ਲਾਲਚ ਦਾ ਨਤੀਜਾ (Children’s Story)

Story For Kids: ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਇੱਕ ਕੰਪਨੀ ’ਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ ਅੱਜ ਉਹ ਉਸ ਕੰਪਨੀ ਤੋਂ ਰਿਟਾਇਰ ਹੋਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਉਸ ਕੰਪਨੀ ਤੋਂ ਰਿਟਾਇਰ ਹੋਣ ਸਬੰਧੀ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ’ਚ ਤਿਆਰੀਆਂ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ਦਫ਼ਤਰ ਨੂੰ ਖੂਬ ਸੁੰਦਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਦਫ਼ਤਰ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਤੋਹਫਾ ਦੇਣ ਲਈ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਇੱਕ ਚੀਜ਼ਾਂ ਲਿਆ ਰਹੇ ਸਨ। ((Children’s Story))

ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਮੈਨੇਜ਼ਰ ਮਸਤਰਾਮ ਹਾਥੀ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪ੍ਰੋਵੀਡੈਂਟ ਫੰਡ ਦਾ ਚੈੱਕ ਤਿਆਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਇੱਕ ਸਮਾਰੋਹ ’ਚ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਭਰੇ ਦਿਲ ਨਾਲ ਵਿਦਾਈ ਦਿੰਦਿਆਂ ਮੈਨੇਜ਼ਰ ਮਸਤਰਾਮ ਹਾਥੀ ਨੇ ਚੈੱਕ ਦੇ ਕੇ ਕਿਹਾ, ‘‘ਇਸ ਪੈਸੇ ਨੂੰ ਕਿਤੇ ਇਨਵੈਸਟ ਕਰ ਦਿਓ ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਜੀਵਨ ਭਰ ਦੀ ਕਮਾਈ ਹੈ’’ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਚੈੱਕ ਪਾ ਕੇ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ ਘਰ ਆ ਕੇ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਚੈੱਕ ਵਿਖਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ, ‘‘ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਬੱਚਤ ਨੂੰ ਸ਼ੇਅਰ ਬਜ਼ਾਰ ’ਚ ਲਾ ਕੇ ਰਾਤੋ-ਰਾਤ ਮਾਲਾਮਾਲ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ ਮੈਂ ਵੀ ਆਪਣੀ ਬੱਚਤ ਦੇ ਪੈਸਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ੇਅਰ ਬਜ਼ਾਰ ’ਚ ਲਾਵਾਂਗਾ।’’

‘‘ਸ਼ੇਅਰ ’ਚ ਪੈਸੇ ਲਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸੇ ਜਾਣਕਾਰ ਤੋਂ ਸਲਾਹ ਜ਼ਰੂਰ ਲੈ ਲੈਣਾ, ਅਜਿਹਾ ਨਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਆਪਣਾ ਪੈਸਾ ਡੁੱਬ ਜਾਵੇ’’ ਪਤਨੀ ਨੇ ਸਮਝਾਉਂਦਿਆਂ ਕਿਹਾ।:
‘‘ਮੇਰਾ ਇੱਕ ਦੋਸਤ ਲੰਬੂ ਜਿਰਾਫ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਕੁਝ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਰਿਟਾਇਰ ਹੋਇਆ ਸੀ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਪੈਸੇ ਸ਼ੇਅਰ ਬਜ਼ਾਰ ’ਚ ਲਾ ਦਿੱਤੇ ਸਨ ਉਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਮੁਨਾਫਾ ਹੋਇਆ, ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ ਮੈਂ ਕੱਲ੍ਹ ਹੀ ਉਸ ਕੋਲ ਜਾਵਾਂਗਾ ਅਤੇ ਸ਼ੇਅਰ ਬਜ਼ਾਰ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਕਰਾਂਗਾ’’ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਲੰਬੂ ਜਿਰਾਫ ਦੇ ਘਰ ਗਿਆ।

 ਲਾਲਚ ਦਾ ਨਤੀਜਾ (Children’s Story)

‘‘ਆਓ ਦੋਸਤ! ਮੇਰੇ ਵਾਂਗ ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਰਿਟਾਇਰ ਹੋ ਗਏ’’ ਲੰਬੂ ਜਿਰਾਫ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੋਇਆ ਬੋਲਿਆ
ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸੋਫੇ ’ਤੇ ਬੈਠਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ, ‘‘ਹਾਂ, ਯਾਰ, ਰਿਟਾਇਰ ਤਾਂ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ ਪਰ ਹੁਣ ਮੈਂ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਵਾਂਗ ਪੈਸਾ ਸ਼ੇਅਰ ਬਜ਼ਾਰ ’ਚ ਲਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਮੈਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਸਲਾਹ ਲੈਣ ਆਇਆ ਹਾਂ’’ ਲੰਬੂ ਜਿਰਾਫ ਕੁਝ ਸੋਚਦਾ ਹੋਇਆ ਬੋਲਿਆ, ‘‘ਸਲਾਹ ਲੈਣ ਆਏ ਹੋ ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਸਲਾਹ ਇਹੀ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਸ਼ੇਅਰ-ਵੇਅਰ ਦੇ ਚੱਕਰ ’ਚ ਨਾ ਪਓ ਮੈਂ ਇੱਕ ਬੋ੍ਰਕਰ ਦੇ ਚੱਕਰ ’ਚ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਕਮਾਈ ਸ਼ੇਅਰ ’ਚ ਲਾ ਦਿੱਤੀ ਮੇਰੀ ਮੱਤ ਮਾਰੀ ਗਈ ਸੀ ਮੇਰੀ ਸਾਰੀ ਕਮਾਈ ਡੁੱਬ ਗਈ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣਾ ਪੈਸਾ ਬੈਂਕ ’ਚ ਫਿਕਸਡ ਡਿਪੋਜ਼ਿਟ ਕਰ ਦਿਓ, ਚੰਗਾ ਵਿਆਜ਼ ਮਿਲੇਗਾ’’ ਉਸ ਨੇ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ। (Children’s Story)

‘‘ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ੇਅਰ ਬਜ਼ਾਰ ਬਾਰੇ ਇਹ ਕੁਝ ਦੱਸਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ, ਮੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਬ੍ਰੋਕਰ ਕੋਲ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ’’ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਉੱਥੋਂ ਉੱਠ ਕੇ ਤੁਰ ਪਿਆ
ਬਜ਼ਾਰ ’ਚ ਸ਼ੇਅਰ ਬ੍ਰੋਕਰ ਦਾ ਇੱਕ ਥਾਂ ਬੋਰਡ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਬੋਰਡ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਆਫਿਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਗਿਆ ਆਫਿਸ ’ਚ ਇੱਕ ਭੇੜੀਆ ਬੈਠਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੈਸੇ ਇਨਵੈਸਟ ਕਰਨ ਦੀ ਗੱਲ ਆਖੀ ਅਤੇ ਸ਼ੇਅਰ ਬਜ਼ਾਰ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ
‘‘ਭਾਈ ਸ਼ੇਅਰ, ਬਜ਼ਾਰ ਬਾਰੇ ਕੀ ਪੁੱਛਦੇ ਹੋ’’ ਭੇੜੀਏ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ’ਚ ਚਮਕ ਆ ਗਈ, ‘‘ਅਰੇ, ਇਸ ’ਚ ਪੈਸ ਲਾਓਗੇ ਤਾਂ ਕੁਝ ਹੀ ਦਿਨਾਂ ’ਚ ਮਾਲਾਮਾਲ ਹੋ ਜਾਓਗੇ’’ ‘‘ਕਿੰਨਾ ਪੈਸਾ ਲਾਉਣਾ ਪਵੇਗਾ?’’ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਾਹਲੀ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ ‘‘ਜਿੰਨਾ ਲਾਓਗੇ, ਓਨਾ ਮੁਨਾਫਾ ਕਮਾਓਗੇ’’ ਭੇੜੀਏ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਲਾਲਚ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ
‘‘ਮੇਰੇ ਕੋਲ 2 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਹਨ।’’

 ਲਾਲਚ ਦਾ ਨਤੀਜਾ (Children’s Story)

‘‘ਸਭ ਦੇ ਸ਼ੇਅਰ ਖਰੀਦ ਲਓ!’’ ਭੇੜੀਏ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ, ‘‘ਹੁਣ ਬਜ਼ਾਰ ’ਚ ਬਹੁਤ ਚੰਗਾ ਸ਼ੇਅਰ ਆਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ’’ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਕੁਝ ਫਾਰਮ ਕੱਢੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਰਨ ਲੱਗਾ ਫਾਰਮ ਭਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, ‘‘ਤੁਸੀਂ ਕੱਲ੍ਹ ਪੈਸੇ ਲੈ ਕੇ ਆ ਜਾਣਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸ਼ੇਅਰ ਮਿਲ ਜਾਣਗੇ’’
ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਜਦੋਂ ਇਹ ਗੱਲ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਦੱਸੀ ਤਾਂ ਉਹ ਤੁਣਕ ਕੇ ਬੋਲੀ, ‘‘ਤੁਹਾਡਾ ਦਿਮਾਗ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਖਰਾਬ ਹੋ ਗਿਆ ਸਾਰੇ ਪੈਸੇ ਸ਼ੇਅਰ ’ਚ ਲਾਓਗੇ ਜੇਕਰ ਲਾਉਣੇ ਹੀ ਹਨ ਤਾਂ 25-50 ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਲਾਓ।’’

ਲਾਲਚ ਦਾ ਨਤੀਜਾ

‘‘ਤੂੰ ਸਮਝਦੀ ਨਹੀਂ ਹੈ!’’ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ, ‘‘ਘੱਟ ਪੈਸੇ ਲਾਉਣ ਨਾਲ ਘੱਟ ਮੁਨਾਫਾ ਹੋਵੇਗਾ ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਪੂਰਾ ਪੈਸਾ ਲਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਤੂੰ ਵੇਖੀਂ ਕੁਝ ਹੀ ਦਿਨਾਂ ’ਚ ਸਾਨੂੰ ਲੱਖਾਂ ਦਾ ਮੁਨਾਫਾ ਹੋਵੇਗਾ’’ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸ਼ੇਅਰ ਖਰੀਦਣ ’ਚ ਸਾਰੇ ਰੁਪਏ ਲਾ ਦਿੱਤੇ
ਹੁਣ ਉਹ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਲੱਖਾਂ ਰੁਪਏ ਮੁਨਾਫਾ ਕਮਾਉਣ ਦੇ ਸੁਫਨੇ ਵੇਖਣ ਲੱਗਾ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਭੇੜੀਏ ਦੇ ਆਫਿਸ ’ਚ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਘੰਟਿਆਂ ਜਾ ਕੇ ਬੈਠਦਾ ਇੱਕ ਦਿਨ ਭੇੜੀਆ ਇੰਟਰਨੈਟ ’ਤੇ ਕੁਝ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਉਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, ‘‘ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਦਾ ਭਾਅ ਬਹੁਤ ਡਿੱਗ ਗਿਆ ਹੈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਹੋਵੇ ਇਸ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਸ਼ੇਅਰ ਵੇਚ ਦਿਓ’’

ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਕੁਝ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ ਉਸ ਨੇ ਸ਼ੇਅਰ ਵੇਚਣ ਲਈ ਹਾਂ ਕਹਿ ਦਿੱਤੀ 2 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦੇ ਸ਼ੇਅਰ ਵੇਚ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਿਰਫ 50 ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਹੀ ਮਿਲੇ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਫੜ ਕੇ ਬੈਠ ਗਿਆ। ‘‘ਸ਼ੇਅਰ ਬਜ਼ਾਰ ’ਚ ਨਫਾ-ਨੁਕਸਾਨ ਤਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ’’ ਭੇੜੀਏ ਨੇ ਸਮਝਾਇਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ’ਚ ਲੱਗ ਗਿਆ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਹੁਣ ਕਰ ਵੀ ਕੀ ਸਕਦਾ ਸੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮੁਨਾਫੇ ਦੇ ਲਾਲਚ ’ਚ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਮਾਈ ਦੇ ਪੈਸਿਆਂ ਤੋਂ ਹੱਥ ਧੋਣਾ ਪਿਆ।

ਹੋਰ ਅਪਡੇਟ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਨੂੰ Facebook ਅਤੇ Twitter,Instagram, Linkedin , YouTube‘ਤੇ ਫਾਲੋ ਕਰੋ

ਸਰਸਾ। ਪੂਜਨੀਕ ਗੁਰੂ ਸੰਤ ਡਾ. ਗੁਰਮੀਤ ਰਾਮ ਰਹੀਮ ਸਿੰਘ ਜੀ ਇੰਸਾਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਅਤੇ ਮਾਰਗ-ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਡੇਰਾ ਸੱਚਾ ਸੌਦਾ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਮਾਨਵਤਾ ਭਲਾਈ ਦੇ ਕਾਰਜ | Dera Sacha Sauda All Welfare Works List

1. ਸ਼ੁੱਭ ਦੇਵੀ :- ਵੇਸਵਾਪੁਣੇ ’ਚ ਫਸੀਆਂ ਲੜਕੀਆਂ ਨੂੰ ਪੂਜਨੀਕ ਗੁਰੂ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਬੇਟੀ ਬਣਾਉਣਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰਵਾਉਣਾ ਤੇ ਵਿਆਹ ਕਰਕੇ ਸਮਾਜ ਦੀ ਮੁੱਖਧਾਰਾ ‘ਚ ਲਿਆਉਣਾ।
2. ਸੁਖਦੁਆ :- ਕਿੰਨਰਾਂ (ਖੁਸਰਿਆਂ) ਨੂੰ ਸੁਖਦੁਆ ਸਮਾਜ ਦਾ ਨਾਂਅ ਦੇ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣਾ ਤੇ ਸਮਾਜ ਦੀ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ’ਚ ਲਿਆਉਣਾ। 
3. ਨਵ-ਜਾਗ੍ਰਤੀ :- (Back to Nature) ਸਮਲਿੰਗੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰਵਾਉਣਾ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾਇਜ਼ ਰਿਸ਼ਤੇ ਅਪਣਾਉਣ ਦੀ ਨਸੀਹਤ ਦੇਣਾ। 
4.  ਗੁਰੂ-ਫਾਦਰ ਬੇਟੀਆਂ (GFB):- ਭਰੂਣ ਹੱਤਿਆ ਤੇ ਲਿੰਗ ਭੇਦ ’ਤੇ ਰੋਕ ਲਾਉਣਾ। ਇਸੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਪੂਜਨੀਕ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਅਜਿਹੀਆਂ ਲੜਕੀਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਰਭ ’ਚ ਮਾਰ ਦੇਣਾ ਸੀ, ਅਪਣਾਇਆ ਤੇ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਖੁਦ ਦਾ ਨਾਂਅ ਦਿੱਤਾ।
5. ਗੁਰੂ-ਫਾਦਰ ਬੇਟੇ (GFB)– ਅਨਾਥ ਬੇਸਹਾਰਾ ਲੜਕਿਆਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਕੇ ਆਤਮ ਨਿਰਭਰ ਬਣਾਉਣਾ।
6. ਨਿਰੋਗ ਰਾਹ :- ਕੁਸ਼ਟ ਰੋਗੀਆਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰਵਾਉਣਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਤਮ ਨਿਰਭਰ ਬਣਾਉਣਾ। 
7. ਦੀਪ-ਦਾਨ :- ਬੇਔਲਾਦ ਜੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਬੱਚੇ ਗੋਦ ਦਿਵਾਉਣਾ। 
8. ਸਾਥੀ :- ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਨੂੰ ਬਨਾਉਟੀ ਅੰਗ ਤੇ ਵ੍ਹੀਲਚੇਅਰ ਆਦਿ ਦੇਣਾ। 
9. ਇਨਸਾਨੀਅਤ:- ਹਾਦਸਾਗ੍ਰਸਤ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਹਸਪਤਾਲ ਪਹੁੰਚਾ ਕੇ ਹਰ ਸੰਭਵ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨਾ। 
10. ਨਿਊ ਲਾਈਫ :- ਗਰੀਬ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਮੁਫ਼ਤ ਇਲਾਜ ਕਰਵਾਉਣਾ। 
11. ਟ੍ਰਿਊ ਲਾਈਫ :- ਬੇਸਹਾਰਾ, ਮਾਨਸਿਕ ਤੇ ਸਰੀਰਕ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਦੀ ਹਰ ਸੰਭਵ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨਾ। 
12. ਟ੍ਰਿਊ ਬਲੱਡ ਪੰਪ :- ਨਿਯਮਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਖੂਨਦਾਨ ਕਰਨਾ। 
13. ਅਮਰ ਸੇਵਾ :- ਡਾਕਟਰੀ ਇਲਾਜ ਤੇ ਖੋਜ ਕਾਰਜਾਂ ਲਈ ਦੇਹਾਂਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਰੀਰਦਾਨ। 
14. ਜੋਤੀ ਦਾਨ :- ਦੇਹਾਂਤ ਉਪਰੰਤ ਅੱਖਾਂ ਦਾਨ। 
15. ਨੰਨ੍ਹਾ ਫਰਿਸ਼ਤਾ :- ਆਧੁਨਿਕ ਮੈਡੀਕਲ ਸਹੂਲਤਾਂ ਨਾਲ ਲੈੱਸ ਸ਼ਾਹ ਸਤਿਨਾਮ ਜੀ ਮੋਬਾਇਲ ਹਸਪਤਾਲ ‘ਫਰਿਸ਼ਤਾ’ ਤੇ ‘ਨੰਨ੍ਹਾ ਫਰਿਸ਼ਤਾ’ ਦੁਆਰਾ ਪਿੰਡਾਂ-ਸ਼ਹਿਰਾਂ ’ਚ ਮੁਫ਼ਤ ਮੈਡੀਕਲ ਕੈਂਪ ਲਾਉਣਾ। 
16. ਦਿਵਿਆ ਜੋਤੀ :- ਅੱਖਾਂ ਦਾ ਮੁਫ਼ਤ ਕੈਂਪ ਲਾ ਕੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ, ਦਵਾਈ ਤੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦਾ ਮੁਫ਼ਤ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨਾ। 
17. ਜਨ ਕਲਿਆਣ :- ਜਨ-ਕਲਿਆਣ ਪਰਮਾਰਥੀ ਕੈਂਪ ਲਾ ਕੇ ਮਾਹਿਰ ਡਾਕਟਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਮੁਫ਼ਤ ਇਲਾਜ ਕਰਵਾਉਣਾ।

Welfare Work

18. ਟ੍ਰਿਊ ਹੈਪੀ :- ਦਿਲ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਦੀ ਮੁਫ਼ਤ ਜਾਂਚ ਤੇ ਰੋਕਥਾਮ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਦੱਸਣਾ।
19. ਆਯੁਰਵੈਦ ਸੰਜੀਵਨੀ:- ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਨੁਸਖਿਆਂ ਤੇ ਯੋਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੁਆਰਾ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰਵਾਉਣਾ। 
20. ਦੇਵ-ਚਰਿੱਤਰ :- ਮਾਸਾਹਾਰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰ ਅਪਣਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦੇਣਾ। 
21. ਸੱਭਿਆ ਇੰਸਾਂ :- ਆਦਿਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਰਹਿਣ-ਸਹਿਣ, ਸਿੱਖਿਆ ਤੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਕੇ ਸਮਾਜ ਦੀ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ’ਚ ਲਿਆਉਣਾ। 
22. ਹੈਲਦੀ ਲਾਈਫ :- ਬਿਨਾਂ ਦਵਾਈ ਦੇ ਨਸ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਦਿਵਾਉਣਾ। 
23. ਜੀਵ ਸੁਰੱਖਿਆ :- ਜੀਵ ਹੱਤਿਆ ’ਤੇ ਰੋਕ ਲਾਉਣਾ। 
24. ਰੂਹਾਨੀ ਚਰਿੱਤਰ :- ਰੂਹਾਨੀ ਸਤਿਸੰਗ ਦੁਆਰਾ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਚਰਿੱਤਰ-ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਨਾ।
25. ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ :- ਗਰੀਬ ਲੜਕੀਆਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਆਰਥਿਕ ਮੱਦਦ ਕਰਨਾ। 
26. ਸੱਚੀ ਸਿੱਖਿਆ :- ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਹਰ ਸੰਭਵ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨਾ। 
27. ਆਸ਼ਿਆਨਾ:- ਲਾਚਾਰ, ਬੇਸਹਾਰਾ ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਗਰੀਬ ਵਿਧਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਕਾਨ ਬਣਾ ਕੇ ਦੇਣਾ। 
28. ਫੂਡ ਬੈਂਕ :- ਫੂਡ ਬੈਂਕ ਦੁਆਰਾ ਦੀਨ-ਦੁਖੀਆਂ ਤੇ ਲਾਚਾਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੁਫ਼ਤ ਰਾਸ਼ਨ ਦੇਣਾ। 
29. ਸਫ਼ਾਈ ਮੁਹਿੰਮ :- ਸਫ਼ਾਈ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣਾ। 
30. ਨੇਚਰ ਕੰਪੇਨ :– ਵਾਤਾਵਰਨ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰੀ ਬੂਟੇ ਲਾਓ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਉਣਾ। 
31. ਰੱਖਿਆ :- ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪਰਾਲੀ ਸਾੜਨ ਦੀ ਬਜਾਇ ਗਊਸ਼ਾਲਾ ’ਚ ਚਾਰੇ ਲਈ ਭੇਜਣ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦੇਣਾ। 
32. ਜਲਜਾਂ :- ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਬਚਾਉਣ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਦੱਸ ਕੇ ਜਲ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਨਾ। 
33. ਜੀਵ ਸੁਰੱਖਿਆ :- ਅਵਾਰਾ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਤੇ ਬਿਮਾਰ ਪਸ਼ੂ-ਪੰਛੀਆਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰਨਾ। 
34. ਕਲਾਥ ਬੈਂਕ :- ਕਲਾਥ ਬੈਂਕ ਦੁਆਰਾ ਦੀਨ-ਦੁਖੀਆਂ ਤੇ ਲਾਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮੁਫ਼ਤ ਕੱਪੜੇ ਦੇਣਾ। 

Welfare Work

35. ਆਤਮ-ਨਿਰਭਰਤਾ :- ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰਾਂ ਨੂੰ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਸਾਧਨ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਣਾ। 
36. ਤਕਨੀਕੀ ਖੇਤੀ (ਟੈਕਨੀਕਲ ਫਾਰਮਿੰਗ) :– ਬੰਜਰ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਉਪਜਾਊ ਬਣਾਉਣ ਤੇ ਘੱਟ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਵੱਧ ਪੈਦਾਵਰ ਲਈ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਨਵੀਆਂ-ਨਵੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਸਿਖਾਉਣਾ।
37. ਪੰਛੀ-ਉੱਧਾਰ :- ਪੰਛੀਆਂ ਲਈ ਘਰਾਂ ਦੀਆਂ ਛੱਤਾਂ ’ਤੇ ਦਾਣਾ (ਚੋਗਾ) ਤੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨਾ। 
38. ਸਹਿਮਤੀ :- ਪਰਿਵਾਰਕ ਵਿਵਾਦਾਂ ਦਾ ਆਪਸੀ ਸਹਿਮਤੀ ਨਾਲ ਨਿਪਟਾਰਾ ਕਰਵਾਉਣਾ। 
39. ਆਤਮ-ਸਨਮਾਨ :- ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਸਿਲਾਈ, ਕਢਾਈ ਤੇ ਹੋਰ ਕਿੱਤਾ ਸਿਖਲਾਈ ਕੇਂਦਰ ਖੋਲ੍ਹਣਾ। 
40. ਸਰਵ-ਧਰਮ-ਸੰਗਮ :- ਧਰਮ, ਜਾਤ ਆਦਿ ਸਾਰੇ ਭੇਦਭਾਵ ਮਿਟਾ ਕੇ ਭਾਈਚਾਰਾ ਕਾਇਮ ਕਰਨਾ। 
41. ਆਫਤ ਪ੍ਰਬੰਧ :- ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤੀ ਆਫ਼ਤਾਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇਣਾ। 
42. ਅਭਿਸ਼ਾਪ ਮੁਕਤੀ :- ਦਾਜ ਪ੍ਰਥਾ ਰੋਕਣਾ। 
43. ਸੁਰੀਤੀ (ਚੇਤਨਤਾ) :- ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਖੰਡ, ਅੰਧਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੋਂ ਦੂਰ ਕਰਨਾ। 
44. ਗਰਭ ਪਵਿੱਤਰ :– ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸਤਿਸੰਗ ਸੁਣਨ, ਭਜਨ-ਸਿਮਰਨ ਕਰਨ ਤੇ ਯੋਧਿਆਂ-ਸੂਰਵੀਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਪੜ੍ਹਨ ਤੇ ਸੁਣਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਨਾ।
45. ਸਵੱਸਥ-ਮਸਤ :- ਖੇਡਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਬੁਰਾਈਆਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਕਰਨਾ। 
46. ਗਿਆਨ ਕਲੀ :- ਲੜਕੀਆਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਤੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰਨਾ। 
47. ਆਫ਼ਤ ਮੁਕਤੀ :- ਹੜ੍ਹ, ਭੂਚਾਲ, ਬਰਫ਼ਬਾਰੀ, ਸੋਕਾ ਆਦਿ ਕੁਦਰਤੀ ਆਫ਼ਤਾਂ ਸਮੇਂ ਰਾਹਤ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਣਾ ਤੇ ਮੁੜ-ਵਸੇਬਾ ਕਰਵਾਉਣਾ। 

Welfare Work

48. ਰੂ-ਬ-ਰੂ :- ਵਿਆਹਯੋਗ ਸਤਿਸੰਗੀ ਲੜਕੇ-ਲੜਕੀਆਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਉਣਾ। 
49. ਮੱਦਦ :- 24 ਘੰਟੇ ਐਂਬੂਲੈਂਸ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਨਾ। 
50. ਅਗਨੀ ਰੱਖਿਅਕ :- ਫਾਇਰ ਬ੍ਰਿਗੇਡ ਸੇਵਾ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਣਾ। 
51. ਅਨੋਖੀ ਪਹਿਲ :- ਜਨਮ, ਮੌਤ, ਵਿਆਹ ਆਦਿ ਮੌਕਿਆਂ ’ਤੇ ਫਜ਼ੂਲ ਖ਼ਰਚੇ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ ਮਾਨਵਤਾ-ਭਲਾਈ ’ਚ ਪੈਸਾ ਖ਼ਰਚ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਨਾ। 
52. ਮੋਕਸ਼ ਸ਼ਾਂਤੀ:- ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਾਮਸ਼ਬਦ (ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਭਗਤੀ ਦਾ ਤਰੀਕਾ) ਦੁਆਰਾ ਤਣਾਅ ਮੁਕਤ ਜੀਵਨ ਜਿਉਣ ਦਾ ਰਾਹ ਦਿਖਾਉਣਾ ਤੇ ਜਨਮ-ਮਰਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦਿਵਾਉਣਾ। 
53. ਆਤਮ ਰੱਖਿਆ :- ਆਤਮ-ਹੱਤਿਆ ਮਹਾਂਪਾਪ ਹੈ, ਰਾਮ-ਨਾਮ ਦੁਆਰਾ ਆਤਮਬਲ ਵਧਾ ਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦੇਣਾ। 
54. ਸੱਚਾ ਰਾਹ :- ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ, ਲੁੱਟ-ਖੋਹ ਆਦਿ ਬੁਰਾਈਆਂ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਕੇ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਵਰਗੇ ਸਦਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ-ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਨਾ। 
55. ਸਹੀ ਦਿਸ਼ਾ :- ਬਾਲ-ਵਿਆਹ ਰੋਕਣਾ। 
56. ਬਾਲ-ਰੱਖਿਅਕ :- ਬਾਲ-ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਰੋਕਣਾ। 
57. ਮੁਫ਼ਤ ਹੱਕ :- ਮੁਫ਼ਤ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਲਾਹ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਣਾ। 
58. ਇਨਸਾਨੀ ਚਰਿੱਤਰ :- ਅਸ਼ਲੀਲਤਾ ਰੋਕਣ ਤੇ ਸਤਿਸੰਗ, ਰੂਹਾਨੀ ਸਾਹਿਤ ਤੇ ਸੰਗੀਤ ਪੜ੍ਹਨ ਤੇ ਸੁਣਨ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦੇਣਾ। 
59. ਕਾਇਆ-ਕਲਪ :- ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪੋਲੀਓ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਪਿਲਵਾਉਣਾ ਤੇ ਪੋਲੀਓ ਕੈਂਪ ਦੁਆਰਾ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਮੁਫ਼ਤ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਕਰਵਾਉਣਾ।
60. ਪਿਆਊ :- ਜਨਤਕ ਥਾਵਾਂ ’ਤੇ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨਾ। 
61. ਜੀਵਨ-ਆਸ਼ਾ :– ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੀਆਂ ਵਿਧਵਾਵਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਉਣਾ। 
62. ਏਕਮ-ਸੁਖਮ :- ਜਨਸੰਖਿਆ ਦੇ ਵਾਧੇ ’ਤੇ ਕੰਟਰੋਲ ਲਈ ਇੱਕ ਹੀ ਬੱਚੇ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਨਾ। 
63. ਨਵੀਂ ਸਵੇਰ :- ਤਲਾਕਸ਼ੁਦਾ ਲੜਕੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ਾਦੀ ਕਰਵਾਉਣਾ। 
64. ਵਿਰਾਸਤ ਸੰਭਾਲ :- ਦੇਸ਼ ਸੇਵਾ ਦੌਰਾਨ ਅਪੰਗ ਹੋਏ ਫੌਜੀਆਂ ਜਾਂ ਸ਼ਹੀਦ ਫੌਜੀਆਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਹਰ ਸੰਭਵ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨਾ। 65. ਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਸ਼ਿੰਗਾਰ:- ਅਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਆਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨਾ। 
66. ਸੱਚੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ :- ਕਦੇ ਵੀ ਰਿਸ਼ਵਤ ਨਾ ਲੈਣ ਤੇ ਨਾ ਦੇਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਨਾ ਤੇ ਲਿਖਤੀ ਪ੍ਰਣ ਕਰਵਾਉਣਾ। 
67. ਮਹਾਂਦਾਨ ਦਿਲ :- ਮੌਤ-ਉਪਰੰਤ ਦਿਲ ਦਾਨ ਲਈ ਲਿਖਤੀ ਪ੍ਰਣ ਕਰਵਾਉਣਾ।  
68. ਮਹਾਂਦਾਨ ਗੁਰਦਾ :- ਕਾਨੂੰਨ ਮੁਤਾਬਕ ਜਿਉਂਦੇ ਜੀਅ ਤੇ ਦੇਹਾਂਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰਦਾਦਾਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਨਾ।
69. ਆਦਿਵਾਸੀ ਵਿਆਹ :- ਆਦਿਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਰੂੜ੍ਹੀਵਾਦੀ ਰਸਮਾਂ ਤੋਂ ਹਟਾ ਕੇ ਸੱਭਿਆ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਉਣਾ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰਤ ਦਾ ਸਮਾਨ ਦੇਣਾ।
70. ਏਡਜ਼ ਜਾਗਰੂਕਤਾ :- ਏਡਜ਼ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਤੇ ਬਚਾਅ ਲਈ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰਨਾ। 
71. ਅਨਾਥ ਬਿਰਧ ਆਸ਼ਰਮ :- ‘ਅਨਾਥ ਬਿਰਧ ਆਸ਼ਰਮਾਂ’ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਵਾਉਣਾ। 
72. AWARE - Accumulate black money and Wealth And Redirect to Empower the poor and needy.

ਦੇਸ਼ ਤੇ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਜਮ੍ਹਾ ਕਾਲਾ ਧਨ, ਦੀਨ-ਦੁਖੀਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਵਿੱਚ ਲਾਉਣ ਲਈ ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰਨਾ। 
ਨੋਟ: ਸਾਧ-ਸੰਗਤ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਫੰਡ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ ਜਿਸ ’ਚ ਕਾਲਾ ਧਨ ਜਮ੍ਹਾ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਵੇ ਤੇ ਦੀਨ-ਦੁਖੀਆਂ ਦੀ ਮੱਦਦ ’ਚ ਲਾਇਆ ਜਾਵੇ। 
73. ਕੁਲ ਦਾ ਕ੍ਰਾਊਨ :- ਲੜਕੇ ਨਾਲ ਹੀ ਵੰਸ਼ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਹਿਮ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਕੇ ਲੜਕੀ ਵਿਆਹ ਕਰਕੇ ਲਾੜਾ ਘਰ ਲਿਆਵੇਗੀ ਤੇ ਲੜਕੀ ਨਾਲ ਵੰਸ਼ ਚੱਲੇਗਾ। 
74. ਲੱਜਾ ਰੱਖਿਆ :- ਬੇਸਹਾਰਾ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਦੇਣਾ। 
75. ਕਦਮ ਨਾਲ ਕਦਮ :- ਗੁਣਵਾਨ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਉਣਾ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਣਾ। 
76. ਆਪਣਿਆਂ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ:- ਝੁੱਗੀ ਝੌਂਪੜੀ ’ਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਜੀਵਨ ਪੱਧਰ ਸੁਧਾਰਨਾ। 
77. ਇੱਕ ਉੱਦਮ :- ਕਾਲਜਾਂ/ਸਕੂਲਾਂ ’ਚ ਚਰਿੱਤਰ ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ ਨੈਤਿਕ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ। 
78. ਸਹਾਰਾ-ਏ-ਜੀਵਨ :- ਕਮਜ਼ੋਰ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਮੁਹੱਈਆ ਸਹੂਲਤਾਂ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ। 
79. ਮਜ਼ਬੂਤ ਨਾਰੀ:- ਲੜਕੀਆਂ ਨੂੰ ਆਤਮਰੱਖਿਆ ਲਈ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇਣਾ। 
80. ਸਮਾਈਲ ਆਨ ਇਨੋਸੈਂਟ ਫੇਸ :- ਗਰੀਬ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਮੁਫ਼ਤ ਬੁੱਕ ਬੈਂਕ ਅਤੇ ਟੁਆਏ ਬੈਂਕ ਖੋਲ੍ਹਣਾ। 
81. ਊਰਜਾ ਬੱਚਤ :- ਬਿਜਲੀ ਬੱਚਤ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਨਾ। 
82. ਬਾਏ-ਬਾਏ ਈਥਨ :- ਪਾਲੀਥੀਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਕੱਪੜੇ ਤੇ ਕਾਗਜ਼ ਦੇ ਥੈਲਿਆਂ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਨਾ। 
83. ਸੇਵ ਦ ਟਿਨੀ ਹਾਰਡਸ਼ਿਪ :- ਬਾਲ ਮਜ਼ਦੂਰੀ (ਚਾਈਲਡ ਲੇਬਰ) ਛੁਡਵਾ ਕੇ, ਸਿੱਖਿਆ ਦੁਆਰਾ ਆਤਮ-ਨਿਰਭਰ ਬਣਾਉਣਾ। 
84. ਗੈੱਟ ਲਾਈਟ ਇਨ ਡਾਰਕ :- ਜੇਲ੍ਹਾਂ ’ਚ ਕੈਦੀਆਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਸੁਧਾਰਨਾ ਤੇ ਅੱਲ੍ਹਾ, ਰਾਮ ਨਾਲ ਜੋੜਨਾ। 
85. ਮਿਹਨਤ ਦੀ ਖਾਓ :- ਜੂਏ ਅਤੇ ਸੱਟੇ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਉਣਾ। 
86. ਮੱਦਦ-ਏ-ਇਨਸਾਨੀਅਤ :- ਅੱਤਵਾਦ ਪੀੜਤ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਮੱਦਦ ਕਰਨਾ। 
87. ਮਿਹਨਤ ਨਿਆਮਤ :- ਭਿਖਾਰੀ ਨੂੰ ਮਿਹਨਤ ਕਰਨਾ ਸਿਖਾ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਤਮ-ਨਿਰਭਰ ਬਣਾਉਣਾ। 
88. ਰੌਸ਼ਨੀ ਦਾ ਰਾਹ :- ਅੰਨ੍ਹੇ ਤੇ ਗੂੰਗੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨਾ। 
89. ਇਨਸਾਨੀਅਤ :- ਜਨਤਕ ਥਾਵਾਂ ’ਤੇ ਘੁੰਮਦੇ ਪਾਗਲ/ਮੰਦਬੁੱਧੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰਵਾਉਣਾ ਤੇ ਪਤਾ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘਰ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ। 
90. ਬੰਦ ਕਤਲੇਆਮ :- ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰਵਾਈ ਰਾਹੀਂ ਬੁੱਚੜਖਾਨੇ ਬੰਦ ਕਰਵਾਉਣਾ। 
91. ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਮੁਕਤ :- ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਨੂੰ ਸਾੜਨ ਦੀ ਬਜਾਇ ਖਾਦ ਤੇ ਤੂੜੀ ਆਦਿ ਬਣਾ ਕੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਰੋਕਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਨਾ। 
92. ਜਨਨੀ ਸਤਿਕਾਰ :- ਗਰੀਬ ਗਰਭਵਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਆਹਾਰ ਦੇਣਾ ਤੇ ਇਲਾਜ ਕਰਵਾਉਣਾ। 
93. ਨਵੀਂ ਜੀਵਨ ਧਾਰਾ :- ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਚਿੰਤਾ ਮੁਕਤ ਕਰਨ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਮ-ਨਾਮ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਾਜਿਟਿਵ ਸੋਚ ਬਣਾਉਣਾ। 
94. ਜਨਨੀ-ਸ਼ਿਸ਼ੂ ਸੁਰੱਖਿਆ :- ਗਰੀਬ ਜੱਚਾ-ਬੱਚਾ ਨੂੰ ਖੁਰਾਕ ਦੇਣਾ।
95. ਸ਼ੈਤਾਨੀਅਤ ਬੰਦ :- ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਚਣ ਦੇ ਕਾਲੇ ਧੰਦੇ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ।
96. ਬਚਾਓ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ :- ਵੇਸ਼ਵਾਪੁਣੇ ਦੇ ਕੋਠਿਆਂ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਬੰਦ ਕਰਵਾਉਣਾ। 
97. ਨਵੀਂ ਕਿਰਨ :- ਵਿਧਵਾ ਨੂੰਹ ਨੂੰ ਧੀ ਬਣਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਉਣਾ। 
98. ਗੈਰਤ-ਏ-ਇਨਸਾਨੀਅਤ:- ਲੜਕੇ-ਲੜਕੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਸ ’ਚ ਛੇੜਖਾਨੀ ਤੇ ਝੂਠੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਨਾ ਲਾਉਣ ਲਈ ਲਿਖਤੀ ’ਚ ਪ੍ਰਣ ਕਰਵਾਉਣਾ। 
99. ਸਰਵਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਕਰਤੱਵ:- ਮਾਂ-ਬਾਪ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਨਾ ਤੇ ਬੁਢਾਪੇ ’ਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਬਣਨਾ। 
100. ਮਰਦਾਨੀ ਭਗਤ ਵੀਰਾਂਗਣਾ:– ਸ਼ਾਦੀਯੋਗ ਅੰਗਹੀਣ ਲੜਕਿਆਂ ਨਾਲ ਆਤਮ-ਨਿਰਭਰ ਲੜਕੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਨਾ। 
101. ਮਾਂ-ਬੇਟਾ ਸੰਭਾਲ :- ਮੁਫ਼ਤ ਕੈਂਪ ਲਾ ਕੇ ਗਰਭਵਤੀ ਮਹਿਲਾ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਬੱਚੇ ਲਈ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਤੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਤੇ ਦਵਾਈਆਂ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਣਾ। 
102. ਅਸਥੀਆਂ ਨਾਲ ਪਰਉਪਕਾਰ :- ਮਨੁੱਖੀ ਅਸਥੀਆਂ ‘ਤੇ ਬੂਟੇ ਲਾ ਕੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਮੁਕਤ ਬਣਾਉਣਾ। 
103. ਸੇਫ਼ ਰੋਡਸ, ਸੇਫ਼ ਲਾਈਫ਼:- ਸੜਕ ’ਤੇ ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ ਰੁੱਖਾਂ ਤੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣਾ ਤਾਂ ਕਿ ਕੋਈ ਦੁਰਘਟਨਾ ਜਾਂ ਹਾਦਸਾ ਨਾ ਹੋਵੇ। 
104. ਭਗਤ ਵੀਰਾਂਗਣਾ-ਏ-ਗਾਜ਼ੀ:- ਸਮਰੱਥ ਲੜਕੀਆਂ ਦਾ ਵਿਧੁਰ ਲੜਕਿਆਂ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਉਣਾ।
105. ਉੱਡਾਨ ਆਤਮਬਲ ਦੀ:- ਰੰਜਿ਼ਸ਼ ‘ਚ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੜਕੀਆਂ ’ਤੇ ਤੇਜ਼ਾਬ ਡੋਲ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰਵਾਉਣਾ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਉਣਾ। 
106. ਉਮੀਦ ਤੋਂ ਵੀ ਅੱਗੇ:- ਬਲਾਤਕਾਰ ਪੀੜਤ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰਵਾਉਣਾ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਭਗਤ ਯੋਧਿਆਂ ਨਾਲ ਕਰਵਾਉਣਾ।
107. ਬੇਗ਼ਮ ਸਫ਼ਰ:- ਸਰੀਰਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਅਪੰਗ, ਫੁਲਵੈਰੀ, ਹਕਲਾਉਣ ਵਰਗੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਗ੍ਰਸਤ ਲੜਕੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ਾਦੀ ਭਗਤ ਯੋਧਿਆਂ ਨਾਲ ਕਰਵਾਉਣਾ। 
108. ਅੰਨਦਾਤਾ ਬਚਾਓ ਮੁਹਿੰਮ:- ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੀ ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿਵਾਉਣਾ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਹੱਲ ਸਮਝਾਉਣਾ ਤਾਂ ਕਿ ਉਹ ਆਤਮਹੱਤਿਆ ਦੀ ਗੱਲ ਹੀ ਨਾ ਸੋਚਣ।
109. ਤਣਾਅ-ਮੁਕਤੀ ਮੁਹਿੰਮ:- ਮਾਨਸਿਕ ਤਣਾਅਗ੍ਰਸਤ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਕੈਂਪ ਲਾ ਕੇ ਇਲਾਜ ਕਰਵਾਉਣਾ ਤਾਂ ਕਿ ਉਹ ਮਾਨਸਿਕ ਤਣਾਅ ਕਾਰਨ ਆਤਮਹੱਤਿਆ ਵਰਗਾ ਅਪਰਾਧ ਨਾ ਕਰਨ।
110. ਸਿਹਤ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਅਭਿਆਨ:- ਨਾੱਨ ਸਟਿੱਕੀ ਤੇ ਐਲੂਮੀਨੀਅਮ ਦੇ ਬਰਤਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾ ਕਰਨਾ ਤੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣਾ ਤੇ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰਨਾ, ਤਾਂ ਕਿ ਇਸ ਤੋਂ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਜਾ ਸਕੇ। 
111. ਸਕਿੱਨ ਬੈਂਕ:- ਸਕਿੱਨ ਬੈਂਕ ‘ਚ ਡੈੱਡ ਬੌਡੀ (ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇਹ) ਦੀ ਸਕਿੱਨ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਤਾਂ ਕਿ ਉਸ ਨਾਲ ਐਸਿਡ ਪੀੜਤ ਜਾਂ ਅੱਗ ਨਾਲ ਹੋਈ ਦੁਰਘਟਨਾ ਦੇ ਪੀੜਤਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਹੋ ਸਕੇ।
112. ਸਿਹਤਮੰਦ ਵੰਸ਼ ਪਰੰਪਰਾ:- ਸ਼ਾਦੀ ਤੈਅ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲੜਕੇ ਤੇ ਲੜਕੀ ਦੇ ਖੂਨ ਦੀ ਡਾਕਟਰੀ ਸਲਾਹ ਅਨੁਸਾਰ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਉਣੀ ਤਾਂ ਕਿ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਸੰਤਾਨ ਸਿਹਤਮੰਦ ਪੈਦਾ ਹੋਵੇ। 
113. ਦੇਸ਼ ਭਗਤੀ:- ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਲੈ ਕੇ ਤੇ ਸਰਕਾਰ ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸਰਕਾਰੀ ਇਮਾਰਤਾਂ, ਦੀਵਾਰਾਂ ਦਾ ਰੰਗ-ਰੋਗਣ, ਸਾਫ਼-ਸਫ਼ਾਈ ਤੇ ਸੰਭਾਲ ਕਰਨਾ। 
114. ਸਵੱਛ ਸਮਾਜ:- ਗਰੀਬੀ ਰੇਖਾ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਪਰਿਵਾਰ ਜੋ ਆਪਣੇ ਘਰ ’ਚ ਪਖਾਨੇ ਨਹੀਂ ਬਣਾ ਸਕਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ’ਚ ਪਖਾਨੇ ਬਣਾਉਣਾ। 
115. ਰਾਹਤ-ਏ-ਇਨਸਾਨੀਅਤ:- ਉਨ੍ਹਾਂ ਬੇਸਹਾਰਾ ਬੱਚਿਆਂ ਤੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੂੰ ਗੋਦ ਲੈ ਕੇ ਸੰਭਾਲ ਕਰਨਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰ ਕਿਸੇ ਹਾਦਸੇ ਜਾਂ ਦੇਸ਼ ਸੇਵਾ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਗਏ।
116. ਬੇਸਹਾਰਾ ਦਾ ਰੈਣ ਬਸੇਰਾ:- ਅਪੰਗ, ਅੰਗਹੀਣ, ਬੇਸਹਾਰਾ ਠੰਢ ‘ਚ ਠਰਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰੈਣ-ਬਸੇਰਾ ‘ਚ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ।
117. ਕਰੀਅਰ ਗਾਈਡ:- ਕਰੀਅਰ ਕਾਊਂਸਲਿੰਗ ਰਾਹੀਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਚੰਗੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਨ ਲਈ ਗਾਈਡ ਕਰਨਾ।
118. ਵਿੱਦਿਆ ਦਾਨ:- ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ, ਗਰੀਬ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਮੁਫਤ ਕੋਚਿੰਗ ਦੇਣਾ। 
119. ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਭਾਵਨਾ:- ਖੁਸ਼ਹਾਲ (ਅਮੀਰ) ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਚੀਜ਼ਾਂ ‘ਤੇ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਸਬਸਿਡੀ ਨਾ ਲੈਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਨਾ ਤਾਂ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਵੇ ਤੇ ਗਰੀਬ ਇਸ ਦਾ ਲਾਭ ਲੈ ਸਕਣ।
120. ਜਜ਼ਬਾ-ਏ-ਭਗਤ:- ਭਗਤ ਯੋਧਿਆਂ ਦਾ ਵਿਕਲਾਂਗ ਲੜਕੀਆਂ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨਾ।
121. ਸੇਵਾ ’ਚ ਵਧਦੇ ਕਦਮ:- ਮਾਨਵਤਾ ਭਲਾਈ ਲਈ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਇੱਕ ਰੁਪੱਈਆ ਕੱਢਣਾ। 
122. ਰੂਹਾਨੀ ਕਪਲ:- ਛੋਟੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਜੇਬ੍ਹ ਖਰਚ ਲਈ ਦਸ, ਵੀਹ, ਪੰਜਾਹ ਜਾਂ ਸੌ ਰੁਪਏ ਦਾ ਲਾਲਚ ਦੇ ਕੇ ਸਿਮਰਨ ਦੀ ਆਦਤ ਪਾਉਣਾ ਤਾਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੰਦਰ ਚੰਗੇ ਵਿਚਾਰ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਤੇ ਗਲਤ ਆਦਤਾਂ ਖਤਮ ਹੋਣ।
123. DEPTH (Drug Eradication Pan India Through Health and meditation) ਨਸ਼ਾ ਮੁਕਤ ਸਮਾਜ:- ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਬਲਾਕਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਿੰਡਾਂ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਾ ਮੁਕਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਉਣਾ।
124. SAFE ( Simple healthy diet After quitting drugs for Faster recovery based on Electrolyte and protein) ਨਸ਼ਾ ਛੱਡਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਟੀਨ, ਵਿਟਾਮਿਨ, ਇਸਬਗੋਲ ਆਦਿ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਖੁਰਾਕ ਦੇਣਾ ਤਾਂ ਕਿ ਉਹ ਜਲਦੀ ਸਿਹਤਮੰਦ ਹੋ ਸਕੇ। 
125. ਭਰੋਸੇ ਦਾ ਸਹਾਰਾ:– ਜੋ ਨੌਜਵਾਨ ਲੜਕੇ-ਲੜਕੀਆਂ ਘਰੋਂ ਭੱਜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਸਮਝਾ ਕੇ ਵਿਆਹ ਬੰਧਨ ਰਾਹੀਂ ਸਮਾਜ ’ਚ ਮੁੜ ਵਸਾਉਣਾ। 
126. PROTECT - Providing safety by applying Reflectors on the horns Of the animals To improve visibility Ensuring Collision-free Travel on roads at night.

ਅਵਾਰਾ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਸਿੰਙਾਂ ’ਤੇ ਰਿਫਲੈਕਟਰ ਲਾਉਣਾ: ਅਵਾਰਾ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਸਿੰਙਾਂ ‘ਤੇ ਰਿਫਲੈਕਟਰ ਲਾਉਣਾ, ਤਾਂ ਕਿ ਹਨ੍ਹੇਰੇ ‘ਚ ਘੁੰਮਦੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਹਾਦਸਿਆਂ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।
127. ਸੱਟਾ ਘਰ ਪੱਟਾ:– ਸੱਟੇਬਾਜ਼ੀ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿਣਾ ਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਨਾ। 
128. ਚਾਈਨੀਜ਼ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦਾ ਬਾਈਕਾਟ :– ਚਾਈਨੀਜ਼ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦਾ ਬਾਈਕਾਟ ਕਰਕੇ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਅਪਨਾਉਣਾ।  
129. ਸ਼ੇਰ-ਏ-ਹਿੰਦ ਨੂੰ ਸੈਲਿਊਟ:- ਦੇਸ਼ ਦੇ ਰਾਖਿਆਂ, ਸਰਹੱਦ ’ਤੇ ਤੈਨਾਤ ਫੌਜੀ ਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਹਰ ਸੰਭਵ ਮੱਦਦ ਕਰਨਾ। 
130. ਆਤਮ ਰੱਖਿਆ ਸਿੱਖਿਆ:– ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਖਿਲਾਫ ਅਪਰਾਧ ਰੋਕਣ ਲਈ ਲੜਕੀਆਂ ਨੂੰ ਜੂਡੋ, ਤਾਈਕਵਾਂਡੋ ਤੇ ਮਾਰਸ਼ਲਆਰਟ ਦੀ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇਣ।।
131. ਮੋਬਾਇਲ ਵੈੱਲਫੇਅਰ ਵਰਕ:– ਮੋਬਾਇਲ ਵੈਨ ਦੁਆਰਾ ਪਿੰਡ-ਪਿੰਡ ਜਾ ਕੇ ਗਰੀਬ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਮੁਫ਼ਤ ਕਿਤਾਬਾਂ ਤੇ ਖਿਡੌਣੇ ਵੰਡਣਾ। ਮੁਫ਼ਤ ਡਾਕਟਰੀ ਜਾਂਚ ਤੇ ਇਲਾਜ ਕਰਵਾਉਣਾ। ਨੈੱਟ ਬੈਂਕਿੰਗ, ਕੁਕਿੰਗ ਆਦਿ ਸਿਖਾਉਣਾ।
132. ਕਾਓ ਮਿਲਕ ਪਾਰਟੀ:- ਪਾਰਟੀਆਂ ’ਚ ਸ਼ਰਾਬ ਤੇ ਕਬਾਬ ਦੀ ਬਜਾਇ ਗਾਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਣੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਕੇ ਗਊ ਮਾਤਾ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣਾ। 
133. ਸ਼ੁੱਭਕਾਮਨਾ:- ਬਿਮਾਰ ਦਾ ਹਾਲ-ਚਾਲ ਪੁੱਛਣ ਜਾਂਦੇ ਸਮੇਂ ਫਲਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸ਼ਗਨ ਵਾਂਗ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਮੱਦਦ ਲਈ ਪੈਸਾ ਵੀ ਲੈ ਕੇ ਜਾਣਾ। 
134. A Blessing for life:- ਗਰੀਬ, ਪੜ੍ਹਨ ‘ਚ ਅਸਮਰੱਥ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਸਕੂਲ ‘ਚ ਦਾਖਲੇ ਕਰਵਾ ਕੇ ਜਨਮ ਦਿਨ ਮਨਾਉਣਾ।
135 Care for Air:- ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਨਾ ਫੈਲਾਉਣਾ ਅਤੇ ਫੈਲਣ ਤੋਂ ਵੀ ਰੋਕਣਾ।
136. ਛੋਟਾ ਪਰਿਵਾਰ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਅਪਾਰ:- ਹਮ ਦੋ ਹਮਾਰੇ ਦੋ ਜਾਂ ਹਮ ਦੋਨੋ ਏਕ, ਹਮਾਰਾ ਏਕ ਦਾ ਪ੍ਰਣ ਕਰਵਾਉਣਾ।
137. ਚੌਕਸ ਰਹੋ ਸਿਹਤਮੰਦ ਰਹੋ:- ਕੋਰੋਨਾ ਵੈਕਸੀਨ ਲਵਾਉਣਾ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਵੈਕਸੀਨ ਲਵਾਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਨਾ।
138. ਮੇਰਾ ਤੁਹਾਡਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਵਚ:- ਮਾਸਕ ਲਾਉਣਾ, ਲਵਾਉਣਾ ਤੇ ਜ਼ਰੂਰਤਮੰਦਾਂ ਨੂੰ ਮਾਸਕ ਮੁਫ਼ਤ ‘ਚ ਦੇਣਾ।
139. Care for Innnocent:-ਗਰੀਬ ਤੇ ਅਨਾਥ ਛੋਟੇ ਬੱਚੇ, ਜੋ ਬਿਮਾਰ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰਵਾਉਣਾ ਤੇ ਖਾਣ ਦਾ ਸਮਾਨ ਦੇਣਾ।
140. ਅਨਾਥ ਮਾਤਰ-ਪਿਤਰ ਸੇਵਾ-ਅਨਾਥ ਬੇਸਹਾਰਾ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰਨੀ।
141. ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਕੋਰ:- ਖਾਣਾ ਖਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਸ਼ੂਆਂ-ਪੰਛੀਆਂ ਤੇ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਲਈ ਰੋਟੀ ਕੱਢਣਾ।
142. CLEAN- Commissioning the mobile Lavatories on the roadsides of the big cities Eliminating open defecation And Nurturing a clean environment.

ਸਵੱਛ ਭਾਰਤ ਮਿਸ਼ਨ ਤਹਿਤ ਮਹਾਂਨਗਰਾਂ ਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਮੋਬਾਇਲ ਟਾਇਲਟ ਖੜੇ ਕਰਨਾ।
143. ਹਰ ਘਰ ਤਿਰੰਗਾ-ਆਪਣੇ ਘਰ ਕੌਮੀ ਝੰਡਾ ਤਿਰੰਗਾ ਲਹਿਰਾਉਣਾ ਤੇ ਤਿਰੰਗੇ ਦੀ ਆਨ-ਬਾਨ-ਸ਼ਾਨ ਲਈ ਵਚਨਬੱਧ ਰਹਿਣਾ।
144. Sharing is Caring–ਤਿਉਹਾਰਾਂ ’ਤੇ ਗਰੀਬ, ਲੋੜਵੰਦ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨਾਉਣਾ, ਅਪੰਗ-ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣਾ ਦੇਣਾ, ਗਰੀਬ ਬਿਮਾਰ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰਵਾਉਣਾ, ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤਾਂ ਤੇ ਕੁਪੋਸ਼ਣ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਭੋਜਨ ਦੇਣਾ, ਬੂਟੇ ਲਾਉਣਾ ਆਦਿ।
145. ਆਪਣੀਆਂ ਗੱਡੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਰਹਿਤ ਰੱਖਣਾ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸ ਦੇ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਨਾ।
146. FLAME- (Fixing Life and Air by Lighting oil lamps Aimed at Making Environment clean)-ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸਵੇਰੇ-ਸ਼ਾਮ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ’ਚ ਘਿਓ ਜਾਂ ਤੇਲ ਦੇ ਦੀਵੇ ਬਾਲ ਕੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨਾ।
147. SEED- (Social and Spiritual self life Enrichment and Enhancement with Digital fasting) ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ – ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੋ ਘੰਟੇ ਸ਼ਾਮ 7 ਤੋਂ 9 ਵਜੇ ਤੱਕ ਮੋਬਾਇਲ ਫੋਨ ਤੇ ਟੀਵੀ ਆਦਿ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿ ਕੇ ਘਰ-ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਸਮਾਂ ਦੇਣਾ।
148. VISION – ਨੇਤਰਹੀਣਾਂ ਨੂੰ Exam Helper ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਣਾ।
149: CARE (Care of the people in Age old homes Regularily Every month: ਮਹੀਨੇ ‘ਚ ਇੱਕ ਦਿਨ ( ਆਖ਼ਰੀ ਸ਼ਨਿੱਚਰਵਾਰ) ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਅਨਾਥ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਅਤੇ ਰਹਿਣ-ਸਹਿਣ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਕਮੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦੂਰ ਕਰਨਾ।
150. BLESS (Blessing and Love from Elders by touching their feet at Sunrise, before Starting day): ਭਾਰਤੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਾ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਰੱਖਣ ਲਈ ਸਵੇਰੇ ਉੱਠਦੇ ਹੀ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਤੇ ਵੱਡਿਆਂ ਦੇ ਪੈਰ ਛੂਹਣੇ ਤੇ ਵੱਡਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤੋਂ ਛੋਟਿਆਂ ਨੂੰ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦੇਣਾ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਿਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨਾ।
151. TEAM (Together Eating A Meal with family): ਪਰਿਵਾਰ ’ਚ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਬਣੀ ਰਹੇ ਇਸ ਦੇ ਲਈ ਰੋਜ਼ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹਫ਼ਤੇ ’ਚ ਇੱਕ ਦਿਨ ਜ਼ਰੂਰ ਸਾਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਇਕੱਠਿਆਂ ਬੈਠ ਕੇ ਖਾਣਾ ਖਾਵੇ।
152. DROP (Drinking Water provided in Rural and poor areas On Public drinkers) : ਗਰੀਬ ਬਸਤੀਆਂ ’ਚ ਸਾਫ਼ ਪਾਣੀ ਲਈ ਆਰਓ ਲਵਾ ਕੇ ਦੇਣਾ।
153. AID- Aiding poor children with the facilities Including education, food and Dresses until they become self reliant.

ਗਰੀਬ ਜ਼ਰੂਰਤਮੰਦ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਤਮਨਿਰਭਰ ਹੋਣ ਤੱਕ ਪੜ੍ਹਾਈ, ਖਾਣ-ਪੀਣ ਤੇ ਕੱਪੜੇ ਆਦਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ।

Welfare Work

154. BIRTH (Be proud In taking the Responsibility To control High population rate) : ਵਿਆਹ ਮੌਕੇ ਜਨਸੰਖਿਆ ਕੰਟਰੋਲ ਲਈ ਪ੍ਰਣ ਕਰਨਾ- ‘ਬੱਚਾ ਇੱਕ ਹੀ ਸਹੀ ਦੋ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਹੀਂ’। 
155. PAID (Pay A day’s Income to support destitute) ਮਹੀਨੇ ‘ਚ ਇੱਕ ਦਿਨ ਦੀ ਤਨਖਾਹ ਜਾਂ ਕਮਾਈ ਜ਼ਰੂਰਤਮੰਦਾਂ ਦੀ ਮੱਦਦ ਕਰਨ ਲਈ ਕੱਢਣਾ।
156.FASTER (First Aid Services and Treatment for Emergency Response on roads) campaign:- ਗੱਡੀਆਂ ‘ਚ ਫਸਟ ਏਡ ਕਿੱਟ ਰੱਖਣਾ ਤਾਂ ਕਿ ਰਸਤੇ ‘ਚ ਮਿਲੇ ਕਿਸੇ ਹਾਦਸਾਗ੍ਰਸਤ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਮੁੱਢਲੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕੇ।
157. ਉੱਤਮ ਸੰਸਕਾਰ :- ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜਾਂ 7 ਦਿਨਾਂ ’ਚ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਨਵਤਾ ਤੇ ਮਾਨਵਤਾ ਭਲਾਈ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਭਲਾਈ ਬਾਰੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣਾ ਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਸਮਝਾਉਣਾ।
158. Tree Campaign ‘Green’ (Growing Trees Regularly Every Equal to Number of Dr. MSG’s age)-ਪੂਜਨੀਕ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ 56ਵੇਂ ਅਵਤਾਰ ਦਿਵਸ 15 ਅਗਸਤ 2023 ਨੂੰ 56 ਬੂਟੇ ਲਾਵਾਂਗੇ ਤੇ ਹਰ ਸਾਲ ਬੂਟਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਕਰਕੇ ਵਧਾਉਂਦੇ ਜਾਵਾਂਗੇ।
159. CYCLE (Caring for your health by Cycling and Lessening Earth pollution)- ਸਿਹਤਮੰਦ ਰਹਿਣ ਤੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨ ਲਈ ਆਸ-ਪਾਸ ਜਾਣਾ ਪਿਆ ਤਾਂ ਗੱਡੀ ਦੀ ਬਜਾਇ ਸਾਈਕਲ ‘ਤੇ ਜਾਂ ਪੈਦਲ ਜਾਵਾਂਗੇ।
160. DONATE - Delivering free medical treatment to Thalassemia patients at Shah Satnam Ji Speciality Hospitals Obliging their Need by Aiding with Transfusion Every time.

ਥੈਲੇਸੀਮੀਆ ਪੀੜਤ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਸ਼ਾਹ ਸਤਿਨਾਮ ਜੀ ਸੁਪਰ ਸਪੈਸ਼ਲਿਟੀ ਹਸਪਤਾਲ ਸਰਸਾ ’ਚ ਮੁਫ਼ਤ ਇਲਾਜ ਕਰਵਾਉਣਾ ਅਤੇ ਖੂਨਦਾਨ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਣਾ।
161. ‘ਸਹਾਰਾ-ਏ-ਇੰਸਾਂ’ – ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਗਰੀਬ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ’ਚੋਂ ਮੁਖੀ ਜਾਂ ਇੱਕ ਹੀ ਬੇਟੇ ਜਾਂ ਬੇਟੀ ਦੀ ਨਸ਼ੇ ਕਾਰਨ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੱਦਦ ਕਰਨਾ।
162. Healthy Heart Campaign ‘ਹੈਲਦੀ ਹਾਰਟ ਕੰਪੇਨ’: – ਸਿਹਤਮੰਦ ਦਿਲ ਲਈ ਨਿਯਮਿਤ ਚੈੱਕਅੱਪ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਮੈਡੀਟੇਸ਼ਨ ਤੇ ਐਕਸਰਸਾਈਜ ਕਰਨਾ। ਸ਼ੂਗਰ, ਫ੍ਰਾਈਡ ਤੇ ਜੰਕ ਫੂਡ ਘੱਟ ਲੈਣਾ। ਨਸ਼ਾ ਤੇ ਤੰਬਾਕੂਨੋਸ਼ੀ ਬਿਲਕੁਲ ਨਾ ਕਰਨਾ।
163. ਪਾਲਤੂ ਸੰਭਾਲ : ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਅਵਾਰਾ ਨਹੀਂ ਛੱਡਣਾ ਤੇ ਪੂਰੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰਨਾ।
164. ADOPT - Attending the elderly helpless persons with affection and be Dedicated towards the Obligations and Provide them resources Tenderly.
ਅਨਾਥ, ਜ਼ਰੂਰਤਮੰਦ ਬਜ਼ੁਰਗ ਜੋ ਬੇਸਹਾਰਾ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੋਦ ਲੈ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਸੰਭਾਲ ਕਰਨਾ। ਜਿਵੇਂ ਤਨਖਾਹ 'ਤੇ ਸੇਵਾਦਾਰ ਰੱਖਣਾ ਜਾਂ ਜ਼ਰੂਰਤ ਅਨੁਸਾਰ ਬਲਾਕ ਨਾਲ ਮਿਲਕੇ ਘਰ ਬਣਾ ਕੇ ਦੇਣਾ।

165. COMPANION - Compassionately Organize Meeting in old age homes Providing company, Attention and Natural Interaction with gender matched companions to Offer them Nurture and affection.

ਅਨਾਥ ਬਿਰਧ ਆਸ਼ਰਮ ‘ਚ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦਾ ਇਕੱਲਾਪਣ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਬਜ਼ੁਰਗ ਮਾਤਾਵਾਂ ਕੋਲ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਆਪਣੀ ਬੇਟੀ ਨੂੰ ਤੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਕੋਲ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲਿਜਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਮਾਂ ਬਤੀਤ ਕਰਨਾ।
166. TALENT - Transforming the poor Aspiring students' Life with Economic support to Navigate their Triumph to their goal.
ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਹੋਣਹਾਰ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਅਨੁਸਾਰ Competitive Exam ਦੀ ਕੋਚਿੰਗ 'ਚ ਆਰਥਿਕ ਮੱਦਦ ਕਰਨਾ।

167. ‘ਥਿੰਕ’:- ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਿਹਤਮੰਦ ਭੋਜਨ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰਨਾ ਤਾਂ ਕਿ ਨੈਚੂਰਲ ਇਮਿਊਨਿਟੀ ਵਧੇ ਤੇ ਕੈਂਸਰ ਤੇ ਦਿਲ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਹੋ ਸਕੇ।
168.  ASSIST- Assisting Sewadars Suffering from Illness or hardship to Solve Their problems by sadh sangat collectively or individually.
ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਜਨ ਜਾਂ ਸੇਵਾਦਾਰ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਦੁੱਖ ਤਕਲੀਫ ‘ਚੋਂ ਲੰਘਣਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤਾਂ ਸਾਰੀ ਸਾਧ-ਸੰਗਤ ਮਿਲਕੇ ਜਾਂ ਇੱਕਲੇ ਵੀ ਉਸ ਦਾ ਆਰਥਿਕ ਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਯਥਾ ਸੰਭਵ ਸਾਥ ਦੇਣਾ।

169. Rain Water Harvesting: ਘਰਾਂ ਤੇ ਖੇਤਾਂ ‘ਚ ਬਰਸਾਤੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਹਰ ਸੰਭਵ ਸੰਭਾਲ ਕਰਨਾ (ਮੀਂਹ ਦਾ ਪਾਣੀ ਸਟੋਰ ਕਰਨਾ) ਤੇ ਇਸ ਲਈ ਟਰੇਨਿੰਗ ਦੇਣਾ।
170. ਆਪਣੇ ਖੇਤ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸੰਘਣੇ ਰੁੱਖ ਲਾਉਣਾ ਤਾਂ ਕਿ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸ਼ੁੱਧ ਰਹੇ।
171. SUPPORT- (Supporting and Uplifting economically weak police Personnel, press reporters and socially committed Officers Providing Relief through donating blood, medical treatment and daughter’s marriage assistance Tending them as per Their need.): ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ, ਸਮਾਜ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ, ਪੁਲਿਸ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਦੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੱਦਦ ਕਰਨਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲੋੜ ਪੈਣ ‘ਤੇ ਖੂਨਦਾਨ ਕਰਨਾ, ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਬਿਮਾਰ ਹੋਣ ‘ਤੇ ਇਲਾਜ ਵਿੱਚ ਮੱਦਦ ਕਰਨਾ, ਬੇਟੀਆਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਮੱਦਦ ਕਰਨਾ ਆਦਿ।
172. ਗਊ ਮਾਤਾ ਦੀ ਝਾਕੀ: ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਗੌਚਰ ਭੂਮੀ ਨੂੰ ਗਾਵਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ, ਉਸ ’ਚ ਚਾਰੇ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨਾ, ਪੌਦੇ ਲਗਾਉਣਾ ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਤਾਂ ਜੋ ਗਾਵਾਂ ਗਰਮੀਆਂ ਦੌਰਾਨ ਛਾਂ ਵਿੱਚ ਆਰਾਮ ਕਰ ਸਕਣ ਅਤੇ ਘੁੰਮ ਸਕਣ।
173. REFLECT- (Ruminating on our Experiences For 5-10 minutes to look For shortcomings Everyday and Correct ourselves with meditation To achieve inner Peace.) : ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ 5 ਤੋਂ 10 ਮਿੰਟ ਆਪਣੇ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣਾ ਕਿ ਦਿਨ-ਭਰ ’ਚ ਮੈਂ ਕੀ ਚੰਗਾ ਕਰਮ ਕੀਤਾ ਤੇ ਕੀ ਬੁਰਾ ਕੀਤਾ। ਇੱਕ-ਇੱਕ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀਆਂ ਕਮੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨਾ ਤਾਂ ਕਿ ਆਤਮਿਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇ।
174. KISAN- (Keeping farmers updated with Information of the latest technology and Supporting Them with high quality seeds and access to water resources to Nullify their sufferings and suicide risk.): ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਫ਼ਸਲ ਲੈਣ ਲਈ ਟਰੇਨਿੰਗ ਦੇਣਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖੇਤਾਂ ’ਚ ਸਿੰਚਾਈ ਲਈ ਟਿਊਬਵੈਲ ਆਦਿ ਲਵਾਉਣਾ ਤੇ ਖੇਤੀ ਲਈ ਉੱਤਮ ਕੁਆਲਿਟੀ ਦੇ ਬੀਜ ਦੇਣਾ ਤਾਂ ਕਿ ਉਹ ਆਤਮਹੱਤਿਆ ਬਾਰੇ ਨਾ ਸੋਚਣ।
175. GUIDE- (Giving emotional support to depressed children using MSG’s Impressive teachings to Develop and Empower their self-belief.) : ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਬੱਚਾ ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ ’ਚ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਸਕੂਲ-ਕਾਲਜ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਤੇ ਸਾਧ-ਸੰਗਤ ਦੀ ਟੀਮ ਬਣਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੂਜਨੀਕ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣਾ ਕੇ ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ ’ਚੋਂ ਕੱਢਣਾ।

176. BLOOM- Brightening lives of orphaned child labourers in the blocks by managing their education.
ਤੁਹਾਡੇ ਬਲਾਕ 'ਚ ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਅਨਾਥ ਬੱਚੇ ਤੋਂ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ-ਲਿਖਾਈ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨਾ।

ਨੋਟ:- ਉਪਰੋਕਤ ਸਾਰੇ ਕਾਰਜ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Read Also : MSG: ਪਰਮਾਤਮਾ ਤੋਂ ਇਨਸਾਨ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਛੁਪਾ ਸਕਦਾ

ਕੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਸਿਰਫ ਮਾਦਾ ਮੱਛਰ ਹੀ ਕੱਟਦਾ ਹੈ? ਖੂਨ ਪੀਂਦਾ ਹੈ? ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਵੀਅਤਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਟਾਮ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਨਹਾਮ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ ਟਾਮ ਖੇਤੀ ਕਰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਪਤਨੀ ਰੇਸ਼ਮ ਦੇ ਕੀੜੇ ਪਾਲਦੀ ਸੀ ਟਾਮ ਬਹੁਤ ਮਿਹਨਤੀ ਸੀ ਪਰ ਨਹਾਮ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ’ਚ ਤਮਾਮ ਐਸ਼ੋ-ਆਰਾਮ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੀ ਸੀ ਇੱਕ ਦਿਨ ਨਹਾਮ ਅਚਾਨਕ ਬਿਮਾਰ ਪੈ ਗਈ ਟਾਮ ਉਸ ਸਮੇਂ ਖੇਤਾਂ ’ਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਘਰ ਪਰਤਿਆ, ਉਸਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਨਹਾਮ ਹੁਣ ਇਸ ਦੁਨੀਆ ’ਚ ਨਹੀਂ ਹੈ

ਟਾਮ ਗੋਡਿਆਂ ਭਾਰ ਬੈਠ ਕੇ ਰੱਬ ਅੱਗੇ ਅਰਦਾਸ ਕਰਨ ਲੱਗਾ ਉਦੋਂ ਉਸਨੂੰ ਅਕਾਸ਼ਵਾਣੀ ਸੁਣਾਈ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਉਹ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚਾਲੇ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪਹਾੜੀ ’ਤੇ ਨਹਾਮ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਲੈ ਜਾਵੇ ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਟਾਮ ਨਹਾਮ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਨਾਲ ਉਸ ਪਹਾੜੀ ’ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ ਤੇ ਇੱਕ ਖੂਬਸੂਰਤ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਬਾਗ ਵਿਚ ਲਿਜਾ ਕੇ ਲਾਸ਼ ਨੂੰ ਲਿਟਾ ਦਿੱਤਾ ਉਸਦੀਆਂ ਪਲਕਾਂ ਥਕਾਵਟ ਕਾਰਨ ਝਪਕ ਹੀ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ਕਿ ਅਚਾਨਕ ਸਫੈਦ ਵਾਲਾਂ ਅਤੇ ਤਾਰੇ ਵਰਗੀਆਂ ਚਮਕਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਉੱਥੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਉਸ ਆਦਮੀ ਨੇ ਟਾਮ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਸ਼ ਬਣ ਕੇ ਇਸੇ ਜਗ੍ਹਾ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਰਹੇ ਪਰ ਟਾਮ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਹਾਮ ਦੇ ਬਿਨਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦਾ

ਉਹ ਆਦਮੀ ਟਾਮ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜਾਣ ਕੇ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਉਂਗਲ ਕੱਟ ਕੇ ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਬੂੰਦਾਂ ਨਹਾਮ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਨਾਲ ਛੂਹਾ ਦੇਵੇ ਟਾਮ ਨੇ ਉਂਜ ਹੀ ਕੀਤਾ ਉਦੋਂ ਜਾਦੂ ਜਿਹਾ ਹੋਇਆ ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਪੈਂਦਿਆਂ ਹੀ ਨਹਾਮ ਉੱਠ ਬੈਠੀ ਉਦੋਂ ਉਸ ਆਦਮੀ ਨੇ ਨਹਾਮ ਨੂੰ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਜੇਕਰ ਉਹ ਇਮਾਨਦਾਰ ਅਤੇ ਮਿਹਨਤੀ ਨਹੀਂ ਬਣੇਗੀ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਭੁਗਤਣੀ ਪਵੇਗੀ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਆਦਮੀ ਉੱਥੋਂ ਅਚਾਨਕ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਿਆ

ਟਾਮ ਅਤੇ ਨਹਾਮ ਬੇੜੀ ’ਚ ਬੈਠ ਕੇ ਚੱਲ ਪਏ ਰਸਤੇ ’ਚ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੇੜੇੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੇੜੀ ਰੋਕੀ ਟਾਮ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦਾ ਕੁਝ ਸਜ਼ਮਾਨ ਖਰੀਦਣ ਚਲਾ ਗਿਆ ਬੇੜੀ ’ਚ ਬੈਠੀ ਨਹਾਮ ਟਾਮ ਦੇ ਪਰਤਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ ਉਦੋਂ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਬੇੜੀ ਉਸ ਕੋਲ ਆਈ ਉਸ ਬੇੜੀ ਦਾ ਮਾਲਿਕ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਸੀ ਉਸਨੇ ਨਹਾਮ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਬੇੜੀ ’ਤੇ ਆ ਕੇ ਚਾਹ ਪੀਣ ਦੀ ਦਾਵਤ ਦਿੱਤੀ ਚਾਹ ਪੀਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਮੀਰ ਨੇ ਨਹਾਮ ਦੀ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਦੀ ਤਾਰੀਫ਼ ਕੀਤੀ ਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਰੱਖਿਆ ਇਹ ਵੀ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਹਿਲ ਦੀ ਇੱਕਮਾਤਰ ਰਾਣੀ ਬਣਾ ਕੇ ਰੱਖੇਗਾ

ਨਹਾਮ ਦਾ ਤਾਂ ਸੁੁਫ਼ਨਾ ਹੀ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਅਮੀਰ ਔਰਤ ਬਣੇ, ਉਸਦੀ ਸੇਵਾ ’ਚ ਢੇਰਾਂ ਨੌਕਰ-ਚਾਕਰ ਹੋਣ ਉਹ ਝੱਟ ਉਸ ਅਮੀਰ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਮੰਨ ਗਈ ਟਾਮ ਜਦੋਂ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਚੀਜਾਂ ਖਰੀਦ ਕੇ ਪਰਤਿਆ ਤਾਂ ਇੱਕ ਬੁੱਢੇ ਮਲਾਹ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਰਾ ਕਿੱਸਾ ਸੁਣਾਇਆ ਟਾਮ ਨਹਾਮ ਦੀ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ੀ ਕਾਰਨ ਲੋਹਾਲਾਖਾ ਹੋ ਗਿਆ ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਉਸ ਅਮੀਰ ਦੇ ਘਰ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ

ਕੁਝ ਹੀ ਦਿਨਾਂ ’ਚ ਉਹ ਉੱਥੇ ਜਾ ਪਹੁੰਚਿਆ ਉਸਦੇ ਮਹਿਲ ’ਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਨੌਕਰ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਮਹਿਲ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਮਿਲਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉਦੋਂ ਅਚਾਨਕ ਨਹਾਮ ਫੁੱਲ ਤੋੜਨ ਲਈ ਬਗੀਚੇ ਵਿਚ ਆਈ ਅਤੇ ਟਾਮ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਵੇਖ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਈ ਉਸ ਨੇ ਟਾਮ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਇੱਥੇ ਬੇਹੱਦ ਸੁਖੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ

ਟਾਮ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਲਿਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਮੈਂ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਬੂੰਦਾਂ ਵਾਪਸ ਲੈਣ ਆਇਆ ਹਾਂ ਉਹ ਨਹਾਮ ਉਸਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦੇਵੇ ‘‘ਬੱਸ!’’ ਨਹਾਮ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਬੇਹੱਦ ਖੁਸ਼ ਹੋਈ, ‘‘ਚੱਲੋ ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਬੂੰਦਾਂ ਦੇ ਕੇ ਹੀ ਛੁਟਕਾਰਾ ਮਿਲ ਜਾਵੇਗਾ’’ ਅਜਿਹਾ ਕਹਿ ਕੇ ਉਸਨੇ ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੀ ਇੱਕ ਉਂਗਲ ’ਚ ਗੁਲਾਬ ਦਾ ਕੰਡਾ ਚੁਭੋਇਆ ਅਤੇ ਟਾਮ ਦੀ ਬਾਂਹ ’ਤੇ ਖੂਨ ਟਪਕਾਉਣ ਲੱਗੀ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਖੂਨ ਦੀ ਤੀਜੀ ਬੂੰਦ ਡਿੱਗੀ, ਨਹਾਮ ਦਾ ਸਰੀਰ ਸੁੰਗੜਨ ਲੱਗਾ ਤੇ ਉਹ ਮਾਦਾ ਮੱਛਰ ਦੇ ਰੂਪ ’ਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਈ ਇਹੀ ਨਹਾਮ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੀ ਉਹ ਮਾਦਾ ਮੱਛਰ ਬਣ ਕੇ ਟਾਮ ਦੇ ਸਿਰ ’ਤੇ ਮੰਡਰਾਉਣ ਲੱਗੀ, ਜਿਵੇਂ ਭਿਣਕ ਕੇ ਕਹਿ ਰਹੀ ਹੋਵੇ, ‘‘ਮੈਨੂੰ ਖੂਨ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦੇ ਮੈਂ ਮੁਆਫੀ ਮੰਗਦੀ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਮੁਆਫੀ ਮੰਗਦੀ ਹਾਂ!’’

ਸਿੱਖਿਆ: ਧੋਖੇਬਾਜ਼ੀ ਸਾਨੂੰ ਮੌਤ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ

Mosquitoes and Cockroaches: ਅਸੀਂ ਦੁਪਹਿਰ ਦੀ ਰੋਟੀ ਸਾਰੇ ਇਕੱਠੇ ਹੀ ਖਾਂਦੇ ਹਾਂ । ਛੋਟੀ ਬੇਟੀ ਵੀ ਆਈ ਹੋਈ ਸੀ। ਰੋਟੀ ਪਰੋਸੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ ਕਿ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਚਾਰ-ਪੰਜ ਮੱਖੀਆਂ ਆ ਗਈਆਂ, ਕਾਫੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ’ਤੇ ਵੀ ਬਾਹਰ ਨਾ ਗਈਆਂ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣੇ ਸਕੂਲ ਅਧਿਆਪਕ ਵੱਲੋਂ ਕੁਝ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਭੇਜੀ ਇੱਕ ਵੀਡੀਓ ਯਾਦ ਆ ਗਈ ।

Read Also : Motivational Quotes: ਬਲੀਦਾਨ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਹਿੰਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਤੱਕ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦੈ ਯਾਦ

ਮੈਂ ਫਟਾਫਟ ਰਸੋਈ ਵਿੱਚ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਗੰਢਾ ਫੜ ਕੇ ਉਹਨੂੰ ਉੱਤੋਂ ਕੱਟ ਕੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਖਾਲੀ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਖਾਲੀ ਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰ੍ਹੋਂ ਦਾ ਤੇਲ ਭਰ ਕੇ ਰੂੰ ਦੀ ਇੱਕ ਬੱਤੀ ਬਣਾ ਕੇ ਉਹਦੇ ਵਿੱਚ ਡੁਬੋ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਉੱਤੇ ਤਿੰਨ-ਚਾਰ ਲੌਂਗ ਰੱਖ ਦਿੱਤੇ। ਫਿਰ ਉਸ ਗੰਢੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਟੋਰੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਬੱਤੀ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਾ ਦਿੱਤੀ । Mosquitoes and Cockroaches

ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਕਾਹਲੀ-ਕਾਹਲੀ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸਾਂ ਤਾਂ ਬੱਚੇ ਮੈਨੂੰ ਮਜ਼ਾਕ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿ ਵੇਖਦੇ ਹਾਂ ਅੱਜ ਦੇ ਇਮਤਿਹਾਨ ਵਿੱਚੋਂ ਪਾਪਾ ਦੇ ਕਿੰਨੇ ਨੰਬਰ ਆਉਂਦੇ ਨੇ। ਅਖੀਰ ਮੇਰੀ ਮੈਰਿਟ ਲਿਸਟ ਆ ਗਈ। ਪਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਹ ਮੱਖੀਆਂ ਰਫੂਚੱਕਰ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਤੱਕ ਵੀ ਕੋਈ ਮੱਛਰ, ਮੱਖੀ, ਕੀੜਾ-ਮਕੌੜਾ ਜਾਂ ਕਾਕਰੋਚ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਿਆ। ਨੁਕਤਾ ਕਾਮਯਾਬ ਹੈ।

ਨੋਟ: ਲੌਂਗਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕਪੂਰ ਦੀਆਂ ਟਿੱਕੀਆਂ ਵੀ ਰੱਖੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।

ਡਾ. ਇੰਦਰਜੀਤ ਕਮਲ

ਨਿੰਮ ਦੇ ਪੱਤੇ | Short Story

ਇੱਕ ਮਹਾਤਮਾ ਜੁਮੈਰਾ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੂਰ ਇੱਕ ਸ਼ਾਂਤ ਇਲਾਕੇ ’ਚ ਆਪਣੇ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਨੌਕਰ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਤੇ ਪਿੰਡ ’ਚ ਕਾਫੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਨ। ਦੂਰ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ’ਚੋਂ ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਆਪਣੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦੇ ਅਤੇ ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਹੱਲ ਕਰਦੇ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਕੁਝ ਅਜਿਹਾ ਹੋਇਆ, ਦੂਰ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਦੋ ਹੱਟੇ-ਕੱਟੇ ਨੌਜਵਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਆਪਣੀ ਸਮੱਸਿਆ ਲੈ ਕੇ ਆਏ। ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਉਹ ਕਾਫੀ ਮਾਯੂਸ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਹੇ ਸਨ। ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਅੰਦਰ ਆਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ, ਅਤੇ ਮੰਜੇ ’ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਸੁਣੀ। (Short Story)

ਪਹਿਲਾ ਨੌਜਵਾਨ ਬੋਲਿਆ, ‘‘ਮਹਾਤਮਾ ਜੀ! ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਤੁਸੀਂ ਹਰ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਹੱਲ ਜਾਣਦੇ ਹੋ। ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਆਪਣੀ ਸਮੱਸਿਆ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਉਹ ਖਾਲੀ ਹੱਥ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ। ਅਸੀਂ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਕੁਝ ਅਜਿਹੀ ਹੀ ਉਮੀਦ ਲੈ ਕੇ ਆਏ ਹਾਂ।’’ ‘‘ਤੁਸੀਂ ਬੇਫਿਕਰ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦੱਸੋ।’’ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਕਿਹਾ। (Short Story)

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ : ਸਰਕਾਰੀ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀ ਹੋਈ ਬੱਲੇ! ਬੱਲੇ!, ਇਹ ਸਿਸਟਮ ਹੋਇਆ ਲਾਗੂ

ਦੂਜਾ ਨੌਜਵਾਨ ਬੋਲਿਆ, ‘‘ਮਹਾਤਮਾ ਜੀ! ਅਜਿਹਾ ਹੈ ਅਸੀਂ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ’ਚ ਨਵੇਂ ਆਏ ਹਾਂ। ਜਿੱਥੇ ਸਾਡਾ ਘਰ ਹੈ, ਉੱਥੋਂ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ’ਚ ਬਹੁਤ ਦਹਿਸ਼ਤ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਅਵਾਰਾ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦਾ ਬਸੇਰਾ ਹੈ। ਸੜਕਾਂ ’ਤੇ ਲੰਘਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਬਦਤਮੀਜ਼ੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਆਉਂਦੇ-ਜਾਂਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗਾਲ੍ਹਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਕੁਝ ਦਬੰਗ ਵਿਅਕਤੀ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀ ਕੇ ਸੜਕ ਕਿਨਾਰੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਲੰਘਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਹੱਥੋਪਾਈ ਤੱਕ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।’’

ਪਹਿਲਾ ਨੌਜਵਾਨ ਬੋਲਿਆ, ‘‘ਅਸੀਂ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਗਏ, ਭਲਾ ਅਜਿਹੇ ਸਮਾਜ ’ਚ ਕੌਣ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੇਗਾ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਦੱਸੋ?’’ ਦੋਵਾਂ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਮਹਾਤਮਾ ਜੀ ਮੰਜੇ ਤੋਂ ਉੱਠੇ ਤੇ ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਸਮੱਸਿਆ ਬਹੁਤ ਗੰਭੀਰ ਹੈ। ਕੁਟੀਆ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਤੁਰ ਗਏ। ਨੌਜਵਾਨ ਨੇ ਬਾਹਰ ਜਾ ਕੇ ਵੇਖਿਆ ਉਹ ਸ਼ਾਂਤ ਖੜੇ੍ਹ ਆਪਣੀ ਕੁਟੀਆ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵਾਲੀ ਸੜਕ ਨੂੰ ਵੇਖ ਰਹੇ ਸਨ। (Short Story)

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ : ਸਮਾਜ ਅੰਦਰ ਵਧਦੀ ਸੰਵੇਦਨਹੀਣਤਾ

ਅਗਲੇ ਹੀ ਪਲ ੳਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੋਵਾਂ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, ‘‘ਬੇਟਾ ਇੱਕ ਕੰਮ ਕਰੋਗੇ… ਮਹਾਤਮਾ ਦੂਰ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਬੋਲੇ… ਇਹ ਸੜਕ ਵੇਖੋ ਜਿੱਥੋਂ ਇਹ ਸੜਕ ਮੁੜਦੀ ਹੈ ਉੱਥੋਂ ਸਾਹਮਣੇ ਇੱਕ ਨਿੰਮ ਦੇ ਪੱਤੇ ਤੋੜ ਕੇ ਲੈ ਆਓ।’’ ‘‘ਜ਼ਰੂਰ ਮਹਾਤਮਾ ਜੀ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਕਹੋ।’’ ਕਹਿ ਕੇ ਦੋਵੇਂ ਨੌਜਵਾਨ ਤੁਰ ਪਏ।

ਪਰ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, ‘‘ਰੁਕੋ ਬੇਟਾ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸ ਦੇਵਾਂ, ਰਸਤੇ ’ਚ ਕਈ ਅਵਾਰਾ ਕੁੱਤੇ ਹਨ ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਬਣਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਖੂੰਖਾਰ ਹਨ। ਤੁਹਾਡੀ ਜਾਨ ਵੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਉਹ ਪੱਤੇ ਲਿਆ ਸਕੋਗੇ?’’ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੇ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਵੱਲ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਦੇ ਹਾਵ-ਭਾਵ ਵੇਖ ਕੇ ਮਹਾਤਮਾ ਸਮਝ ਗਏ ਕਿ ਉਹ ਡਰੇ ਹੋਏ ਤਾਂ ਸਨ, ਪਰੰਤੂ ਉੱਥੇ ਜਾਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਸਨ।

ਦੋਵੇਂ ਨੌਜਵਾਨ ਉਸ ਸੜਕ ’ਤੇ ਚੱਲ ਪਏ, ਉਹ ਸੜਕ ਤੋਂ ਲੰਘੇ। ਰਸਤੇ ’ਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਾਫੀ ਅਵਾਰਾ ਕੁੱਤੇ ਸੜਕ ਕੰਢੇ ਬੈਠੇ ਮਿਲੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਣ, ਪਰ ਇਹ ਅਸਾਨ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਉਹ ਇੱਕ ਕੁੱਤੇ ਨੇੜਿਓਂ ਲੰਘੇ, ਕੁੱਤੇ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਢਣ ਵਾਲੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਨਾਲ ਘੂਰਿਆ। ਉਹ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਦੀ, ਪਰ ਇਹ ਕਰਨਾ ਜਾਨ ਖਤਰੇ ’ਚ ਪਾਉਣ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸੀ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ : ਕਾਊਟਰ ਇੰਟੈਲੀਜੈਸ ਵੱਲੋਂ ਹੈਰੋਇਨ ਸਮੇਤ ਇਕ ਕਾਬੂ

ਕਾਫੀ ਦੇਰ ਉਡੀਕ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਦੋਂ ਉਹ ਪਰਤੇ ਉਦੋਂ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਖਾਲੀ ਸਨ ਤੇ ਉਹ ਕਾਫੀ ਡਰੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇੜੇ ਆਏ ਤੇ ਕਿਹਾ, ‘‘ਸਾਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰ ਦਿਓ!’’ ਪਹਿਲਾ ਨੌਜਵਾਨ ਬੋਲਿਆ, ‘‘ਇਹ ਰਸਤਾ ਬਹੁਤ ਖਤਰਨਾਕ ਹੈ, ਰਸਤੇ ’ਚ ਬਹੁਤ ਖੂੰਖਾਰ ਕੁੱਤੇ ਸਨ, ਅਸੀਂ ਇਹ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੇ।’’

ਦੂਜਾ ਨੌਜਵਾਨ ਬੋਲਿਆ, ‘‘ਅਸੀਂ ਦੋ-ਚਾਰ ਕੁੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਝੱਲ ਲਿਆ ਪਰ ਅਸੀਂ ਕਿਵੇਂ ਨਾ ਕਿਵੇਂ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਬਚਾ ਕੇ ਵਾਪਸ ਆਏ ਹਾਂ।’’ ਮਹਾਤਮਾ ਬਿਨਾ ਕੁਝ ਬੋਲੇ ਕੁਟੀਆ ਦੇ ਅੰਦਰ ਚਲੇ ਗਏ ਤੇ ਆਪਣੇ ਨੌਕਰ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਬਾਹਰ ਆਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨੌਕਰ ਨੂੰ ਉਹ ਪੱਤੇ ਤੋੜਨ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਨੌਕਰ ਉਸੇ ਸੜਕ ਤੋਂ ਗਿਆ। ਉਹ ਕੁੱਤਿਆਂ ਵਿਚਾਲੋਂ ਲੰਘਿਆ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਕਾਫੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਦੋਵਾਂ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੇ ਨੌਕਰ ਨੂੰ ਸੜਕ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖਿਆ ਤਾਂ ਵੇਖਿਆ ਉਸਦੇ ਦੋਵੇਂ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿੰਮ ਦੇ ਪੱਤੇ ਸਨ। ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ ਦੋਵੇਂ ਨੌਜਵਾਨ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ।

ਮਹਾਤਮਾ ਬੋਲੇ, ‘‘ਬੇਟਾ ਇਹ ਮੇਰਾ ਨੌਕਰ ਹੈ, ਇਹ ਅੰਨ੍ਹਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਵੇਖ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਪਰ ਕਿਹੜੀ ਚੀਜ਼ ਕਿੱਥੇ ਹੈ ਇਸ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਗਿਆਨ ਹੈ। ਇਹ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਮੈਨੂੰ ਨਿੰਮ ਦੇ ਪੱਤੇ ਲਿਆ ਕੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਕਿਉਂ ਇਸਨੂੰ ਅਵਾਰਾ ਕੁੱਤੇ ਨਹੀਂ ਵੱਢਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਜ਼ਰਾ ਵੀ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ। ਇਹ ਸਿਰਫ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਨਾਲ ਕੰਮ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।’’ ਮਹਾਤਮਾ ਅੱਗੇ ਬੋਲੇ, ‘‘ਜੀਵਨ ’ਚ ਇੱਕ ਗੱਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਯਾਦ ਰੱਖਣਾ, ਜਿਸ ਫਜੂਲ ਦੀ ਚੀਜ ’ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਧਿਆਨ ਦੇਵੋਗੇ ਉਹ ਚੀਜ ਤੁਹਾਨੂੰ ਓਨਾ ਹੀ ਰੜਕੇਗੀ। ਇਸ ਲਈ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣਾ ਧਿਆਨ ਆਪਣੇ ਟੀਚੇ ’ਤੇ ਰੱਖੋ।’’

ਉਹ ਜੀਵਨ ਭਰ ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ | Short Story

ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਦੋਵੇਂ ਨੌਜਵਾਨ ਮਹਾਤਮਾ ਅੱਗੇ ਨਤਮਸਤਕ ਹੋ ਗਏ। ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਿੱਖਿਆ ਮਿਲੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਜੀਵਨ ਭਰ ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਦੋਸਤੋ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਾਂਗ ਅਸੀਂ ਵੀ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ’ਚ ਕੁਝ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਅਨੁੁਭਵ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਸਾਡਾ ਜੀਵਨ ਵੀ ਖਤਰਨਾਕ ਮੋੜਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੰੁਦਾ ਹੈ। ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਹੜੇ ਮੌੜ ’ਤੇ ਮੌਤ ਸਾਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਲਵੇ। ਪਰ ਇਹ ਸਿਰਫ ਸਾਡੇ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਾਂਗ ਡਰ ਕੇ ਵਾਪਸ ਪਰਤ ਆਉਂਦੇ ਹਾਂ ਜਾਂ ਫਿਰ ਨੌਕਰ ਵਾਂਗ ਹੌਂਸਲੇ ਤੇ ਹਿੰਮਤ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਕਦਮ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਾਂ ਤੇ ਆਪਣਾ ਟੀਚਾ ਹਾਸਲ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।

ਇੱਕ ਸੁੱਕੇ ਜਿਹੇ ਮੱਚੇ ਹੋਏ ਰੁੱਖ, ਜੋ ਸ਼ਾਇਦ ਹੁਣੇ-ਹੁਣੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਫ਼ਸਲ ਦੀ (Punjabi Short Stories) ਰਹਿੰਦ-ਖੂਹੰਦ ਸਾੜਦੇ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਹੀ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਦੀ ਟਾਹਣੀ ’ਤੇ ਉਦਾਸ ਲਹਿਜੇ ਵਿੱਚ ਬੈਠੀ ਚਿੜੀ ਬੜੀ ਬੇਚੈਨ ਸੀ। ਨਾਲ ਹੀ ਕਿਤੋਂ ਉੱਡਦਾ ਹੋਇਆ ਕਾਂ ਆ ਬੈਠਾ। ਪਰ ਚਿੜੀ ਉਸੇ ਉਦਾਸੀ ਦੇ ਆਲਮ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ ਸੀ। ਕਾਂ ਆਪਣੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਬੋਲਿਆ, ‘‘ਲੈ ਲੋੜ੍ਹਾ! ਆ ਗਿਆ।

ਕਿਹੋ-ਜਿਹਾ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਆਹ! ਚਿੜੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਾਡਾ ਖੌਫ਼ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ। ਇੱਕ ਸਮਾਂ ਸੀ ਜਦੋਂ…’’ ਕਾਂ ਕੁੱਝ ਬੋਲਦਾ ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਚਿੜੀ ਬੋਲੀ, ‘‘ਜਦੋਂ ਕੱਚਿਆਂ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਕੜੇ ਦੇ ਕਾਨਿਆਂ ਤੋਂ ਬਣੇ ਘਰਾਂ ਦੀਆਂ ਛੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਆਲ੍ਹਣੇ ਤੇ ਬੋਟ ਪਲਦੇ, ਚੀਂ-ਚੀਂ ਚੀਂ-ਚੀਂ ਕਰਦੇ ਉਡਾਰ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਨਾ ਛੱਤ ’ਤੇ ਪੱਖੇ ਦਾ ਡਰ, ਨਾ ਸੰਗਮਰਮਰ ਦੇ ਫ਼ਰਸ਼ ’ਤੇ ਡਿੱਗ ਕੇ ਮਰਨ ਦਾ ਡਰ। ਬੱਸ ਸਭ ਆਪੋ-ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜੀਅ ਰਹੇ…!’’ ਬੋਲਦੇ-ਬੋਲਦੇ ਚਿੜੀ ਚੁੱਪ ਜਿਹੀ ਕਰ ਗਈ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ : ਲਾਹੇਵੰਦ ਹੋ ਸਕਦੈ ਝੋਨੇ ਦੀ ਪਨੀਰੀ ਵੇਚਣ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ

‘‘ਹਾਂ! ਸਹੀ ਕਿਹਾ, ਭੈਣੇ ਹੁਣ ਤਾਂ ਸਾਡਾ ਵੀ ਤੇਰੇ ਵਾਲਾ ਹਾਲ ਹੀ ਹੈ। ਨਾ ਕੋਈ ਹੁਣ ਬਨੇਰੇ ’ਤੇ ਬੋਲਣ ਲਈ ਕਹਿੰਦਾ, ਨਾ ਕੋਈ ਚੂਰੀਆਂ ਖਵਾਉਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ। ਬੱਸ ਸਭ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਨਿੱਕਾ ਜਿਹਾ ਯੰਤਰ ਹੈ, ਉਸ ’ਤੇ ਹੀ ਗੱਲ ਮੁਕਾ ਬਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸਾਡੀ ਤਾਂ ਨਸਲ ਜਿਵੇਂ ਬੇਲੋੜੀ ਤੇ ਨਿਕੰਮੀ ਹੀ ਹੋ ਗਈ!’’ ਕਹਿੰਦੇ ਕਾਂ ਦਾ ਗੱਚ ਭਰ ਆਇਆ ਤੇ ਅੱਖਾਂ ’ਚੋਂ ਹੰਝੂ ਵਹਿ ਤੁਰੇ। ਪਰ ਹੁਣ ‘ਚਿੜੀ ਵਿਚਾਰੀ ਕੀ ਕਰੇ, ਠੰਢਾ ਪਾਣੀ ਪੀ ਮਰੇ’ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਸੀ। ਚਿੜੀ ਤਾਂ ਆਪਣਾ ਦੁੱਖ ਫਰੋਲਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਇਹ ਵਿਚਾਰਾ ਆਪਣਾ ਰੋਣਾ ਲੈ ਬੈਠਾ।

ਰਣਬੀਰ ਸਿੰਘ ਪਿ੍ਰੰਸ,
ਅਫ਼ਸਰ ਕਾਲੋਨੀ, ਸੰਗਰੂਰ
ਮੋ. 98722-99613

Save Tree: ਜੰਗਲ ਸਾਡੇ ਆਰਥਿਕ, ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਜੀਵਨ ਦਾ ਅਨਿੱਖੜਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਹਨ। ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਅੰਨ੍ਹੇਵਾਹ ਕਟਾਈ, ਖਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਦਹਾਕਿਆਂ ’ਚ ਭਾਰਤ ਸਮੇਤ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ਨੂੰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਸਾਡੇ ਜਲਵਾਯੂ, ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਵਸੀਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਖ਼ਤਰੇ ’ਚ ਪਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਜੰਗਲਾਂ ਦਾ ਕੁਦਰਤੀ ਵਾਤਾਵਰਨ ’ਤੇ ਡੂੰਘਾ ਅਸਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

ਜੰਗਲ ਜਲਵਾਯੂ ਬਦਲਾਅ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ, ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਨੂੰ ਸੋਖ਼ਣ, ਜਲ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ, ਭੋਇੰ ਖੋਰ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਅਤੇ ਜੈਵ-ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ’ਚ ਸਹਿਯੋਗੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਜੰਗਲ ਸਥਾਨਕ ਭਾਈਚਾਰੇ ਲਈ ਆਮਦਨ ਦਾ ਸਰੋਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਲੱਕੜ, ਬਾਲਣ, ਜੜ੍ਹੀ-ਬੂਟੀਆਂ ਤੇ ਹੋਰ ਜੰਗਲੀ ਉਤਪਾਦਾਂ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਰੁੱਖ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵੱਢਣਾ ਸਾਰੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਆਫਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਹੜ੍ਹ, ਸੋਕਾ ਅਤੇ ਭੋਇੰ-ਖੋਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। Save Tree

Read Also : Punjab Government : ਡਰੱਗ ਮਾਫੀਆ ਦੇ ਘਰ ‘ਤੇ ਚੱਲਿਆ ਮਾਨ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਬੁਲਡੋਜ਼ਰ

ਜੰਗਲਾਂ ਦੀ ਕਟਾਈ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨਾਂ ’ਚ ਖੇਤੀ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ, ਸ਼ਹਿਰੀਕਰਨ, ਨਜ਼ਾਇਜ ਲੱਕੜ ਦਾ ਕਰੋਬਾਰ ਅਤੇ ਖਦਾਨ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ’ਤੇ ਵਣਸਪਤੀ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਨਜਾਇਜ਼ ਤੌਰ ’ਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਨੂੰ ਵੱਢਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਵਾਤਾਵਰਨ ਸੰਕਟ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਸਗੋਂ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਾਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਅਲੋਪ ਹੋਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਵੀ ਬਣ ਰਿਹਾ ਹੈ।

Save Tree

ਜੰਗਲਾਂ ਦੀ ਅੰਨ੍ਹੇਵਾਹ ਕਟਾਈ ’ਤੇ ਰੋਕ ਲਾਉਣ ਲਈ ਠੋਸ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਕਦਮ ਚੁੱਕਣਾ ਬੇਹੱਦ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਨੂੰ ਨਜ਼ਾਇਜ਼ ਲੱਕੜ ਦੇ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਖਦਾਨ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ’ਤੇ ਸਖ਼ਤ ਕੰਟਰੋਲ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੰਗਲ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਵਧਦੀ ਅਬਾਦੀ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀਕਰਨ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ’ਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਨਵੀਨੀਕਰਨ ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਸੁਰੱਖਿਆ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਦਾ ਸਮੱਰਥਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਲੋਕਾਂ ’ਚ ਵਾਤਾਵਰਨ ਪ੍ਰਤੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਫੈਲਾਉਣਾ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।

ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਾਂ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਵਸੀਲਿਆਂ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਸਕੂਲਾਂ ਤੇ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ’ਚ ਸਿੱਖਿਆ ਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਕਰਵਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜੰਗਲਾਂ ਦੀ ਹਰਿਆਲੀ ਤੇ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦਿਸ਼ਾ ’ਚ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।

ਆਵੇ ਵਤਨ ਪਿਆਰਾ ਚੇਤੇ | Babu Rajab Ali

॥ਤਰਜ਼ ਅਮੋਲਕ॥

ਮੰਨ ਲਈ ਜੋ ਕਰਦਾ ਰੱਬ ਪਾਕਿ ਐ ।
ਆਉਂਦੀ ਯਾਦ ਵਤਨ ਦੀ ਖ਼ਾਕ ਐ ।
ਟੁੱਟ ਫੁੱਟ ਟੁਕੜੇ ਬਣ ਗਏ ਦਿਲ ਦੇ ।
ਹਾਏ ! ਮੈਂ ਭੁੱਜ ਗਿਆ ਵਾਂਗੂੰ ਖਿੱਲ ਦੇ ।
ਭੜਥਾ ਬਣ ਗਈ ਦੇਹੀ ਐ ।
ਵਿਛੜੇ ਯਾਰ ਪਿਆਰੇ, ਬਣੀ ਮੁਸੀਬਤ ਕੇਹੀ ਐ ? (Babu Rajab Ali)

ਜਾਂਦੇ ਲੋਕ ਨਗਰ ਦੇ ਰਸ ਬੂ ।
ਪਿੰਡ ਦੀ ਪਾਉਣ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਖ਼ਸ਼ਬੂ ।
ਹੋ ਗਿਆ ਜਿਗਰ ਫਾੜੀਉਂ-ਫਾੜੀ ।
ਵੱਢਦੀ ਚੱਕ ਚਿੰਤਾ ਬਘਿਆੜੀ,
ਹੱਡੀਆਂ ਸਿੱਟੀਆਂ ਚੱਬ ਤਾਂ ਜੀ ।
ਆਵੇ ਵਤਨ ਪਿਆਰਾ ਚੇਤੇ, ਜਦ ਖਿੱਚ ਪਾਉਣ ਮੁਹੱਬਤਾਂ ਜੀ ।

ਸੋਹਣੀਏ ‘ਸਾਹੋ’ ਪਿੰਡ ਦੀਏ ਵੀਹੇ ।
ਬਚਪਨ ਦੇ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹੇ ‘ਬੰਬੀਹੇ’ ।
ਚੂਰੀ ਖੁਆ ਮਾਂ ਪਾ ‘ਤੇ ਰਸਤੇ ।
ਚੱਕ ਲਏ ਕਲਮ ਦਵਾਤਾਂ ਬਸਤੇ ।
ਸ਼ੇਰ, ਨਿਰੰਜਣ, ਮਹਿੰਗੇ ਨੇ ।
ਭੁਲਦੀਆਂ ਨਾ ਭਰਜਾਈਆਂ, ਪਾਈਆਂ ਘੁੰਬਰਾਂ ਲਹਿੰਗੇ ਨੇ । (Babu Rajab Ali)

ਪੰਜ ਪਾਸ ਕਰਕੇ ਤੁਰ ਗਏ ਮੋਗੇ ।
ਮਾਪਿਆਂ ਜਿਉਂਦਿਆਂ ਤੋਂ ਸੁਖ ਭੋਗੇ ।
ਪੈਸੇ ਖਾ ਮਠਿਆਈਆਂ ਬਚਦੇ ।
ਵੇਂਹਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸੜਕ ਪਰ ਨਚਦੇ,
ਠੁੰਮ੍ਹ ਠੁੰਮ੍ਹ ਚਕਦੇ ਪੱਬ ਤਾਂ ਜੀ ।
ਆਵੇ ਵਤਨ ਪਿਆਰਾ ਚੇਤੇ, ਜਦ ਖਿੱਚ ਪਾਉਣ ਮੁਹੱਬਤਾਂ ਜੀ ।

ਕਰ ਐਂਟਰੈਂਸ ਪਾਸ ਸਕੂਲੋਂ ।
ਓਵਰਸੀਅਰ ਬਣੇਂ ਰਸੂਲੋਂ ।
ਜ਼ਿਲੇ ਪਸ਼ੌਰ ਨਹਿਰ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ।
ਦੌਲਤ ਪਾਣੀ ਵਾਂਗੂੰ ਵਰਤੀ ।
ਬਹੁਤ ਬਹਾਰਾਂ ਮਾਣੀਆਂ ।
ਸੁਰਖ਼ ਮਖ਼ਮਲਾਂ ਵਰਗੇ, ਫਿਰਨ ਪਠਾਣ ਪਠਾਣੀਆਂ ।

ਬਦਲੇ ਜਗਰਾਵਾਂ ਕੋਲੇ ‘ਖਾੜੇ’ ।
ਵਰ੍ਹਦੀਆਂ ਕਣੀਆਂ ਰੂਪ ਦੀਆਂ ‘ਤਿਹਾੜੇ’ ।
ਅਫ਼ਲਾਤੂਨ ਵਰਗੀਆਂ ਅਕਲਾਂ ।
ਗੱਭਰੂ ਮੁਟਿਆਰਾਂ ਪਰ ਸ਼ਕਲਾਂ,
ਸੋਹਣੀ ਬਣ ਗਈ ਛੱਬ ਤਾਂ ਜੀ ।
ਆਵੇ ਵਤਨ ਪਿਆਰਾ ਚੇਤੇ, ਜਦ ਖਿੱਚ ਪਾਉਣ ਮੁਹੱਬਤਾਂ ਜੀ ।

ਜਬ ਜੰਗ ਕਰਦੇ ਬਿਰਟਸ਼-ਜਰਮਣ ।
‘ਬਸਰੇ’ ਵਗ ਗਿਆ ਮਾਂ ਦਾ ਸਰਬਣ ।
ਮੁਲਕ ਉਹ ਕੋਹਾਂ ਕਾਫ਼ਾਂ ਤੋਂ ਨੇੜੇ ।
ਮਾਰੇ ਸਬਜ਼ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਲ ਗੇੜੇ,
ਵਹਾਂ ਟਿਕਾਣੇ ਪਰੀਆਂ ਦੇ ।
ਅਜਬ ਨਜਾਰੇ ਦੇਖੇ, ਰੱਬ ਦੀਆਂ ਕਾਰਾਗਰੀਆਂ ਦੇ ।

ਮੁੜ ਪਿਆ ਵੇਖਣ ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ।
ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਮਿੱਟੀਆਂ, ਖੰਡ ਦੀਆਂ ਡਲੀਆਂ ।
ਬਾਂਕੇ ਗੱਭਰੂ ਦਿਲ ਨੂੰ ਮੋਹਣੇ ।
ਬਿਲਡਿੰਗ ਨਿਊਯਾਰਕ ਤੋਂ ਸੋਹਣੇ,
ਰਹੇ ਚੁਬਾਰੇ ਫੱਬ ਤਾਂ ਜੀ ।
ਆਵੇ ਵਤਨ ਪਿਆਰਾ ਚੇਤੇ, ਜਦ ਖਿੱਚ ਪਾਉਣ ਮੁਹੱਬਤਾਂ ਜੀ ।

ਮੁਕਤਸਰ, ਢਿੱਪਾਂ ਵਾਲੀ, ਮਹਾਂ ਵੱਧਰ ।
ਨੀਤਾਂ ਸਾਫ਼, ਦਿਲਾਂ ਦੇ ਪੱਧਰ ।
ਲੋਗ ਐ ਇਨ ਨਗਰਾਂ ਦੇ ਦਾਤੇ ।
ਮਾਘੀ ਨ੍ਹਾਉਣ ‘ਤੇ ਬੋਹਲ ਲੁਟਾ ‘ਤੇ ।
ਦਾਣੇ ਪੀਹਣ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ‘ਤੇ ।
ਬਚੜੇ ਜਿਉਣ ਸਦਾ ਸੁਖ ਮਾਣਨ, ਬਣ ਗਿਆ ਸੁਰਗ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ‘ਤੇ ।

ਖ਼ੁਸ਼ੀਆਂ ਕਰਨ ਦੀਵਾਨ ਲਗਾਉਂਦੇ ।
ਸ਼ੈਣੇ ਵਜਦੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ।
ਆਉਂਦੇ ਪਰਚਾਰਕ ਤੇ ਢਾਡੀ,
ਤੜਕੇ ਉੱਠ ਕੇ ਧੋਂਦੇ ਬਾਡੀ,
ਸ਼ਾਇਰ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਕਬਤਾਂ ਜੀ ।
ਆਵੇ ਵਤਨ ਪਿਆਰਾ ਚੇਤੇ, ਜਦ ਖਿੱਚ ਪਾਉਣ ਮੁਹੱਬਤਾਂ ਜੀ ।

ਆ ਗਏ ਬਦਲ ਮੁਕਤਸਰੋਂ ‘ਢਹਿਪਈ’ ।
ਬਾਗ਼ੀਂ ਬੁਲਬੁਲ ਕਰੇ ਚਹਿਚਹਿ ਪਈ ।
ਵੇਖੇ ਕੋਟ ਫ਼ਰੀਦ ਦੁਸਹਿਰੇ ।
ਹੋਵਣ ਲਗਦੇ ਫ਼ੈਰ ਦੁਪਹਿਰੇ,
ਤੋਪਚੀ ਤੋਪ ਚਲਾਵਣ ਜੀ ।
ਪਾਪ ਕਰਿਉ ਨਾ, ਪਾਪੀ, ਹਰ ਸਾਲ ਸੜਦਾ ਰਾਵਣ ਜੀ ।

ਆ ਗਏ ‘ਕੈਰੇ’ ਬੜੀ ਆਬਾਦੀ,
ਚਾਹਾਂ ਪੀ ਕੇ ਗੁੱਡਣ ਕਮਾਦੀ ।
ਲਾ ਲਏ ਖੇਤ-ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਕੂੰਏਂ,
ਖੰਡ ਦੀਆਂ ਡਲੀਆਂ ਨਿਕਲਣ ਧੂੰਏਂ,
ਖਾਂਡ ਬਣਾਉਂਦੇ ਸਭ ਤਾਂ ਜੀ ।
ਆਵੇ ਵਤਨ ਪਿਆਰਾ ਚੇਤੇ, ਜਦ ਖਿੱਚ ਪਾਉਣ ਮੁਹੱਬਤਾਂ ਜੀ ।

ਫੇਰ ਮੈਨੂੰ ‘ਚੱਕ’ ਦਾ ਸੈਕਸ਼ਨ ਦੇ ਗੇ ।
ਜੱਗੂ ਰਾਮਣ ਜਾਂਦੇ ਬੇਗੇ ।
ਸੋਹਣੇ ਮਿਰਜ਼ੇ ਵਰਗੇ ਲਾੜੇ,
ਬੱਬਰ ਮਾਰ ਸੰਗੀਨਾਂ ਪਾੜੇ,
ਚੜ੍ਹ ਕੇ ‘ਚੱਕ’ ਨੂੰ ਜਾਣਾ ਸੀ ।
ਪੁਲਸੀਆਂ ਵਰਗੀ ਬਿਰਜਸ ਮੇਰਾ ਖਾਖੀ ਬਾਣਾ ਸੀ ।

ਜਾਂ ਮੈਂ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖੇ ਜਮ ‘ਜਹੇ ।
ਮੇਰੇ ਉਖੜੇ ਫਿਰਦੇ ਦਮ ਜਹੇ ।
ਦੂਰੋਂ ਵੇਖ ਮੈਂ ਦੇ ਗਿਆ ਤੀੜਾਂ ।
ਮੇਰੀਆਂ ਪੈਂਦੀਆਂ ਜਾਣ ਪਦੀੜਾਂ,
ਉਡਦੀ ਜਾਂਦੀ ਗੱਬ ਤਾਂ ਜੀ ।
ਆਵੇ ਵਤਨ ਪਿਆਰਾ ਚੇਤੇ, ਜਦ ਖਿੱਚ ਪਾਉਣ ਮੁਹੱਬਤਾਂ ਜੀ ।

‘ਸੀਤੋ’, ‘ਬਿਸ਼ਨਪੁਰੇ’, ‘ਸੁਖਚੈਨ’ ਐ ।
ਏਧਰ ਮਿਰਗ ਜ਼ਿਆਦਾ ਰਹਿਣ ਐ ।
ਮੁਛਦੇ ਫਿਰਦੇ ਹਾੜੀ ਸਾਉਣੀ ।
ਹੀਰਿਆਂ ਹਰਨਾਂ ਜਿਹਾਂ ਦੀ ਛਾਉਣੀ ।
ਹੈ ਵਿੱਚ ਖੁਲ੍ਹੀਆਂ ਰੋਹੀਆਂ ਦੇ ।
ਵੜਨ ਨਾ ਦੇਣ ਸ਼ਿਕਾਰੀ, ਬਾਰਾਂ ਪਿੰਡ ਬਿਸ਼ਨੋਈਆਂ ਦੇ ।

‘ਤਿਹੁਣੇ’, ‘ਰਾਇਕੇ’, ‘ਮਾਹੂਆਣੇ’ ।
‘ਬਾਦਲ’, ‘ਖੁੱਡੀਆਂ’, ‘ਅਬੁਲ-ਖੁਰਾਣੇ’,
ਕੁੱਲ ਸਰਦਾਰ ਨਵਾਬਾਂ ਵਰਗੇ,
ਕੋਠੇ ਨਰਮਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗੇ,
ਇਨ ਪਰ ਰਾਜ਼ੀ ਰੱਬ ਤਾਂ ਜੀ ।
ਆਵੇ ਵਤਨ ਪਿਆਰਾ ਚੇਤੇ, ਜਦ ਖਿੱਚ ਪਾਉਣ ਮੁਹੱਬਤਾਂ ਜੀ ।

ਬੈਠਾ ‘ਬਾਜਕ’, ‘ਲੰਬੀ’, ‘ਸਹੁਜਾਂ’ ।
‘ਜੰਘੀਰਾਣੇ’ ਲੈ ਲੀਆਂ ਮੌਜਾਂ ।
‘ਝੁੰਬਾ’, ‘ਗਿਦੜਵਾਹਾ’ ਤੇ ‘ਚੁੱਘੇ’ ।
‘ਬਾਬੂ ਰਜਬ ਅਲੀ’ ਹੋਸ ਗਏ ਉੱਘੇ ।
ਮੇਲੇ ਵੇਖ ਬਠਿੰਡੇ ਜੀ ।
ਖਾੜੇ ਫ਼ਤਹਿ, ਅਜ਼ੀਜ਼ ਲਗਾਉਂਦੇ, ਜੈਸੇ ਟੀਕਣ ਬਿੰਡੇ ਜੀ ।

ਸੁਣ ਜਗਮੇਲ, ਬਸੰਤ ਪਿਆਰਿਉ ।
ਪਰ ਜਿੰਦ ਰੱਬ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਵਾਰਿਉ ।
ਪੈਂਦਾ ਸੁੱਤਾ ਜਾਗ ਨਸੀਬਾ ।
ਜਾਂਦਾ ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਨਾਲ ਬੀਬਾ,
ਜਨਮ ਅਮੋਲਕ ਲੱਭ ਤਾਂ ਜੀ ।
ਆਵੇ ਵਤਨ ਪਿਆਰਾ ਚੇਤੇ, ਜਦ ਖਿੱਚ ਪਾਉਣ ਮੁਹੱਬਤਾਂ ਜੀ

Emotional Story: ਮੇਰਾ ਬਾਪੂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਿਹਨਤੀ ਬੰਦਾ ਸੀ। ਖੇਤੀ ਦਾ ਸ਼ੌਂਕੀਨ। ਜ਼ਮੀਨ ਬਟਾਈ ਅਤੇ ਠੇਕੇ ’ਤੇ ਲੈ ਲੈਂਦਾ। ਕਣਕ, ਮੱਕੀ, ਮਾਂਹ, ਪਿਆਜ, ਲਸਣ ਆਦਿ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਭੰਡਾਰ ਪਏ ਹੁੰਦੇ ਸੀ। ਦੁੱਧ, ਦਹੀਂ, ਮੱਖਣੀ, ਲੱਸੀ, ਦੇਸੀ ਘਿਓ ਅਤੇ ਖੋਏ ਦੀਆਂ ਪਿੰਨੀਆਂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਮੁੱਕਦੀਆਂ ਹੀ ਨਾ। ਵਾੜੇ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਦੋ-ਤਿੰਨ ਮੱਝਾਂ, ਵਲਾਇਤੀ ਗਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੱਟੇ-ਕੱਟੀਆਂ ਤੇ ਵੱਛੇ-ਵੱਛੀਆਂ। ਪਥਵਾੜੇ ਵਿੱਚ ਪੱਥੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਪਾਥੀਆਂ ਤੇ ਪਾਥੀਆਂ ਦਾ ਗੁਹਾਰਾ ਦੇਖ ਕੇ ਮਨ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ।

ਬਾਪੂ ਜਿੱਥੇ ਖੁਦ ਮਿਹਨਤੀ ਸੀ ਉੱਥੇ ਸਾਨੂੰ ਵੀ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਕੰਮ ’ਤੇ ਲਾਈ ਰੱਖਦਾ। ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਬਾਪੂ ਦੇ ਖੇਤਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲਾ ਕੇ ਫਿਲਮਾਂ ਦੇਖਦੇ। ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਸਾਨੂੰ ਬਾਪੂ ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਬਿੜਕ ਪੈਂਦੀ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਇੱਕਦਮ ਟੀਵੀ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਆਪੋ-ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ’ਤੇ ਲੱਗ ਜਾਂਦੇ ਜਾਂ ਫਿਰ ਕਿਤਾਬਾਂ ਚੁੱਕ ਪੜ੍ਹਨ ਲੱਗ ਜਾਂਦੇ। ਜੇਕਰ ਕਿਤੇ ਬਾਪੂ ਸਾਨੂੰ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦੇਖਦਿਆਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਲੈਂਦਾ ਤਾਂ ਕਹਿੰਦਾ, ‘‘ਕੁੱਤਿਓ! ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦੇਖੀ ਜਾਂਦੇ ਹੋ।ਪੜ੍ਹ ਵੀ ਲਿਆ ਕਰੋ ਕਦੇ।’’ ਮੱਝਾਂ ਨੇ ਗੋਹਾ ਮਿੱਧਿਆ ਹੁੰਦਾ ਜਾਂ ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖੁਰਲੀ ਵਿੱਚ ਕੱਖ ਨਾ ਹੁੰਦੇ ਤਾਂ ਵੀ ਬਾਪੂ ਸਾਨੂੰ ਝਿੜਕ ਦਿੰਦਾ।

Emotional Story

ਬਾਪੂ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸਾਈਕਲ ’ਤੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ 25 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦਾ ਸਫਰ ਤੈਅ ਕਰਕੇ ਡਿਊਟੀ ’ਤੇ ਜਾਂਦਾ। ਸਾਰੀ-ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਡਿਊਟੀ ਕਰਦਾ। ਸਾਈਕਲ ’ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਸਾਡੀ ਫੀਸ ਜਮ੍ਹਾ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਤੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦਾ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਕਈ ਲੋਕ ਬਾਪੂ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਤੋਂ ਸਾੜਾ ਕਰਦੇ ਕਹਿੰਦੇ, ‘‘ਇਹਨੂੰ 24 ਘੰਟੇ ਟੇਕ ਨਹੀਂ। ਜਦ ਦੇਖੋ ਤੁਰਿਆ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ।’’ ਜਦੋਂ ਬਾਪੂ ਕਈ ਵਾਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਠੋਕ ਕੇ ਜਵਾਬ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਤਾਂ ਉਹ ਸਾਡਾ ਆਪਣੀਆਂ ਡੌਲਾਂ ਤੇ ਪਹੀਆਂ ਤੋਂ ਲੰਘਣਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੰਦੇ। ਮੇਰਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਕਈ ਵਾਰ ਗੁੱਸਾ ਕਰ ਜਾਂਦਾ। ਪਰ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਾਸੂਮ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਸਮਝਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਕਹਿੰਦਾ, ‘‘ਤੂੰ ਟੈਨਸ਼ਨ ਨਾ ਕਰ। ਤੂੰ ਦੇਖੀਂ ਕੱਲ੍ਹ ਨੂੰ ਇਹੀ ਲੋਕ ਸਾਨੂੰ ਸਰ-ਸਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਸਾਡੇ ਪਿੱਛੇ ਫਿਰਨਗੇ।’’

Read Also : Punjab Government : ਡਰੱਗ ਮਾਫੀਆ ਦੇ ਘਰ ‘ਤੇ ਚੱਲਿਆ ਮਾਨ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਬੁਲਡੋਜ਼ਰ

ਜ਼ੁਲਮ ਦੀ ਹੱਦ ਕੇਵਲ ਅਪਮਾਨ ਭਰੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਪਿੰਡ ਦੇ ਇੱਕ ਬੰਦੇ ਨੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਬੰਦਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਬਾਪੂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਪਲਕਾਂ ਰਜਾਈਆਂ ਨਗੁੰਦਣ ਵਾਲੇ ਸੂਏ ਨਾਲ ਸਿਉਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਸਨ। ਇੱਥੇ ਹੀ ਬੱਸ ਨਹੀਂ ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀਵਾਲੀ ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਭੂਸਰੇ ਹੋਏ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਨੇ ਬਾਪੂ ਦੇ ਉੱਤੇ ਬਲਦਾ ਹੋਇਆ ਪਟਾਕਾ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਅਸੀਂ ਬਾਪੂ ਦੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ਨੂੰ ਲੱਗੀ ਅੱਗ ਬੁਝਾਉਂਦੇ ਹੋਇਆਂ ਅਤੇ ਬਾਪੂ ਨੂੰ ਲੜਾਈ ਝਗੜੇ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦਿਆਂ ਅੰਦਰ ਲਿਆ ਕੁੰਡਾ ਲਾ ਲਿਆ ਸੀ। ਪਰ ਉਹ ਨੌਜਵਾਨ ਸਾਡੇ ਦਰਵਾਜੇ ’ਤੇ ਲੱਤਾਂ ਮਾਰਦਾ ਹੋਇਆ ਗਾਲ੍ਹਾਂ ਕੱਢਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਦੋਂ ਅਸੀਂ ਬਹੁਤ ਛੋਟੇ ਹੁੰਦੇ ਸੀ। ਕਿਸੇ ਦੀ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਸਹਿਮ ਜਾਂਦੇ ਸੀ।

ਬਾਪੂ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਦੋ-ਦੋ ਮੀਲ ਦੂਰ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪਸ਼ੂਆਂ ਲਈ ਘਾਹ ਖੋਤਣ ਲਈ ਜਾਂਦਾ। ਲਗਭਗ 70-80 ਕਿਲੋ ਦੀ ਪੰਡ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਗੋਡਾ ਮਾਰ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਚੁੱਕ ਲੈਂਦਾ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਬਾਪੂ ਨੇ ਕੱਖਾਂ ਦੀ ਪੰਡ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਦੂਰ ਚੱਲਦੀ ਕਿਸੇ ਮੋਟਰ ਉੱਤੇ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਬਾਪੂ ਦੇ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ ਪਿੰਡ ਦੇ ਕੁਝ ਸ਼ਰਾਰਤੀ ਅਨਸਰਾਂ ਨੇ ਪੰਡ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਪੱਠੇ ਕੁਤਰਨ ਵਾਲੀ ਮੋਟਰ ਲੁਕਾ ਕੇ ਪੰਡ ਦੁਬਾਰਾ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਨੇੜੇ ਖੜੇ੍ਹ ਬਾਪੂ ਦੇ ਆਉਣ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।

Emotional Story

ਜਦੋਂ ਬਾਪੂ ਨੇ ਆ ਕੇ ਪੰਡ ਚੁੱਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਪੰਡ ਚੁੱਕੀ ਨਾ ਗਈ। ਫਿਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਚਾਲ ਨੂੰ ਸਫਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਹਮਦਰਦੀ ਜਤਾਉਂਦੇ ਹੋਇਆ ਪੰਡ ਬਾਪੂ ਦੇ ਸਿਰ ’ਤੇ ਚੁਕਾ ਦਿੱਤੀ। ਬਾਪੂ ਪੰਡ ਚੱਕ ਪਿੰਡ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਿਆ ਤੇ ਇਹ ਲੋਕ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਦੰਦੀਆਂ ਕੱਢਦੇ ਚੱਲਣ ਲੱਗੇ ਕਿ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਕਿੱਥੋਂ ਤੱਕ ਲਿਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਜ਼ਨ ਇੰਨਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੀ ਕਿ ਬਾਪੂ ਨੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਕੁ ਦੂਰ ਜਾ ਕੇ ਪੰਡ ਵਗਾਹ ਕੇ ਮਾਰੀ ਤੇ ਪੰਡ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀ ਪੱਠੇ ਕੁਤਰਨ ਵਾਲੀ ਮੋਟਰ ਪੱਲੀ ਨੂੰ ਪਾੜ ਕੇ ਦੂਰ ਜਾ ਡਿੱਗੀ। ਬਾਪੂ ਨੂੰ ਹੌਂਕੜੀ ਚੜ੍ਹ ਗਈ ਸੀ ਤੇ ਉਹ ਢਿੱਡ ਫੜ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੰਬਾ ਪੈ ਗਿਆ। ਇਹ ਦੇਖ ਉਹ ਲੋਕੀ ਉੱਚੀ-ਉੱਚੀ ਹੱਸ ਤਾੜੀਆਂ ਮਾਰ ਕੇ ਹੱਸਣ ਲੱਗੇ। ਬਾਪੂ ਨੂੰ ਕਬੀਲਦਾਰੀ ਦੇ ਬੋਝ ਥੱਲੇ ਦੱਬਿਆ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਮਜ਼ਾਕ ਵੀ ਸਹਿਣ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ।

ਬਾਪੂ ਇਨਸਾਫ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਾਈਕਲ ’ਤੇ ਥਾਣੇ ਜਾਂਦਾ। ਪਰ ਅੱਗੇ ਥਾਣੇਦਾਰ ਪੈਸੇ ਖਾਈ ਬੈਠਾ ਹੁੰਦਾ। ਪੁਲਿਸ ਵਾਲੇ ਬਾਪੂ ਨੂੰ ਗਾਲੀ-ਗਲੋਚ ਦੇ ਅਪਮਾਨਤ ਕਰ ਘਰ ਵਾਪਸ ਭੇਜ ਦਿੰਦੇ। ਪਿੰਡ ਦੀ ਪੰਚਾਇਤ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮੁਜ਼ਰਮਾਂ ਤੋਂ ਮਾਫੀ ਮੰਗਵਾ ਕੇ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰਵਾ ਦਿੰਦੀ ਤਾਂ ਜੋ ਅਮੀਰਜਾਦਿਆਂ ਦੀ ਇੱਜਤ ਢੱਕੀ ਰਹੇ।

Emotional Story

ਇੱਕ ਵਾਰ ਮੈਂ ਇੱਕ ਜਿਮੀਂਦਾਰ ਦੇ ਖੇਤ ਵਿੱਚੋਂ ਦੀ ਲੰਘਣ ਲੱਗਾ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਮੈਨੂੰ ਬੜੇ ਹੀ ਅਪਮਾਨਯੋਗ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, ‘‘ਓਏ! ਪਰਾਂ ਨੂੰ ਹੋ ਕੇ ਲੰਘ ਓਏ।’’ ਇਹ ਗੱਲ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਬਾਪੂ ਨੂੰ ਹੁੱਬਾਂ ਮਾਰ-ਮਾਰ ਰੋਂਦੇ ਹੋਏ ਨੇ ਦੱਸੀ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, ‘‘ਬਾਪੂ! ਹੁਣ ਮੈਥੋਂ ਤੇਰਾ ਤੇ ਆਪਣਾ ਅਪਮਾਨ ਸਹਿਣ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਛੱਡ ਤੂੰ ਆਪਾਂ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ।’’ ਮੇਰੇ ਹੰਝੂਆਂ ਨੇ ਬਾਪੂ ਦਾ ਮਨ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵੱਲੋਂ ਖੱਟਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਸੀਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ-ਪਾਲਣਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਸਮਾਂ ਬੀਤਦਾ ਗਿਆ। ਮੈਂ ਤੇ ਮੇਰਾ ਭਰਾ ਪੜ੍ਹ-ਲਿਖ ਕੇ ਸਕੂਲਾਂ-ਕਾਲਜਾਂ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕ ਲੱਗ ਗਏ ਸਾਂ। ਬਾਪੂ ਦੀ ਉਮਰ ਵੀ ਰਿਟਾਇਰ ਹੋਣ ਜੋਗੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਹੁਣ ਬਾਪੂ ਦਿਨੇ ਡਿਊਟੀ ਜਾਂਦਾ ਤੇ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਘਰ ਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਬਾਪੂ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਡਿਊਟੀ ਤੋਂ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਰਾਸਤੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤੇਜ ਰਫਤਾਰ ਆ ਰਹੀ ਗੱਡੀ ਬਾਪੂ ਨੂੰ ਸਾਈਡ ਮਾਰ ਕੇ ਲੰਘ ਗਈ। ਬੱਸ ਉਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਾਪੂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲਾ ਬਾਪੂ ਨਾ ਰਿਹਾ। ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਮੰਜੇ ’ਤੇ ਖਾਮੋਸ਼ ਪਿਆ ਰਹਿੰਦਾ। ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਕੁਝ ਪੁੱਛੀਏ ਕੇਵਲ ਤਾਂ ਹੀ ਕੁਝ ਬੋਲਦਾ। ਹਰ ਗੱਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਕੇਵਲ ਹਾਂ ਜਾਂ ਨਾਂਹ ਵਿੱਚ ਹੀ ਦਿੰਦਾ।

Emotional Story

ਅੱਜ ਡੇਢ ਦਹਾਕਾ ਬੀਤ ਗਿਆ। ਪਰ ਹੁਣ ਬਾਪੂ ਦੀਆਂ ਝਿੜਕਾਂ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦੀਆਂ। ਕਈ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਆਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਕੁਝ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੀ ਲੇਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਤਾਂ ਆ ਕੇ ਦੇਖਦਾ, ਬਾਪੂ ਮੰਜੇ ’ਤੇ ਪਿਆ ਹੁੰਦਾ। ਬਾਪੂ ਦੀ ਖਾਮੋਸ਼ੀ ਮੈਨੂੰ ਭਾਵੁਕ ਕਰ ਦਿੰਦੀ। ਮੈਂ ਬਾਪੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰ ਰੱਖ ਭਾਵੁਕ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਬੋਲਦਾ, ‘‘ਬਾਪੂ! ਉੱਠ ਯਾਰ। ਥੋੜ੍ਹੀਆਂ ਜੇਹੀਆਂ ਝਿੜਕਾਂ ਹੋਰ ਦੇ-ਦੇ। ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਹੱਲਾਸ਼ੇਰੀ ਹੋਰ ਦੇ-ਦੇ।’’ ਇਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੋਇਆ ਮੈਂ ਹੁੱਬਾਂ ਮਾਰ-ਮਾਰ ਰੋਣ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਤੇ ਆਪਣੀ ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਗੁਣਗੁਣਾਉਂਦਾ:-

ਦੇਖ ਬਾਪੂ ਨਾਲ
ਹੁੰਦੀਆਂ ਵਧੀਕੀਆਂ
ਰਿਹਾ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ
ਵੱਟਦਾ ਕਚੀਚੀਆਂ
ਕੰਧਾਂ ਉੱਤੇ
ਹੋਏ ਕਬਜ਼ੇ
ਉਹ ਸਾਫ ਇਨਸਾਫ਼
ਦੇ ਲਈ ਚੀਕੀਆਂ
ਯਾਦ ਆਉਂਦੀ
ਮੈਨੂੰ ਅੱਜ ਵੀ
ਮੇਰੇ ਹੌਂਕੇ
ਬਣ ਕੇ ਹਿਚਕੀਆਂ
ਮੇਰੇ ਹੰਝੂ ਬਣੇ ਸਿਆਹੀ
ਤੇ ਮੈਂ ਕਲਮ
ਦੇ ਨਾਲ ਉਲੀਕੀਆਂ
ਮੇਰੇ ਬਾਪੂ ਨਾਲ
ਹੋਈਆਂ ਵਧੀਕੀਆਂ
ਮੈਂ ਕਲਮ
ਦੇ ਨਾਲ ਉਲੀਕੀਆਂ…!

ਜੇ. ਐੱਸ. ਮਹਿਰਾ
ਮੋ. 95924-30420

Rajasthan Tourism: ਜੈਪੁਰ। ਰਾਜਸਥਾਨ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਮਾਰੂਥਲਾਂ, ਉੱਚੇ ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ ਅਤੇ ਮਾਰੂਥਲ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਅਜਿਹਾ ਹੈ ਜੋ ਨਾ ਤਾਂ ਮਾਰੂਥਲ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਭੀੜ-ਭੜੱਕਾ ਵਾਲਾ, ਸਗੋਂ ਹਰਾ, ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਵੱਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਵਾਗੜ ਖੇਤਰ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ – ਡੂੰਗਰਪੁਰ ਅਤੇ ਬਾਂਸਵਾੜਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਧਰਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਪਹਾੜੀਆਂ ਸਾਹ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਝੀਲਾਂ ਬੋਲਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਜੇ ਵੀ ਧਰਤੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਅਸੀਂ ਇਹ ਸਭ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਦੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਮੈਂ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਰਿਪੋਰਟ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਯਾਤਰਾ ਬਿਰਤਾਂਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਰਾਜਸਥਾਨ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਵਿਭਾਗ ਲਈ ਇੱਕ ਸੁਝਾਅ ਹੈ, ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਅਣਛੂਹੇ ਖਜ਼ਾਨੇ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦੇਣ। ਕਿਉਂਕਿ ਵਾਗੜ ਹੁਣ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਹਰੇ ਸੈਰ-ਸਪਾਟੇ ਦੇ ਯੁੱਗ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ।

ਜਗਮੇਰੂ ਪਰਬਤ – ਰਾਜਸਥਾਨ ਦਾ ਨਵਾਂ ਪਹਾੜੀ ਸਟੇਸ਼ਨ

ਬਾਂਸਵਾੜਾ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 15 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਜਗਮੇਰੂ ਪਰਬਤ, ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਦੇਵਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ ਹੋ। ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਸੰਘਣਾ ਜੰਗਲ, ਉੱਪਰ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਰਸਤੇ ਅਤੇ ਹੇਠਾਂ ਹਰਾ-ਭਰਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਖੇਤਰ ਅਜੇ ਵੀ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਦੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਬੇਅੰਤ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਇੱਥੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਨੁਕੂਲ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ, ਹੋਮਸਟੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਇਹ ਪੂਰੇ ਦੱਖਣੀ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦਾ ਮੁੱਖ ਪਹਾੜੀ ਸਟੇਸ਼ਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਬਾਂਸਵਾੜਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ‘ਝੀਲਾਂ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ’ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਹੀ ਨਦੀ ਇਸ ਸਥਾਨ ਦੀ ਜੀਵਨ ਰੇਖਾ ਹੈ, ਇਸਦੇ ਕੰਢਿਆਂ ‘ਤੇ ਸਥਿਤ ਕਈ ਸਥਾਨ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸੈਲਾਨੀ ਨਕਸ਼ੇ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਮਾਹੀ ਡੈਮ (ਮਾਹੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ): ਵਿਸ਼ਾਲ ਡੈਮ, ਭੰਡਾਰ ਅਤੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦਾ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਫੋਟੋ ਫਰੇਮ ਵਾਂਗ ਹੈ। – ਕਾਗੜੀ ਪਿਕਅੱਪ ਵੇਅਰ: ਸੁੰਦਰ ਝਰਨੇ ਵਰਗਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਅਤੇ ਪਿਕਨਿਕ ਲਈ ਆਦਰਸ਼।

ਚਾਚਾ ਕੋਟਾ: ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤ ਦਾ ਸੰਗਮ | Rajasthan Tourism

ਇਸਨੂੰ “ਰਾਜਸਥਾਨ ਦਾ ਸਕਾਟਲੈਂਡ” ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਮਾਹੌਲ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਥਾਨ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਸੰਗਮ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਹਰੇ ਭਰੇ ਦ੍ਰਿਸ਼, ਪਹਾੜੀਆਂ ਅਤੇ ਝੀਲਾਂ ਇੱਕ ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਮਨਮੋਹਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਖੇਤਰ ਆਪਣੇ ਹਰੇ ਭਰੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਅਤੇ ਟਾਪੂਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਪਰੀ ਕਹਾਣੀ ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।

ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਦਾ ਸ਼ਿਵ ਮੰਦਿਰ ਅਤੇ ਘਾਟ: ਧਾਰਮਿਕ ਆਸਥਾ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਸਥਾਨ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਝੀਲਾਂ ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ ਦਾ ਸੰਗਮ ਪੂਰੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੀਠਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਗਿਣਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਸੁੰਦਰੀ ਮੰਦਿਰ ਬਾਂਸਵਾੜਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਮਾਣ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਸਾਰਾ ਸਾਲ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੀ ਭੀੜ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੀ ਭਾਰੀ ਘਾਟ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਧਾਰਮਿਕ ਸੈਰ-ਸਪਾਟੇ ਦਾ ਸਗੋਂ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਖੋਜ ਦਾ ਵੀ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। Rajasthan Tourism

ਡੂੰਗਰਪੁਰ: ਭਵਿੱਖ ਦਾ ਹਰਾ-ਭਰਾ ਸੈਲਾਨੀ ਸਥਾਨ | Rajasthan Tourism

ਡੂੰਗਰਪੁਰ, ਜਿਸਨੂੰ “ਪਹਾੜੀਆਂ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ” ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੀਆਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਇਮਾਰਤਾਂ, ਮਹਿਲਾਂ, ਮੰਦਰਾਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈਆਂ ਝੀਲਾਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਅਰਾਵਲੀ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਬਰਮਤੀ ਅਤੇ ਮਾਹੀ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਡੂੰਗਰਪੁਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 13ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਰਾਵਲ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਡੂੰਗਰਪੁਰ ਰਿਆਸਤ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸੀ ਅਤੇ 1948 ਵਿੱਚ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਜ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਿਆ।

ਡੂੰਗਰਪੁਰ ਦਾ ਨਾਂਅ ਲੈਂਦੇ ਹੀ ਸਾਡੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਗੈਪ ਸਾਗਰ ਝੀਲ, ਬਾਦਲ ਮਹਿਲ, ਜੂਨਾ ਮਹਿਲ ਵਰਗੇ ਨਾਮ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ “ਝੀਲਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ” ਨੂੰ ਉਦੈਪੁਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਡੂੰਗਰਪੁਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸੁੰਦਰ ਝੀਲਾਂ ਵੀ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗੈਪ ਸਾਗਰ ਝੀਲ, ਜੋ ਇਸਦੇ ਆਕਰਸ਼ਣ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਹਨ। ਗੈਪ ਸਾਗਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਸਥਿਤ ਬਾਦਲ ਮਹਿਲ ਕੰਪਲੈਕਸ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ ਮਨ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਿਰਾਸਤੀ ਸੈਰ-ਸਪਾਟੇ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਵਾਗੜ ਅਤੇ ਮੇਵਾੜ ਦੀ ਨਵੀਂ ਪਛਾਣ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: UPSC Coaching: ਯੂਪੀਐੱਸਸੀ ਦੀ ਮੁਫ਼ਤ ’ਚ ਕੋਚਿੰਗ ਬਣੀ ਸੁਫ਼ਨਾ, ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਅਧੂਰਾ

ਵਾਗੜ ਖੇਤਰ ਦੀ ਆਤਮਾ ਇੱਥੋਂ ਦਾ ਭੀਲ ਭਾਈਚਾਰਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ, ਲੋਕ ਗੀਤ, ਨਾਚ, ਪੇਂਟਿੰਗ (ਪਿਥੌਰਾ) ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜੀਵਤ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇੱਥੇ ਭਾਈਚਾਰਕ ਅਧਾਰਤ ਸੈਰ-ਸਪਾਟੇ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਖੇਤਰ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਘੁੰਮਣ-ਫਿਰਨ ਲਈ, ਸਗੋਂ ਰਹਿਣ ਅਤੇ ਸਮਝਣ ਲਈ ਵੀ ਇੱਕ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਡੂੰਗਰਪੁਰ ਖੇਤਰ ਸਰਕਾਰੀ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਲਗਭਗ ਗੈਰ-ਹਾਜ਼ਰ ਹੈ।

ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਠੋਸ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਹੈ। ਸਥਾਨਕ ਨੌਜਵਾਨ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਪਰ ਮੌਕੇ ਸੀਮਤ ਹਨ। ਇਸ ਰਿਪੋਰਟ ਰਾਹੀਂ ਅਸੀਂ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਵਗੜ ਨੂੰ ਰਾਜਸਥਾਨ ਸੈਰ-ਸਪਾਟੇ ਦੇ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਸਮੂਹ ਵਜੋਂ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਇੱਥੇ ਸੈਰ-ਸਪਾਟੇ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਆਰਥਿਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ, ਸਗੋਂ ਕੁਦਰਤੀ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਰਾਸਤ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।

Mobile Addiction: ਸਰਸਾ (ਦੀਪਕ ਤਿਆਗੀ)। ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ’ਚ ਸਮਾਰਟਫੋਨ ਦੀ ਆਦਤ ਸਾਡੀ ਆਧੁਨਿਕ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਲਈ ਇੱਕ ਚੁਣੌਤੀ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਾਡੇ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਜੁੜਨ, ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੇ ਆਰਾਮ ਕਰਨ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਨੂੰ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਦਰਅਸਲ, ਅਸੀਂ ਹਰ ਸਮੇਂ ਫੋਨ ’ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਐਕਟਿਵ ਰਹਿਣ ਕਾਰਨ ਇਸ ਦੀ ਕੀਮਤ ਸਾਨੂੰ ਚੁਕਾਉਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨੀਂਦ, ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਤੇ ਜਵਾਨ ਬਾਲਗਾਂ ’ਚ। ਦੱਸ ਦੇਈਏ ਕਿ ਸਮਾਰਟਫੋਨ ਦੀ ਆਦਤ ਨੂੰ ਜਨ ਸਿਹਤ ਮਹਾਮਾਰੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਖਬਰ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ : ਸ਼੍ਰੀ ਜਲਾਲਆਣਾ ਸਾਹਿਬ ’ਚ ਸੇਵਾ ਕਾਰਜ਼ ਜੋਰਾਂ ’ਤੇ!

ਸਪੇਨ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਦਲੇਰ ਕਦਮ ਚੁੱਕਣ ਦਾ ਸੱਦਾ | Mobile Addiction

ਦੱਸ ਦੇਈਏ ਕਿ ਸਪੇਨ ਨੇ ਇੱਕ ਦਲੇਰਾਨਾ ਕਦਮ ਚੂੱਕਣ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਭਾਵ ਦੇਸ਼ ’ਚ ਵਿਕਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਸਮਾਰਟਫੋਨਾਂ ’ਤੇ ਸਿਗਰੇਟ ਦੇ ਪੈਕੇਟਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿਹਤ ਚੇਤਾਵਨੀਆਂ ਨੂੰ ਲਾਜ਼ਮੀ ਬਣਾਉਣਾ, ਇਸ ਕਦਮ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸ੍ਰਕੀਨ ਸਮੇਂ ਦੇ ਜੋਖਮਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਤੇ ਸੋਚ-ਸਮਝ ਕੇ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਹੈ।

ਦਿਲ ਦਾ ਖਤਰਾ | Mobile Addiction

ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਜਿਹੜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਰਗਰਮ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮਾਂ ਸਮਾਰਟਫੋਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਿਲ ਤੇ ਸਟ੍ਰੋਕ ਦਾ ਖਤਰਾ ਕਾਫੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਰ ਤੇ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਕੰਟਰੋਲ ’ਚ ਵੀ ਰਹੇ ਪਰ ਦਿਲ ਸਟ੍ਰੋਕ ਦਾ ਖਤਰਾ ਵਧਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਦਰਅਸਲ ਇ ਖੋਜ 1990 ਤੇ 1991 ’ਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ 14,500 ਬੱਚਿਆਂ ’ਤੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਕ੍ਰੀਨ ਟਾਈਮ ਕਾਰਨ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ ਦਿਲ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ

ਖੋਜ ’ਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜਿਹੜੇ ਬੱਚੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਫੋਨ ਤੇ ਟੈਬ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਰੀਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮਾਂ ਫੋਨ ’ਤੇ ਬਿਤਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਇਸ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਇਕੋਕਾਰਡੀਓਗ੍ਰਾਫੀ ਬਿਮਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਸਰੀਰਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਅਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਖਤਰਾ | Mobile Addiction

ਦੱਸ ਦੇਈਏ ਕਿ ਜਿਹੜੇ ਬੱਚੇ ਸਰੀਰਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸਰਗਰਮ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਾਫੀ ਘੱਟ ਉਮਰ ’ਚ ਮੋਟਾਪਾ ਤੇ ਟਾਈਪ-2 ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਦਾ ਖਤਰਾ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਜਿਹੇ ਬੱਚਿਆਂ ’ਚ ਨਿਊਰੋਡੀਜ਼ਨਰੇਟਿਵ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਤੇ ਦਿਲ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਖਤਰਾ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਦੇ ਬੱਚੇ ਫੋਨ ਕਾਰਨ ਸਮਾਜ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੁੰਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।

ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮਾਰਟਫੋਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ

• ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿਜ਼ਨ ਸਿੰਡਰੋਮ
• ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ’ਤੇ ਗੰਭੀਰ ਅਸਰ
• ਸਕਿੱਨ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ
• ਨੀਂਦ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ
• ਮਾਨਸਿਕ ਤਣਾਅ ਦਾ ਵਧਣਾ
• ਆਤਮਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ’ਚ ਕਮੀ

ਡਿਜੀਟਲ ਫਾਸਟਿੰਗ (SEED CAMPAIGN) ਮੁਹਿੰਮ

ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸ ਦੇਈਏ ਕਿ ਮੋਬਾਇਲ ਫੋਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ’ਤੇ ਵੀ ਬੁਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਪੂਜਨੀਕ ਗੁਰੂ ਸੰਤ ਡਾ. ਗੁਰਮੀਤ ਰਾਮ ਰਹੀਮ ਸਿੰਘ ਜੀ ਇੰਸਾਂ ਨੇ ਸਾਧ-ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਜਿਹੜੇ 7 ਤੋਂ9 ਵਜੇ ਤੱਕ ਮੋਬਾਇਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਪੂਜਨੀਕ ਗੁਰੂ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਸ਼ਾਮ 7 ਵਜੇ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 9 ਵਜੇ ਤੱਕ 2 ਘੰਟੇ ਮੋਬਾਇਲ ਫੋਨ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ 2 ਘੰਟਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਬਿਤਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ’ਤੇ ਸਾਧ-ਸੰਗਤ 7 ਤੋਂ 9 ਵਜੇ ਤੱਕ ਮੋਬਾਇਲ ਫੋਨ ਬੰਦ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਮੋਬਾਇਲ ਫੋਨ ਬੰਦ ਕਰਨ ਕਰਕੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ’ਚ ਆਪਸੀ ਪਿਆਰ ਵਧਣ ਲੱਗਿਆ ਹੈ ਤੇ ਬੱਚੇ ਆਪਣਾ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਉਣ ਲੱਗੇ ਹਨ ਤੇ ਆਪਣੇ ਬਜ਼ੂਰਗਾਂ ਕੋਲ ਬੈਠ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣਨ ਲੱਗੇ ਹਨ।

ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਰੋਚੈਸਟਰ ਮੈਡੀਕਲ ਸੈਂਟਰ (ਯੂਐੱਸਏ) ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ

ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਰੋਚੈਸਟਰ ਮੈਡੀਕਲ ਸੈਂਟਰ (ਯੂਐੱਸਏ) ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ ਕਈ ਅਧਿਐਨਾਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸਮਾਰਟਫੋਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ’ਚ ਥੋੜੀ ਜਿਹੜੀ ਕਮੀ ਵੀ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ’ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਅਪਰੈਲ 2019 ਤੋਂ ਨਵੰਬਰ 2020 ਤੱਕ ਜਰਮਨੀ ’ਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ’ਚ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਹਫਤੇ ਲਈ ਹਰ ਦਿਨ 1 ਘੰਟੇ ਸਮਾਰਟਫੋਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ’ਚ ਕਮੀ ਨਾਲ ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ ਤੇ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਪੱਧਰ ਘੱਟ ਹੋ ਗਿਆ। ਨਾਲ ਹੀ ਘੱਟ ਫੋਨ ਵਰਤਣ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਰੀਰਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀ ’ਚ ਵੀ ਸੁਧਾਰ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਫੋਨ ਦੀ ਆਦਤ ਸਾਡੀ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

Albert Museum Jaipur: ਵਿੱਦਿਅਕ ਯਾਤਰਾ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਭਾਗ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸ, ਧਰਮ ਦਰਸ਼ਨ, ਸਾਹਿਤ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ, ਸਮਾਜਿਕ, ਆਰਥਿਕ, ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ, ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਣ ਲਈ ਪ੍ਰਤੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿੱਦਿਅਕ ਟੂਰ ਰਾਹੀਂ ਉਹਨਾਂ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਵਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਡੇ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਮਾਣਮੱਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹਨ। ਇਸੇ ਲੜੀ ਤਹਿਤ ਸਾਡੇ ਸਕੂਲ ਦਾ ਵਿੱਦਿਅਕ ਟੂਰ ਜੈਪੁਰ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿਖੇ ਗਿਆ

ਰਾਜਸਥਾਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਅਜ਼ਾਇਬ ਘਰ, ਜੈਪੁਰ ਵਿੱਚ ਅਲਬਰਟ ਹਾਲ ਅਜਾਇਬ ਘਰ:

1876 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੰਸਰਟ ਹਾਲ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਨੀਂਹ ਪੱਥਰ ਪ੍ਰਿੰਸ ਐਲਬਰਟ ਐਡਵਰਡ (ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਐਡਵਰਡ 7ਵੇਂ) ਨੇ ਰੱਖਿਆ ਸੀ, ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਸਰਕਾਰੀ ਕੇਂਦਰੀ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਸਥਾਨ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸਵਾਈ ਮਾਧੋ ਸਿੰਘ ਦੂਜੇ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕਲਾ ਅਤੇ ਪੁਰਾਤਨ ਵਸਤੂਆਂ ਨੂੰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਇੱਕ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਬਣ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਿਸਰੀ ਮਮੀ ਅਤੇ ਫਾਰਸੀ ਕਾਰਪੇਟ ਵਰਗੀਆਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇੰਡੋ-ਪੱਛਮੀ ਫਿਊਜ਼ਨ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਆਧੁਨਿਕ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਹੋਇਆ।

ਕੰਸਰਟ ਹਾਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ : | Albert Museum Jaipur

ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਨੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਮਾਰਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਟਾਊਨ ਹਾਲ ਜਾਂ ਕੰਸਰਟ ਹਾਲ ਵਜੋਂ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨੀਂਹ ਪੱਥਰ 1876 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਿੰਸ ਆਫ਼ ਵੇਲਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਅਦਭੁੱਤ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਸ਼ੈਲੀ:

ਸਰ ਸੈਮੂਅਲ ਸਵਿੰਟਨ ਜੈਕਬ ਅਤੇ ਮੀਰ ਹੁਸੈਨ ਦੁਆਰਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਇਹ ਇੰਡੋ-ਸੈਰਾਸੈਨਿਕ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ, ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਉਦਾਹਰਨ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤੀ, ਇਸਲਾਮੀ ਅਤੇ ਵਿਕਟੋਰੀਅਨ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾਉਂਦੀ ਹੈ।

ਅਜ਼ਾਇਬ ਘਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ:

ਸਵਾਈ ਮਾਧੋ ਸਿੰਘ ਦੂਜੇ ਨੇ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਜੈਪੁਰ ਦੀ ਕਲਾ ਅਤੇ ਪੁਰਾਤਨ ਵਸਤਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਇਬ ਘਰ ਬਣਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, 1887 ਵਿੱਚ ਜਨਤਾ ਲਈ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ।

ਮੂਰਤੀਆਂ ਅਤੇ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ:

ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਦੇ ਕਮਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਚਿੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਮੂਰਤੀਆਂ ਦੀ ਵੀ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਹਰ ਇੱਕ ਮਿੱਟੀ, ਧਾਤੂ, ਚਾਂਦੀ, ਪਿੱਤਲ, ਤਾਂਬਾ, ਕਾਂਸੀ, ਸੰਗਮਰਮਰ ਆਦਿ ਨਾਲ ਨਾਜ਼ੁਕ ਡਿਜ਼ਾਈਨਾਂ ਅਤੇ ਆਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਬਣੇ ਹਨ।

ਕੰਧ ਚਿੱਤਰ:

ਹਾਲਵੇਅ ਅਤੇ ਕਲਾਕ੍ਰਿਤੀ ਵਾਲੇ ਕਮਰੇ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕੰਧ-ਚਿੱਤਰ ਆਧੁਨਿਕ ਕਲਾ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰੇ ਹਨ। ਹਰੇਕ ਟੁਕੜੇ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਤੇ ਇਸਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਚਿਹਰਿਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੈਪੁਰ ਦੇ ਐਲਬਰਟ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਵਿੱਚ ਦੇਖਣ ਲਈ ਕੁਝ ਹੋਰ ਦਿਲਚਸਪ ਕਲਾਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਨੁੱਖੀ ਚਿਹਰਿਆਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਘੋੜੇ ਦੀ ਪਹੇਲੀ, ਬੰਦੂਕਾਂ, ਖੰਜਰਾਂ, ਬਰਛਿਆਂ ਅਤੇ ਚਾਕੂਆਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਪੁਰਾਣੇ ਸਿੱਕਿਆਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਰਧ-ਕੀਮਤੀ ਪੱਥਰਾਂ ਦੇ ਗਹਿਣੇ, ਸੰਗੀਤ ਯੰਤਰ, ਦਾਗ-ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੀਆਂ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ, ਸੈਨਿਕਾਂ, ਰਾਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਮੋਮ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ, ਲਘੂ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

Read Also : ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੀ ਲਾਸਾਨੀ ਕੁਰਬਾਨੀ

ਕਾਰਪੇਟ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹੀ ਵਸਤਰ:

ਸ਼ਾਹੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੁਆਰਾ ਪਹਿਨੇ ਗਏ ਸੁੰਦਰ ਕੱਪੜੇ, ਲੇਸ ਵਰਕ, ਗੋਟਾ ਵਰਕ, ਬੰਦਿਸ਼ ਵਰਕ, ਸੰਗਾਨੇਰੀ ਪ੍ਰਿੰਟ, ਕੋਟਾ ਡੋਰੀ ਅਤੇ ਕਢਾਈ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਝਲਕ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

ਕਠਪੁਤਲੀਆਂ ਦਾ ਸ਼ੋਅ:

ਉੱਥੇ ਆਪਾਂ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਲਈ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਲਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਲਾਈਵ ਕਠਪੁਤਲੀ ਸ਼ੋਅ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਇੱਥੇ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕਠਪੁਤਲੀਆਂ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕਲਾ ਝਲਕ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਵਿਚ 16 ਗੈਲਰੀਆਂ ਹਨ

ਮਿਸਰੀ ਮਮੀ ਅਦਭੁੱਤ ਅਤੇ ਖਿੱਚ ਦਾ ਕੇਂਦਰ:

ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਆਕਰਸ਼ਣ ਇੱਕ ਮਿਸਰੀ ਮਮੀ ਦਾ ਸਾਰਕੋਫੈਗਸ ਹੈ। ਇੱਕ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੇ ਡੱਬੇ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਅਤੇ ਕਈ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ। ਸਾਲ 2011 ਵਿੱਚ ਮਮੀ ਦਾ ਐਕਸ-ਰੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹੱਡੀਆਂ ਅਜੇ ਵੀ ਬਰਕਰਾਰ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਭਾਂਡੇ:

ਜੈਪੁਰ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਨੀਲੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਭਾਂਡਿਆਂ ਨੂੰ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਵਿੱਚ ਬਕਸੇ ਵਿੱਚ ਨਿਯਮਤ ਤੌਰ ’ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸੁੰਦਰ ਚਮਕਦਾਰ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਭਾਂਡਿਆਂ, ਟੈਰਾਕੋਟਾ ਦੇ ਕਟੋਰਿਆਂ ਅਤੇ ਬਰਤਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅਰਬੀ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਤੱਕ, ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਸਟੋਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

ਰਾਤ ਸਮੇਂ ਦਾ ਮਨਮੋਹਕ ਦ੍ਰਿਸ਼:

ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਦਿਲਚਸਪ ਪਹਿਲੂ ਰਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਹਰ ਰਾਤ ਸ਼ਾਨਦਾਰ, ਰੰਗੀਨ ਲਾਈਟਾਂ ਨਾਲ ਜਗਮਗਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਾਮਨੀ, ਗੁਲਾਬੀ, ਸੰਤਰੀ ਅਤੇ ਨੀਲੇ ਰੰਗਾਂ ਨਾਲ, ਤੁਸੀਂ ਜੈਪੁਰ ਦੇ ਐਲਬਰਟ ਹਾਲ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਡੁੱਬ ਸਕਦੇ ਹੋ।

ਅਵਨੀਸ਼ ਲੌਂਗੋਵਾਲ
ਸ. ਸ. ਸ. ਸਕੂਲ ਬਡਬਰ (ਬਰਨਾਲਾ)
ਮੋ. 78883-46465