ ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਹਿੱਸੇ-ਠੇਕੇ ਵਾਲੇ ਉਸ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਗੱਲ ‘ਤੇ ਖਹਿਬੜਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਕਮਾਲੂਦੀਨ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਛੋਟੀ-ਮੋਟੀ ਗੱਲ ਸਮਝ ਕੇ ਆਈ-ਗਈ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਰਾਜ ਜਾਂ ਚੌਧਰੀ ਨੂੰ ਦੱਸਣਾ ਮੁਨਾਸਿਬ ਨਾ ਸਮਝਿਆ ਹਿੱਸੇ-ਠੇਕੇ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਕਮਾਲੂਦੀਨ ਨਾਲ ਕਿੜ ਕੱਢਣ ਲਈ ਗਾਹੇ-ਬਗਾਹੇ ਰਾਜ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ‘ਤੇ ਆ ਕੇ ਕੰਨ ਭਰਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ

”ਡਾਕਟਰ ਸਾਹਿਬ, ਜਿਸ ਤਰਹਾ ਸੇ ਕਮਾਲੂਦੀਨ ਹਰ ਵਾਰ ਆਪਣੀ ਛੇ ਇੰਚ ਜ਼ਮੀਨ ਆਪ ਕੇ ਖੇਤੋਂ ਕੀ ਤਰਫ ਬਢਾ ਰਹਾ ਹੈ, ਹਮੇਂ ਤੋ ਕੋਈ ਫਰਕ ਨਹੀਂ ਪੜਤਾ, ਪਰ ਏਕ ਦਿਨ ਆਪ ਕੀ ਜ਼ਮੀਨ ਆਪ ਕੀ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗੀ, ਕਮਾਲੂਦੀਨ ਕੀ ਹੋ ਜਾਏਗੀ” ਉਹਨਾਂ ਦੋਨਾਂ ਕਿਸਾਨਾਂ ‘ਚੋਂ ਇੱਕ ਨੇ ਕਿਹਾ ਤੇ ਦੂਸਰੇ ਨੇ ਇਸ ਪ੍ਰਤੀ ਚਿੰਤਾ ਜਤਾਉਣ ਦਾ ਨਾਟਕ ਕੀਤਾ

”ਐਸਾ ਕਭੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਤਾ ਹਮ ਸਭ ਯਹਾਂ ਏਕ ਪਰਿਵਾਰ ਕੀ ਤਰਹ ਰਹਤੇ ਹੈਂ” ਰਾਜ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ
”ਹਮੇਂ ਤੋ ਪਹਲੇ ਹੀ ਮਾਲੂਮ ਥਾ ਕਿ ਯਹਾਂ ਪਰ ਹਮਾਰੀ ਬਾਤ ਪਰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਹੋਗਾ” ਉਹਨਾਂ ਦੋਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੂਸਰੇ ਕਿਸਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ
”ਅਗਰ ਯਹ ਬਾਤ ਝੂਠ ਨਿਕਲੀ ਤੋ ਦੇਖ ਲੇਨਾ!” ਡਾਕਟਰ ਰਾਜ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਪਰ ਡਾਕਟਰ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਕਦੇ ਜ਼ਹਿਮਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਕਿ ਜਾ ਕੇ ਖੇਤ ਦੀ ਹਾਲਤ ਦੇਖ ਲਵਾਂ ਕਿ ਉਹ ਸੱਚ ਬੋਲਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਝੂਠ

ਪਾਣੀ ਦੀ ਬੂੰਦ-ਬੂੰਦ ਵੀ ਜੇ ਪੱਥਰ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਦੀ ਰਹੇ ਤਾਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤਰੇੜ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਰਾਜ ਤਾਂ ਵਿਚਾਰਾ ਫਿਰ ਵੀ ਹੱਡ-ਮਾਸ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਕੇ ਸਾਰੇ ਇਕੱਠੇ ਕਰ ਲਏ, ਪਰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਚੌਧਰੀ ਨੂੰ ਕੁੱਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ ਤੇ ਕਮਾਲੂਦੀਨ ਦੇ ਘਰ ਜਾ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਹੱਬ-ਦੱਬ ਕਰ ਦਿੱਤੀ

”ਤੁਮ੍ਹਾਰੀ ਹਿੰਮਤ ਕੈਸੇ ਹੁਈ ਹਮਾਰੇ ਖੇਤ ਕੀ ਔਰ ਬੜ੍ਹਨੇ ਕੀ?” ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਰਲ ਕੇ ਕਮਾਲੂਦੀਨ ਨੂੰ ਕੁੱਟਿਆ ਵੀ ਤੇ ਗਾਲ੍ਹਾਂ ਵੀ ਕੱਢੀਆਂ ਤੇ ਕਮਾਲੂਦੀਨ ਵਿਚਾਰਾ ਮਿੰਨਤਾਂ ਹੀ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ, ”ਭਾਈਜਾਨ, ਖੁਦਾ ਕੀ ਕਸਮ, ਹਮਨੇ ਕੋਈ ਭੀ ਗੁਨਾਹ ਨਹੀਂ ਕਿਆ ਹੈ” ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਦੇ ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਬਿਗਾਨੀ ਚੁੱਕ ਦੀ ਲੁੱਕ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ ਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਮਾਲੂਦੀਨ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਸੁਣੀ ਕਮਾਲੂਦੀਨ ਜੇ ਘਰ ਇਕੱਲਾ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਫਿਰ ਵੀ ਗੱਲ ਆਈ-ਗਈ ਹੋ ਜਾਣੀ ਸੀ,

ਪਰ ਮਾੜੀ ਕਿਸਮਤ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਘਰ ਵਾਲੀ ਨੇ ਰੌਲਾ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਗੱਲ ਨੂੰ ਕੁੱਝ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਧਾ-ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸਾਰੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਅਬਦੁਲ ਗਫਾਰ ਖਾਂ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਤੇ ਇਹ ਤਿੰਨੇ ਭਰਾ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਗੱਲ ਪੰਚਾਇਤ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੀ ਤੇ ਪੰਚਾਇਤ ਨੇ ਚੌਧਰੀ ਤੋਂ ਪੁੱਛ-ਦੱਸ ਕੀਤੀ ਚੌਧਰੀ ਨੂੰ ਜਦ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਹਿੱਸੇ-ਠੇਕੇ ਵਾਲੇ ਬੁਲਾ ਲਏ ਸਾਰਾ ਪਿੰਡ ‘ਕੱਠਾ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਪੰਚਾਇਤ ਵੀ ਬੁਲਾਈ ਗਈ ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਮਾਲੂਦੀਨ ‘ਤੇ ਝੂਠੇ-ਸੱਚੇ ਦੋਸ਼ ਲਾਏ ਪਰ ਜਦ ਪੰਚਾਇਤ ਵੱਲੋਂ ਤੇ ਚੌਧਰੀ ਵੱਲੋਂ ਹਿੱਸੇ-ਠੇਕੇ ਵਾਲਿਆਂ ‘ਤੇ ਤਨਕੀਹਾਂ ਹੋਈਆਂ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੋਨਾਂ ਨੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਭੂਤਰਿਆ ਹਜ਼ੂਮ ਦੇਖਿਆ ਤਾਂ ਸਾਰਾ ਕੁੱਝ ਸੱਚੋ-ਸੱਚ ਬਕ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਰੰਜ਼ਿਸ ਕੱਢਣ ਲਈ ਰਾਜ ਨੂੰ ਕਮਾਲੂਦੀਨ ਖਿਲਾਫ ਭੜਕਾਇਆ ਸੀ ਰਾਜ ਨੇ ਮਾਰਿਆ ਆਪਣੇ ਮੱਥੇ ‘ਤੇ ਹੱਥ ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਭਰਾਵਾਂ ਨੇ ਕਮਾਲੂਦੀਨ ਤੋਂ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਮੁਆਫੀ ਮੰਗੀ

”ਅਬ ਘਰ ਚਲੋ” ਚੌਧਰੀ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਪੰਚਾਇਤ ਤੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਿਰ ਝੁਕਾਈ ਖੜ੍ਹੇ ਸਨ ਘਰ ਆ ਕੇ ਚੌਧਰੀ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਦੀ ਉਹ ਖੁੰਭ ਠੱਪੀ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤ-ਪੋਤਰੇ ਵੀ ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਪਰ ਆਪ ਚੌਧਰੀ ਇਸ ਨਮੋਸ਼ੀ ‘ਚੋਂ ਨਿੱਕਲ ਨਾ ਸਕਿਆ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਮੰਜਾ ਮੱਲ ਲਿਆ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਚੌਧਰੀ ਇਹ ਹੀ ਸੋਚਦਾ ਰਿਹਾ ਕਿ ਮੈਂ ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਸੁਰਤ ਸੰਭਾਲੀ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਪਿੰਡ ਵਾਲੇ ਮੇਰਾ, ਆਪਣੇ ਮਾਂ-ਪਿਉ ਤੇ ਭੈਣਾਂ-ਭਰਾਵਾਂ ਵਾਂਗ ਮਾਣ-ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ,

ਪਰ ਮੇਰੇ ਆਪਣੇ ਜਾਇਆਂ ਨੇ ਅੱਜ ਨਮੋਸ਼ੀ ਦਾ ਮਣਾਂ-ਮੂੰਹੀਂ ਵਜ਼ਨ ਮੇਰੀ ਆਤਮਾ ‘ਤੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਮੈਂ ਕਦੇ ਦਰਕਿਨਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਬੇਸ਼ੱਕ ਸਾਰੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਨੌਜਵਾਨ, ਔਰਤਾਂ ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਘਰ ਆ ਕੇ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਅਸੀਂ ਇਹ ਗੱਲ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਤੋਂ ਭੁਲਾ ਚੁੱਕੇ ਹਾਂ ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਹੁਣ ਇਹ ਸੋਚ ਛੱਡ ਦੇਵੋ ਪਰ ਸੋਚਾਂ ‘ਤੇ ਸਾਡਾ ਜ਼ੋਰ ਕਿੱਥੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਇਸ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਤਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਠੱਲੀਏ ਇਹ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਚੌਧਰੀ ਇਹੀ ਸੋਚਦਾ ਇਸ ਜਹਾਨ ਵਿੱਚੋਂ ਤੁਰ ਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਪਿਆਰ ਦਾ ਵਪਾਰ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਔਲਾਦ ਨੇ ਇਹ ਕੇਹਾ ਵਣਜ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸ ਦੀ ਖੱਟੀ ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਠਣ ਨਹੀਂ ਦੇ ਰਹੀ?

ਜਗਸੀਰ ਸਿੰਘ ਤਾਜੀ, ਬਠਿੰਡਾ, ਮੋ. 99889-95533